Wiesław Stanisławski. W kole złud (szkic do portretu taternika)

Muzeum Tatrzańskie przypomina taternika, który w ciągu kilku sezonów przeszedł największe ściany Tatr i zginął w Tatrach, zanim skończył 24 lata. Wystawa stoi pod gołym niebem, przy budynku przyszłego Muzeum Taternictwa i Narciarstwa, Plac Niepodległości 6 w Zakopanem, od 16 maja do 31 października 2026 roku.

Muzeum Tatrzańskie o wystawie:

Wystawa pokazuje postać Wiesława Stanisławskiego (1909-1933) - jednego z najlepszych taterników tamtego okresu. Proces stawania się rasowym taternikiem u Stanisławskiego trwał trzy lata. Były to lata 1925-27. Rozpoczął się on od momentu pierwszego kontaktu z Tatrami, potem pierwszego związania się liną z partnerem, wejścia w skały i wyboru drogi. Jego zwieńczeniem były lata 1928-1933, czyli pięć sezonów, kiedy Stanisławski stał się jednym z najlepszych taterników tamtego pokolenia i pokonywał - w imponującym stylu - największe urwiska Tatr. Jego konsekwencją był dalszy rozwój pasji górskiej i kompetencji wspinaczkowych, aż do jego tragicznej śmierci. Cała ta historia obejmuje osiem lat jego tatrzańskiego życia.

Czego się spodziewać

To wystawa plenerowa: oglądasz ją na zewnątrz, przy budynku, nie w sali. Zabytkowy dom przy Placu Niepodległości 6, dotąd pustostan, Muzeum Tatrzańskie przebudowuje z udziałem funduszy europejskich na nową filię poświęconą taternictwu i narciarstwu; samo muzeum nazywa ją „muzeum w realizacji”. Gmach główny przy Krupówkach 10 leży nieco ponad 400 metrów dalej w linii prostej, kilka minut pieszo.

Muzeum zapowiada dotąd nieznane zdjęcia Stanisławskiego, fotografie rodzinne i wspinaczkowe oraz jego notatki górskie. Sprzętu ani innych przedmiotów nie wymienia, więc nastaw się na portret złożony z fotografii i zapisków. Tytuł wziął się od tekstu Stanisławskiego o śmierci w górach, który fachowcy uznają za jego najlepszy. Kurator pisze, że rękopis ze zbiorów Witolda Henryka i Zofii Paryskich powstał szarym ołówkiem, jednym ciągiem, prawie bez poprawek.

Tekst kuratora, Wojciecha Szatkowskiego, muzeum udostępnia jako broszurę do pobrania: „Szkic do portretu taternika” (PDF) . To dwanaście stron szczegółów, których żadna wystawa plenerowa nie pomieści: wykaz 106 jego przejść, ogłoszony w „Taterniku” w 1933 roku, rywalizacja z Wincentym Birkenmajerem, śmierć Lidy Skotnicówny, sprzęt pożyczany z klubu, bo student nie był zamożny.

Wernisaż odbył się 16 maja 2026 roku o 16:00, w programie Nocy Muzeów. Mimo deszczu, jak odnotowało muzeum, przyszło wielu miłośników taternictwa.

Kontekst

Wiesław Stanisławski urodził się w 1909 roku w Lublinie, a w Tatrach bywał od 1925 roku, przyjeżdżając z Warszawy. W 1930 roku na Mnichu jako pierwszy zastosował w Tatrach technikę hakową, a w 1932 roku przeszedł północną ścianę Małego Kieżmarskiego Szczytu, największe urwisko tego pasma. Zginął 4 sierpnia 1933 roku razem z Witoldem Wojnarem podczas próby przejścia zachodniej ściany Kościółka w Dolinie Batyżowieckiej; upamiętnia ich tablica na Symbolicznym Cmentarzu Ofiar Tatr pod Osterwą po słowackiej stronie.

Bilet i czas

Muzeum nie podaje ceny ani godzin oglądania tej wystawy. Jego cennik i godziny otwarcia wymieniają gmach główny i filie, ale miejsca przy Placu Niepodległości 6 tam nie ma. Wstęp wolny ogłosiło wyłącznie na wernisaż. Że wystawę pod gołym niebem obejrzysz o każdej porze i za darmo, to nasze przypuszczenie, nie informacja muzeum; jeżeli chcesz mieć pewność, zadzwoń do gmachu głównego: 18 201 29 36.

Zarezerwuj 20-30 minut na przeczytanie wystawy; to nasz szacunek, muzeum czasu zwiedzania nie podaje. Broszurę kuratora możesz przeczytać wcześniej, choćby w pociągu z Krakowa.

Najlepiej połączyć ją z gmachem głównym przy Krupówkach 10, czynnym od środy do niedzieli w godzinach 10:00-18:00, z ostatnim wejściem o 17:15. Według cennika czwartek jest tam dniem bezpłatnego wstępu na wystawy stałe; o wystawach czasowych cennik przy tym nie wspomina. Wystawa plenerowa trwa do 31 października, więc jesienią wybierz dzień bez deszczu.

Warto dla wspinaczy, czytelników literatury górskiej i każdego, kto chodził po Tatrach Wysokich i zna nazwy Zamarłej Turni czy Małego Kieżmarskiego Szczytu. Kto nie interesuje się historią taternictwa, może ją pominąć bez straty; w Zakopanem lepiej wtedy zacząć od wystawy stałej w gmachu głównym.

Zobacz też

• Profil Muzeum Tatrzańskiego w Zakopanem - gmach główny przy Krupówkach 10, cennik, godziny i wystawa stała o Podhalu, kilka minut pieszo od tej wystawy.
• Centrum Edukacji Przyrodniczej TPN - przyroda Tatr opowiedziana przez Tatrzański Park Narodowy, czyli teren, po którym Stanisławski się wspinał, widziany od strony geologii i przyrody.

Profil muzeum: Muzeum Tatrzańskie w Zakopanem .