Weś gilaweł / Las śpiewa - Małgorzata Mirga-Tas

Małgorzata Mirga-Tas, romska artystka z Czarnej Góry, która w 2022 roku reprezentowała Polskę na Biennale Sztuki w Wenecji, zbudowała w Muzeum Palace instalację z tkaniny i rzeźby o wojennych losach swojej rodziny. Oddział Muzeum Tatrzańskiego przy ul. Chałubińskiego 7 pokazuje ją od 3 września 2026 do 31 stycznia 2027 roku; kuratorem jest Wojciech Szymański.

Muzeum Tatrzańskie o wystawie:

Wystawa jest rzeźbiarsko-tekstylną, wieloelementową instalacją site-specific przygotowaną specjalnie dla Muzeum Palace, które mieści się w budynku dawnej zakopiańskiej siedziby Gestapo, będącym szczególnie traumatycznym miejscem pamięci na mapie miasta oraz regionu.

Artystka powraca do swoich wcześniejszych, tematyzujących Zagładę Romów i Sinti prac, po raz pierwszy jednak tak otwarcie odnosząc się do okupacyjnej historii własnej rodziny i innych Romów Karpackich w czasie II wojny światowej na terenach okupowanych przez III Rzeszę. Las śpiewa jest w tym sensie najbardziej osobistą i „podhalańską” wystawą artystki. Małgorzata Mirga-Tas opowiada traumatyczną historię rodzinną, jednocześnie problematyzując sposoby konstruowania historii. Pokazuje miejsca, w których historia milczy, narracja rozpada się i rodzi się potrzeba, by opowiedzieć przeszłość w inny sposób.

Czego się spodziewać

Tu budynek jest połową wystawy. Według historii miejsca opublikowanej przez Muzeum Palace okupant urządził w 1940 roku w przedwojennym pensjonacie „Palace” siedzibę gestapo dla całego powiatu nowotarskiego, piwnice zamienił na więzienie, a pokoje na piętrach na pokoje przesłuchań. Instalacja powstała dla tych wnętrz, nie została tu przywieziona z innej sali, więc w tym kształcie nie zobaczysz jej nigdzie indziej.

Spodziewaj się kolaży tekstylnych, z których artystka jest znana, połączonych z rzeźbą. Mirga-Tas szyje je z zasłon, koszul i prześcieradeł od rodziny i przyjaciół, więc materiał sam niesie czyjąś biografię. Muzeum nie podaje liczby prac ani ich listy, a zdjęć z sali nie publikuje; skalę ocenisz dopiero na miejscu.

Wernisaż odbył się 2 września 2026 roku o 17:00 i - jak relacjonuje muzeum - był też rozmową z artystką o powstawaniu wystawy, rodzinnych historiach i znaczeniu budynku. Muzeum nazywa „Las śpiewa” pierwszą instytucjonalną wystawą artystki w Zakopanem. Portale Fakty Krakowa i Malopolskie24info piszą ściślej: pierwszą indywidualną. W 2022 roku Galeria Władysława Hasiora, filia tego samego muzeum, pokazała bowiem jej tkaniny z niedźwiedziami obok prac Katarzyny Depty-Garapich na wystawie „trzysta diabłów zjadłeś…”.

Na samą instalację zarezerwuj 30-45 minut; to nasza ocena, muzeum czasu zwiedzania nie podaje. Razem z wystawą stałą Muzeum Palace, poświęconą dawnej „Katowni Podhala” i jej więźniom, wyjdzie około półtorej godziny. Dopiero wtedy tkaniny o jednej romskiej rodzinie stają na tle całej historii tego domu.

Kontekst

Małgorzata Mirga-Tas urodziła się w 1978 roku w Zakopanem i wywodzi się z Romów Karpackich, zwanych też Bergitka Roma. Według Wikipedii ta grupa przybywała do Polski od początku XV wieku, wzdłuż łuku Karpat i z dawnych Węgier, a od XVIII wieku prowadzi osiadły tryb życia. Jej „Przeczarowując świat”, dwanaście wielkoformatowych trójdzielnych tkanin nawiązujących do fresków z Palazzo Schifanoia w Ferrarze, wypełniło w 2022 roku Pawilon Polski w Wenecji. Porajmos, czyli eksterminację Romów i Sinti przez III Rzeszę, upamiętnia się 2 sierpnia, w rocznicę nocy z 1944 roku, w której w Birkenau zagazowano blisko 2900 więźniów tak zwanego obozu cygańskiego.

Bilet i czas

Kup bilet łączny: 25 zł, ulgowy 12 zł. Obejmuje wystawę stałą i czasową w Palace. Osobno sama wystawa czasowa kosztuje 12 zł (ulgowy 6 zł), a sama stała 20 zł (ulgowy 10 zł), więc dopłata za drugą ekspozycję wynosi przy bilecie łącznym tylko 5 zł. Ceny Palace są niższe niż w gmachu głównym przy Krupówkach, dlatego nie kieruj się cennikiem z profilu muzeum.

Bezpłatny czwartek dotyczy wystaw stałych. Tak brzmi zapis w cenniku Palace, o wystawach czasowych nie ma w nim mowy; według naszej lektury cennika na stronie muzeum za „Las śpiewa” zapłacisz także w czwartek. Posiadacze Karty Dużej Rodziny płacą 6 zł za wszystkie wystawy w filii, mieszkańcy Zakopanego i ośmiu okolicznych gmin wymienionych w cenniku - 1 zł. Tygodniowy bilet do wszystkich otwartych filii kosztuje 69 zł (ulgowy 34 zł).

Godziny: od środy do niedzieli 10:00-18:00, w poniedziałki i wtorki nieczynne. Muzeum podaje dla Palace jeden rozkład, bez podziału na sezony. Zmiany ogłasza na bieżąco na stronie Muzeum Palace - w 2026 roku filia była na przykład zamknięta 15 sierpnia - więc przed świętami, zwłaszcza 1 listopada i w okresie Bożego Narodzenia, sprawdź ją przed wyjściem.

Biletów nie kupisz przez internet, a zwiedzania indywidualnego nie da się zarezerwować: o wejściu decyduje kolejność przybycia. Oprowadzanie kosztuje 80 zł i trzeba je wcześniej umówić mailowo pod adresem palace@muzeumtatrzanskie.pl . Muzeum zaznacza, że przy Palace nie ma miejsc parkingowych. Cennik na stronie wystawy wymienia audioprzewodnik za 6 zł, ale nie mówi, czy obejmuje on instalację Mirgi-Tas.

Warto dla każdego, kogo interesuje sztuka współczesna, historia Romów albo pamięć o okupacji na Podhalu - to jedna z tych rzadkich wystaw, na których temat i miejsce mówią to samo. Kto przyjechał z małymi dziećmi, lepiej wybierze inną filię: to dawne więzienie gestapo, a wystawa opowiada o zagładzie.

Co piszą o wystawie

Pięć zapowiedzi i krótkich wzmianek, żadna nie ocenia samej wystawy; recenzji do 23 września 2026 roku nie znaleziono.

Malopolskie24info (21.08.2026, Justyna Rosińska): w obszernej zapowiedzi traktuje tkaniny jako nośnik rodzinnej pamięci i podkreśla pytanie o to, czyje doświadczenia trafiają do oficjalnej historii regionu - artykuł .

Fakty Krakowa (25.08.2026, redakcja): nazywa „Las śpiewa” pierwszą indywidualną wystawą artystki w Zakopanem i pisze, że dawna siedziba gestapo nadaje przemilczanym doświadczeniom szczególny ciężar - artykuł .

Zakopane.com (31.08.2026): w anglojęzycznym przeglądzie wrześniowych wydarzeń w Zakopanem wymienia wernisaż i określa wystawę jako jedną z najbardziej osobistych i najmocniej związanych z Podhalem w dorobku artystki - artykuł .

rroma.org, Rroma Foundation (05.09.2026): krótka notka po angielsku poleca wystawę każdemu, kto w najbliższych miesiącach będzie w Polsce, jako pracę poświęconą pamięci o zagładzie Romów - notka .

Wirtualna Polska, kultura.wp.pl (08.09.2026, Karolina Stankiewicz): umieszcza „Las śpiewa” na krótkiej liście wrześniowych wystaw w Polsce, obok Adolpha Menzla w Muzeum Narodowym w Warszawie - artykuł .

Zobacz też

• Profil Muzeum Tatrzańskiego - gmach główny przy Krupówkach 10 z wystawą stałą o kulturze i przyrodzie Podhala, dobry wstęp przed wizytą w Palace, oraz bilet tygodniowy na wszystkie filie.
• Yishai Jusidman. Prussian Blue - inna wystawa sztuki współczesnej w miejscu zbrodni: obrazy malowane błękitem pruskim w bloku 21 byłego obozu Auschwitz I.
• Pamięć - Ewa Trafna w babińcu Wielkiej Synagogi we Włodawie, kolejny przykład artystki pracującej z budynkiem i pamięcią wymordowanej społeczności.

Profil muzeum: Muzeum Tatrzańskie w Zakopanem .