Underground - świat wyrwany z ciemności

Gmach Główny Muzeum Tatrzańskiego przy ul. Krupówki 10 schodzi pod ziemię: wystawa czasowa o jaskiniach, sztolniach i organizmach, które radzą sobie bez światła. Kuratorem jest dr Marcin Warchałowski, kierownik Działu Przyrody muzeum; wystawa trwa od 16 maja 2026 do 28 lutego 2027 roku.

Muzeum Tatrzańskie o wystawie:

Podziemia to nie tylko piwnice, groty, bunkry, sztolnie czy jaskinie. To przede wszystkim tajemniczy świat rządzący się zupełnie innymi zasadami, coś w rodzaju ukrytej Atlantydy. Krainy gdzie żyją, w absolutnej ciemności, nieznane organizmy. Pod tą nazwą znajduje się też, ukryta na co dzień, część nieznanej powszechnie działalności społeczeństwa, działań niezrozumiałych lub wręcz nielegalnych.

Na wystawie Underground - świat wyrwany z ciemności, prezentowanej w Gmachu Głównym możemy w komfortowych warunkach odkrywać tajemnice rządzące tym nieznanym dla większości z nas mikrokosmosem. Odnajdziemy w niej wątki historyczne, geologiczne, zoologiczne, botaniczne a nawet techniczne. Dowiemy się nie tylko o tym jak powstawały jaskinie, lub po co w Tatrach kopano sztolnie, ale również kto je badał i jak życie zaadaptowało się do tych niesprzyjających warunków.

Czego się spodziewać

Rdzeniem jest przyroda, ale obok zwierząt są tu geologia, historia badań i ślady ludzkiej pracy pod ziemią. Reporter 24tp.pl opisuje zaciemnione wnętrze, do którego wchodzi się przez salę z tekstem wprowadzającym. Już tytuł jego relacji z otwarcia pokazuje, jak szeroko sięgają zbiory: od niedźwiedzia jaskiniowego po mrówkolwa. W tekście pojawiają się jeszcze nietoperze i salamandry.

Są też sikory, które autor relacji nazywa „okropnymi”, a po wyjaśnienie odsyła do nagrania z kuratorem dołączonego do artykułu. Obejrzyj je przed wizytą: to najszybszy sposób, żeby zobaczyć wnętrze wystawy, zanim się tam pójdzie.

W relacji z wernisażu muzeum wylicza, dokąd prowadzi ta podziemna wędrówka: do jaskiń i sztolni, ale także do bunkrów. Wernisaż odbył się 16 maja 2026 roku, podczas Nocy Muzeów, a kurator dwukrotnie oprowadził tego wieczoru po wystawie; 5 września poprowadził tu także Noc Nietoperzy.

Wystawa zajmuje część Gmachu Głównego, w którym na parterze i pierwszym piętrze mieści się wystawa stała o etnografii i przyrodzie Tatr. Najlepiej połączyć obie: piętro przyrodnicze z dioramami i plastyczną mapą Tatr to naturalny wstęp do podziemi.

Kontekst

W polskich Tatrach znano w grudniu 2020 roku 862 jaskinie o łącznej długości ponad 135 km, w zdecydowanej większości w Tatrach Zachodnich. Turystom udostępniono tylko kilka, między innymi Mroźną, Smoczą Jamę, Dziurę oraz Mylną, Obłazkową i Raptawicką. Najgłębszą i najdłuższą jaskinią Polski jest Wielka Śnieżna, system powstały z połączenia pięciu jaskiń odkrywanych osobno: ma 824 m deniwelacji i ponad 23,7 km korytarzy. Sztolnie to ślad dawnego górnictwa: w Dolinie Kościeliskiej od końca XV wieku wydobywano srebro, miedź i antymon, później głównie rudę żelaza, a hutę zlikwidowano w 1841 roku.

Bilet i czas

Na wystawę można kupić osobny bilet. Sama wystawa „Underground” kosztuje 14 zł, ulgowy 7 zł. Bilet na ekspozycję stałą i czasową Gmachu Głównego to 34 zł, ulgowy 17 zł, a sama wystawa stała - 26 zł, ulgowy 13 zł. Jeśli chcesz zobaczyć obie, bilet łączony wychodzi taniej niż dwa osobne (26 zł + 14 zł).

Cennik nie precyzuje, czy bilet łączony obejmuje obie wystawy czasowe gmachu; zapytaj o to przy kasie. Z Kartą Dużej Rodziny wejście na wszystkie wystawy w gmachu kosztuje 10 zł od osoby. Mieszkańcy gmin Biały Dunajec, Bukowina Tatrzańska, Czarny Dunajec, Kościelisko, Nowy Targ, Poronin i Szaflary oraz miast Nowy Targ i Zakopane płacą 1 zł. Bilet tygodniowy do wszystkich otwartych filii kosztuje 69 zł, ulgowy 34 zł; grupy od 15 osób płacą 13 zł od osoby.

Bezpłatny czwartek tej wystawy nie obejmuje. Muzeum ogłasza czwartek jako dzień nieodpłatnego wstępu na wystawy stałe, o czasowych nie wspomina. Na „Underground” trzeba więc i w czwartek kupić bilet - to nasza lektura cennika muzeum .

Biletów nie kupisz przez internet. Muzeum nie prowadzi sprzedaży online ani rezerwacji na zwiedzanie bez przewodnika; o kolejności wejścia decyduje moment przybycia i natężenie ruchu turystycznego. Oprowadzanie z przewodnikiem kosztuje 90 zł i wymaga wcześniejszego ustalenia terminu pod adresem gmachglowny@muzeumtatrzanskie.pl ; audioprzewodnik - 5 zł.

Gmach Główny jest czynny od środy do niedzieli w godzinach 10:00-18:00, ostatnie wejście o 17:15; w poniedziałki i wtorki jest zamknięty. Muzeum publikuje jeden rozkład, bez odmian sezonowych.

Na samą wystawę zarezerwuj 30-45 minut, z wystawą stałą około dwóch godzin; to nasz szacunek, muzeum czasu zwiedzania nie podaje. Najwięcej wyniosą z niej rodziny z dziećmi ciekawymi zwierząt, turyści, którzy znają tatrzańskie jaskinie z zewnątrz albo z krótkiej trasy w Mroźnej, i każdy, kto chce wiedzieć, skąd w Tatrach wzięły się sztolnie. Kto przyszedł do Muzeum Tatrzańskiego po sztukę albo etnografię, może ją pominąć bez żalu.

Wydarzenia towarzyszące

• 25.09.2026, 12:00 i 13:30 - „Kości zostały rzucone”, zajęcia o budowie szkieletu różnych gatunków z dr. Marcinem Warchałowskim w ramach Małopolskiej Nocy Naukowców, dwie tury po godzinie, dla osób od 12 lat, wstęp wolny, zapisy: wydarzenia@muzeumtatrzanskie.pl - program . Strona wystawy podaje 26 września, ale program Nocy Naukowców i wrześniowy kalendarz muzeum - piątek 25 września.
• 03.10.2026, 12:00 - oprowadzanie po wystawie z kuratorem, dr. Marcinem Warchałowskim, w ramach Weekendu Seniora z Kulturą, wstęp wolny - program października .

Co piszą o wystawie

Dwie publikacje lokalne, obie bez oceny ekspozycji; 24tp.pl i Tygodnik Podhalański są patronami medialnymi wystawy.

reporter.zakopane.pl (30.04.2026, krystian, na podstawie materiałów muzeum): zapowiedź sprzed otwarcia, która zwraca uwagę, że wystawa pokazuje nie tylko podziemne miejsca, lecz także procesy, które je ukształtowały - artykuł .

24tp.pl (16.05.2026, Rafał Gratkowski): relacja z otwarcia z nagraniem wideo, w której reporter przechodzi przez zaciemnione wnętrze i wylicza zwierzęta, o których opowiada wystawa - artykuł , galeria zdjęć .

Zobacz też

• Profil Muzeum Tatrzańskiego - wystawa stała w tym samym gmachu, z piętrem przyrodniczym, dioramami i zbiorami Tytusa Chałubińskiego, a także godziny, ceny i dojazd.
• Centrum Edukacji Przyrodniczej TPN - około 1,7 km od Krupówek, 20-25 minut marszu pod górę ulicą Chałubińskiego, z zaaranżowaną jaskinią, w której słychać kapiącą wodę.
• Muzeum Ojcowskiego Parku Narodowego - zrekonstruowana jaskinia z głosami nietoperzy i gabloty ze szczątkami niedźwiedzia jaskiniowego.
• Kopalnia Soli „Wieliczka” - dla tych, których po tej wystawie ciągnie pod ziemię naprawdę: podziemna trasa turystyczna w kopalni soli.

Profil muzeum: Muzeum Tatrzańskie w Zakopanem .