Nasza rzecz. 150 lat od założenia Szkoły Snycerskiej w Zakopanem

Muzeum Tatrzańskie świętuje 150 lat szkoły, z której wyszli Szczepkowski, Kenar i Hasior, pierwszą monograficzną wystawą jej dorobku. Pokazuje ją w Galerii Sztuki w willi Oksza przy ul. Zamoyskiego 25, od 20 czerwca do 15 listopada 2026 roku.

Muzeum Tatrzańskie o wystawie:

Od wiejskiej szkółki do jednej z najważniejszych instytucji kształtujących polską sztukę, rzemiosło, wzornictwo i architekturę - wystawa „Nasza rzecz”, przygotowana z okazji 150-lecia Szkoły Snycerskiej w Zakopanem, to opowieść o sukcesie i poświęceniu.

Śledząc jej historię, zobaczymy zarówno dzieła doskonale znane, jak i obiekty po raz pierwszy opuszczające muzealne magazyny i prywatne kolekcje. Jednym z odkryć będzie niezwykły ołtarz wykonany przez uczniów szkoły w 1893 roku według projektu pierwszego dyrektora placówki, Franciszka Neužila.

Czego się spodziewać

Wystawa idzie chronologicznie, od umowy z 6 czerwca 1876 roku, na mocy której snycerz Maciej Marduła miał uczyć górali pięć godzin dziennie, aż po czasy współczesne. Kuratorka celowo łamie ten porządek: powojenne prace stoją obok znacznie starszych, żeby było widać ciągłość warsztatu. Tytuł pochodzi z filmu dokumentalnego Konstantego Gordona „Nasza rzecz” z 1958 roku - tak podaje bezpłatny przewodnik po wystawie wydany przez muzeum.

Obiekty pochodzą ze zbiorów trzynastu instytucji, w tym samego muzeum, Muzeum Narodowego w Warszawie, Zachęty i Muzeum Beskyd we Frýdku-Místku, oraz z sześciu kolekcji prywatnych. Z przewodnika warto zapamiętać pięć rzeczy:

• Ołtarz z kaplicy zakładu wodoleczniczego dr. Chramca - wykonany w szkole w 1893 roku według projektu Franciszka Neužila; figury Chrystusa i dwunastu apostołów modelował Józef Galleth.
• Replika nastawy Ołtarza Bożego Narodzenia Jana Szczepkowskiego (ok. 1925) - autorska kopia pracy nagrodzonej Grand Prix w Paryżu, wypożyczona z Muzeum Narodowego w Warszawie.
• „Tancerka” Stanisława Stawowego (ok. 1925) - jeden egzemplarz kupił w Paryżu krytyk Georges Ch. Raymond, który uznał ją za najlepszą pracę zakopiańskiej ekspozycji.
• Srebrny medalion z głową Chrystusa Jana Zapotocznego - z prywatnej kolekcji, pokazywany publicznie pierwszy raz.
• „Kobiecość” Antoniego Kenara (1956) - polichromowana rzeźba, która jest zarazem naczyniem; pokazano ją na Biennale w Wenecji w 1956 roku.

Sama willa to osobny powód wizyty: zaprojektował ją Stanisław Witkiewicz w latach 1894-1895, a wznieśli góralscy cieśle. Zarezerwuj godzinę, a półtorej, jeśli chcesz na miejscu czytać przewodnik - to nasza ocena, muzeum czasu zwiedzania nie podaje. Wernisaż odbył się 19 czerwca; oprowadzania kuratorskie 8 sierpnia i 19 września już się odbyły, kolejne terminy muzeum ogłasza w miesięcznym kalendarzu wydarzeń.

Kontekst

Szkołę otworzyło w 1876 roku Towarzystwo Tatrzańskie, a pierwszym dyrektorem upaństwowionej placówki, od 1891 roku noszącej nazwę C.K. Szkoła Zawodowa Przemysłu Drzewnego, był Czech Franciszek Neužil. Stanisław Witkiewicz zarzucał kolejnym dyrektorom tyrolskie wzory, choć sam chętnie zatrudniał absolwentów. Po reformie Karola Stryjeńskiego z 1922 roku szkoła zdobyła trzy nagrody na paryskiej wystawie sztuk dekoracyjnych w 1925 roku. W 1948 roku podzieliła się: dział rzeźby przejęło Liceum Technik Plastycznych, które od 1959 roku nosi imię Antoniego Kenara, a dawny budynek przy Krupówkach zajmuje dziś Zespół Szkół Budowlanych.

Bilet i czas

Bilet do willi Oksza kosztuje 24 zł, ulgowy 12 zł. To osobna filia z własnym cennikiem. Tygodniowy bilet łączony (69 zł, ulgowy 34 zł) obejmuje wszystkie otwarte filie Muzeum Tatrzańskiego, także Okszę. Licząc bilety normalne, opłaca się wtedy, gdy oprócz Okszy (24 zł) odwiedzisz w ciągu tygodnia gmach główny (34 zł z wystawami czasowymi) i jeszcze jedną filię z biletem od 12 zł. Taką filią jest na przykład willa Koliba albo Galeria Władysława Hasiora. Z Kartą Dużej Rodziny wejście kosztuje 5 zł od osoby, mieszkańcy dziewięciu gmin Podhala, w tym Zakopanego i Nowego Targu, płacą 1 zł.

W willi Oksza nie ma obecnie dnia bezpłatnego wstępu. Czwartkowy wolny wstęp w innych filiach dotyczy wystaw stałych, a Oksza pokazuje teraz wyłącznie tę wystawę czasową - muzeum pisze o tym wprost w cenniku i godzinach otwarcia .

Godziny: wtorek, środa, czwartek i niedziela 9:00-17:00, piątek i sobota 11:00-19:00, w poniedziałki nieczynne; ostatnie wejście pół godziny przed zamknięciem. Muzeum nie dzieli tych godzin na sezony. W przeciwieństwie do gmachu głównego Oksza działa we wtorki, więc to dobry wybór na ten dzień.

Audioprzewodnik kosztuje 5 zł, oprowadzanie 69 zł; termin oprowadzania najprościej ustalić z filią (oksza@muzeumtatrzanskie.pl , tel. 692 029 817). Przy willi jest parking dla zwiedzających. Drukowany katalog wystawy muzeum sprzedaje za 32 zł, a dwujęzyczny przewodnik udostępnia bezpłatnie do pobrania na stronie wystawy.

Warto dla każdego, kogo ciekawi styl zakopiański, polskie art déco albo wzornictwo PRL, i dla absolwentów obu zakopiańskich szkół. Kto przyjechał wyłącznie w góry i nie interesuje się rzeźbą ani rzemiosłem, może wystawę pominąć, ale samą willę Witkiewicza warto obejrzeć choćby z zewnątrz.

Wydarzenia towarzyszące

• 16-17.10.2026, 11:00-19:00 - „Pawilon Polski 1925 VR”, namiot plenerowy przy Galerii Sztuki w willi Oksza, wydarzenie towarzyszące wystawie, wstęp wolny. Muzeum nie opisało go szerzej; nazwa wskazuje na pokaz w wirtualnej rzeczywistości - kalendarz na październik .

Co piszą o wystawie

Przewodnik Katolicki (01.07.2026, Natalia Budzyńska): obszerny tekst o 150 latach zakopiańskiego „Plastyka” odsyła do willi Oksza, gdzie zebrano prace związane ze szkołą. Przestrzega też, by nie traktować wystawy jak lokalnej ciekawostki - artykuł .

podhale24.pl (22.07.2026): przegląd letniego sezonu wystaw Muzeum Tatrzańskiego wymienia „Naszą rzecz” jako wystawę jubileuszową przygotowaną z obiema szkołami, bez oceny ekspozycji - artykuł .

Zobacz też

• Profil Muzeum Tatrzańskiego - gmach główny przy Krupówkach, zbudowany według szkiców Witkiewicza, z wystawą stałą o kulturze Podhala. Tuż obok, przy Krupówkach 8, stoi budynek szkoły, w którym dziś mieści się Zespół Szkół Budowlanych.
• Jan Gryboś „W rytmie dawnej wsi” - rzeźba ludowa twórcy z Gródka pod Gorlicami, do 14 listopada 2026 roku; dobry kontrapunkt dla snycerstwa uczonego w szkole.
• Muzeum Podhalańskie w Nowym Targu - podhalańskie rzemiosło w muzeum miejskim, od warsztatu stolarskiego po rzeźby Edwarda Sutora.

Profil muzeum: Muzeum Tatrzańskie w Zakopanem .