Mali Gazdowie. Dzieciństwo pod Tatrami

Dwór w Łopusznej, filia Muzeum Tatrzańskiego, otworzył się po remoncie wystawą archiwalnych fotografii dzieci z podtatrzańskich wsi, czynną od 11 lipca 2026 do 1 czerwca 2027 roku. Uwaga na adres: to nie Zakopane, lecz ul. Gorczańska 2 w Łopusznej, wsi w gminie Nowy Targ przy drodze wojewódzkiej nr 969 z Nowego Targu do Krościenka.

Muzeum Tatrzańskie w Zakopanem o wystawie:

Wystawa „Mali Gazdowie. Dzieciństwo pod Tatrami” to obraz dzieciństwa w tradycyjnej kulturze wiejskiej polskiego Podtatrza ujęty w fotograficzne kadry. Odnosi się do okresu końca XIX i pierwszej połowy wieku XX. Zaznajamia nas z niektórymi, wybranymi aspektami życia najmłodszych mieszkańców podtatrzańskich wiosek.

Wystawa przybliża czas dzieciństwa niełatwego, ubogiego w ubrania, zabawki, obarczonego licznymi obowiązkami, ale też niepozbawionego ciepła i radosnych przeżyć.

Czego się spodziewać

Do czasu otwarcia wystawy stałej to jedyna ekspozycja, jaką można obejrzeć w dworze. Muzeum podaje, że w zespole dworskim wciąż trwają prace remontowo-konserwatorskie, a wystawę stałą zapowiada „za rok”, bez podania daty. Wnętrze chałupy Klamerusów, stojącej za ogrodzeniem dworu przy drodze do wsi, jest obecnie niedostępne. Wernisaż 10 lipca 2026 roku był zarazem otwarciem dworu po remoncie.

Ekspozycja składa się przede wszystkim z fotografii. Muzeum opisuje ich tematy jako obowiązki, zabawy i relacje rodzinne najmłodszych mieszkańców Podtatrza. Zdjęcia pochodzą ze zbiorów Muzeum Tatrzańskiego, Muzeum Etnograficznego w Krakowie, Archiwum Narodowego w Krakowie i Ośrodka Dokumentacji Tatrzańskiej Tatrzańskiego Parku Narodowego, a część od osób prywatnych. Kuratorką jest Anna Kozak.

Na samą wystawę wystarczy 30-45 minut; jeśli chcesz obejść zespół dworski i obejrzeć z zewnątrz chałupę Klamerusów, zaplanuj godzinę. Warto dla osób, które interesuje etnografia Podhala i dawna fotografia, oraz dla rodzin z dziećmi w wieku szkolnym - rówieśnicy sprzed stu lat to gotowy temat do rozmowy. Nie spodziewaj się jednak ekspozycji interaktywnej: muzeum zapowiada zdjęcia, nie stanowiska do zabawy.

Specjalny wyjazd z Zakopanego na samą wystawę opłaci się tylko zainteresowanym tematem. Najlepiej potraktować Łopuszną jako przystanek w drodze z Nowego Targu w stronę Czorsztyna albo przed wyjściem na szlak na Turbacz, który zaczyna się we wsi. Kto ma w Zakopanem jedno wolne popołudnie, lepiej spędzi je w gmachu głównym przy Krupówkach.

Kontekst

Gospodarstwo podhalańskie było ubogie: według Wikipedii jadano w nim głównie ziemniaki i bryję, a ser, masło, oscypki i jajka szły przede wszystkim na sprzedaż. W wyżej położonych wsiach, jak Zakopane czy Bukowina Tatrzańska, ziemniaki wykopywano czasem spod śniegu na przełomie września i października, o czym pisał w pamiętnikach ks. Józef Stolarczyk. Łopuszna leży niżej, nad Dunajcem u podnóża Gorców; tu dorastał i chodził do szkoły powszechnej ks. Józef Tischner, któremu w centrum wsi poświęcono izbę pamięci w budynku zwanym Tischnerówką.

Bilet i czas

• Bilet na wystawę: 10 zł, ulgowy 5 zł. Z Kartą Dużej Rodziny 5 zł za osobę, grupy od 15 osób po 9 zł, oprowadzanie 30 zł. Mieszkańcy gmin Biały Dunajec, Bukowina Tatrzańska, Czarny Dunajec, Kościelisko, Nowy Targ, Poronin i Szaflary oraz miast Nowy Targ i Zakopane płacą 1 zł.
• Bilet tygodniowy 69 zł, ulgowy 34 zł, obejmuje wszystkie otwarte filie Muzeum Tatrzańskiego, także dwór. Opłaca się tylko wtedy, gdy w tym samym tygodniu odwiedzisz kilka filii w Zakopanem.
• Bezpłatny czwartek tej wystawy nie obejmuje - to wniosek z cennika, nie deklaracja muzeum. Muzeum ogłasza czwartek jako dzień nieodpłatnego wstępu na wystawy stałe, a dwór pokazuje obecnie wyłącznie tę wystawę czasową i jego cennik zawiera tylko bilet na ekspozycję czasową. Planując wizytę w czwartek, zadzwoń i upewnij się. Zasady podaje strona godzin otwarcia i cennika .
• Godziny: środa-niedziela 9:00-16:00, ostatnie wejście 15:30; poniedziałek i wtorek nieczynne. Muzeum nie publikuje dla dworu osobnych godzin letnich i zimowych, jak robi to na przykład dla Zagrody Korkoszów, więc wynika stąd, że ten rozkład obowiązuje przez cały okres wystawy, także zimą. Pojedyncze zmiany godzin ogłasza w aktualnościach i na stronie dworu.
• Dojazd i dostępność. Dwór stoi około 250 m od głównej drogi przez Łopuszną. Wyznaczonego parkingu nie ma, kilka samochodów zmieści się na nieutwardzonym terenie przed bramą; do budynku prowadzi nieutwardzona ścieżka, a na ganek dwa stopnie bez poręczy i bez podjazdu.
• Toaleta i szatnia. Informacja o dostępności na stronie muzeum podaje, że toaleta w dworze nie jest udostępniana zwiedzającym, a ubrań ani bagażu nie można zostawić. Informacja nie ma daty i mogła nie zostać zaktualizowana po remoncie, więc jadąc z małymi dziećmi, zapytaj o to telefonicznie: +48 535 668 777.

Zobacz też

• Profil Muzeum Tatrzańskiego - gmach główny przy Krupówkach 10, z modelem chałupy z izbą czarną i białą, czyli wnętrzem, w którym dorastały dzieci ze zdjęć.
• Muzeum Podhalańskie w Nowym Targu - muzeum w ratuszu na nowotarskim Rynku, po drodze z Zakopanego do Łopusznej, o rzemiośle cechowym, z którego żyło miasto na przełomie XIX i XX wieku, czyli w czasach zdjęć z wystawy.
• Orawski Park Etnograficzny w Zubrzycy Górnej - zagrody i chałupy w skali jeden do jednego, dobre uzupełnienie wystawy dla rodzin z dziećmi.
• Jan Gryboś „W rytmie dawnej wsi” - rzeźba ludowa o dawnej wsi w skansenie w Szymbarku, do 14 listopada 2026 roku.

Profil muzeum: Muzeum Tatrzańskie w Zakopanem .