Jan Kasprowicz. W ogniska. Impresje biograficzne

Sto lat po śmierci Jana Kasprowicza Muzeum Tatrzańskie opowiada jego drogę z kujawskiej wsi na zakopiańską Harendę nie w domu poety, lecz u jego przyjaciela: w Muzeum Kornela Makuszyńskiego przy ul. Tetmajera 15. Wystawa trwa od 2 maja do 10 października 2026 roku.

Muzeum Tatrzańskie o wystawie:

Wychodząc od słów poety „z ciasnej izby (…) poszedłem na lata w ogniska, gdzie się życie przepala i dymi”, motywem przewodnim wystawy uczyniliśmy więc właśnie drogę, opuszczenie znanego sobie miejsca i wyruszenie w świat, a za ilustrujący ową podróż obraz - różne postaci ognia.

Twórczości poety towarzyszą prace artystów różnych epok (od XIX-wiecznych obrazów na szkle, aż po dzieła Wojciecha Weissa, Witkacego, Andrzeja Wróblewskiego czy Władysława Hasiora), odpowiadające innymi niż poezja środkami na podobne, w każdej epoce nurtujące człowieka pytania.

Czego się spodziewać

To wystawa biograficzna opowiedziana wierszem i obrazem, nie gablotami z pamiątkami. Kolejne etapy życia Kasprowicza - chłopskie dzieciństwo, lata lwowskie, wreszcie osiedlenie się pod Tatrami - ilustrują jego własne strofy oraz dzieła plastyków od anonimowych malarzy na szkle z XIX wieku po Hasiora. Kuratorka w rozmowie z Radiem Alex zapowiadała, że w paru miejscach zwiedzający mogą być zaskoczeni, a prace plastyków mają działać jak ilustracje w tomiku poezji.

Miejsce nie jest przypadkowe: Makuszyński przyjaźnił się z Kasprowiczem i podziwiał jego twórczość. Wystawę urządzono w części willi Opolanka poświęconej literackiemu Zakopanemu - tak podaje Radio Alex, które zapowiadało ją jako pierwszą wystawę czasową w tej filii.

Wernisaż odbył się 30 kwietnia 2026 roku. W maju w programie było oprowadzanie kuratorskie, a latem dwa wykłady: o mauzoleum poety na Harendzie i o jego Lwowie.

Na samą wystawę zarezerwuj 30-45 minut - to szacunek, muzeum nie podaje czasu zwiedzania. Z wystawą stałą o Makuszyńskim wizyta zajmie około godziny.

Kontekst

Jan Kasprowicz urodził się w 1860 roku w Szymborzu pod Inowrocławiem jako jedno z czternaściorga dzieci w chłopskiej rodzinie i doszedł do pozycji jednego z czołowych poetów Młodej Polski, autora „Hymnów” i „Księgi ubogich”, a także tłumacza. W roku akademickim 1921/1922 był rektorem Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie. W 1923 roku zamieszkał w willi Harenda między Poroninem a Zakopanem, zmarł tam 1 sierpnia 1926 roku, a od 1933 roku spoczywa w mauzoleum obok willi, w której działa dziś jego muzeum.

Bilet i czas

Wystawa czasowa: 10 zł, ulgowy 5 zł. Bilet na wystawę stałą i czasową razem kosztuje 18 zł (ulgowy 9 zł), sama wystawa stała 15 zł (ulgowy 7 zł). Warto dopłacić do biletu łączonego: za 8 zł więcej zobaczysz też wystawę stałą o samym Makuszyńskim.

Czwartek nie załatwi sprawy. Cennik filii podaje, że czwartek jest dniem bezpłatnego wstępu na wystawy stałe. O wystawie czasowej nie wspomina, więc licz się z tym, że za nią zapłacisz - to wniosek z cennika, muzeum nie pisze tego wprost.

Mieszkańcy gmin Biały Dunajec, Bukowina Tatrzańska, Czarny Dunajec, Kościelisko, Nowy Targ (gmina i miasto), Zakopane, Poronin i Szaflary płacą 1 zł, posiadacze Karty Dużej Rodziny 5 zł. Bilet tygodniowy do wszystkich otwartych filii kosztuje 69 zł (ulgowy 34 zł). Przy dwóch filiach się nie opłaca: pełny bilet do gmachu głównego i tutejszy bilet łączony to razem 52 zł.

Godziny: wtorek-piątek 9:00-17:00, sobota 10:00-18:00, w niedzielę i poniedziałek nieczynne. Ostatnie wejście pół godziny przed zamknięciem. Uwaga na niedzielę: gmach główny przy Krupówkach jest wtedy otwarty, ta filia nie. Oba miejsca zobaczysz jednego dnia od środy do soboty.

Warto dla czytelników Młodej Polski i dla tych, którzy pamiętają „Hymny” ze szkoły i chcą je zobaczyć w nowym świetle, a także dla miłośników Witkacego i Hasiora. Kto ma w Zakopanem jedno popołudnie i nie interesuje się poezją, lepiej zrobi, zaczynając od gmachu głównego.

Wydarzenia towarzyszące

• 1.10.2026, 18:00 - „Czego Jaś się nie nauczy, tego Jego Magnificencja nie będzie umiał. O młodości Jana Kasprowicza”, prowadzi Katarzyna Mruk, wstęp wolny - program muzeum .
• 3.10.2026, 10:15 - „Jak mały Janek chciał zostać poetą”, lekcja muzealna dla dzieci w wieku 7-9 lat, prowadzi Katarzyna Mruk, wstęp wolny - program muzeum .
• 10.10.2026, 14:00 - finisaż wystawy z kuratorką, dr Kingą Nędzą-Sikoniowską, wstęp wolny - program muzeum .

Co piszą o wystawie

Dwie zapowiedzi, żadnej recenzji ekspozycji.

Radio Alex (29.04.2026, rozmowa Beaty Denis-Jastrzębskiej): rozmowa z kuratorką, która wyjaśnia, że tytuł pochodzi z wiersza poety i że wystawa śledzi zarówno jego drogę życiową, jak i przemiany jego twórczości - artykuł .

dzieje.pl (PAP) (01.05.2026): przedstawia wystawę jako wkład Muzeum Tatrzańskiego w zakopiański Rok Kasprowicza, łączący biografię z namysłem nad poezją, od kujawskich początków po Harendę - artykuł .

Kuratorka o drodze Kasprowicza, w rozmowie z Radiem Alex: „Taka droga jest drogą na szczyt, ale my tutaj stawiamy znak zapytania.”

Zobacz też

• Profil Muzeum Tatrzańskiego - gmach główny przy Krupówkach 10 z wystawą stałą o Podhalu, na którym Kasprowicz osiadł pod koniec życia, oraz cennik biletu tygodniowego do wszystkich filii.
• Centrum Edukacji Przyrodniczej TPN - model Tatr i dioramy przy ul. Chałubińskiego, czyli góry, po których Kasprowicz wędrował i które od „Krzaku dzikiej róży w Ciemnych Smreczynach” (1898) wracały w jego wierszach.
• Muzeum Podhalańskie w Nowym Targu - sztuka i rzemiosło Podhala w nowotarskim ratuszu, po drodze z Krakowa do Zakopanego.

Profil muzeum: Muzeum Tatrzańskie w Zakopanem .