Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka

Czego się spodziewać

Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka to najcichsza godzina pod ziemią. Większość zwiedzających kończy w kopalni na Trasie Turystycznej i jedzie windą na powierzchnię. Kto ustawi się w kolejce z napisem „WEJŚCIE DO MUZEUM”, idzie dalej - 1,5 kilometra chodników III poziomu, po których przewija się ułamek tamtego tłumu. To odrębna instytucja od samej Kopalni Soli Wieliczka - muzeum ma dwie siedziby, naziemny Zamek Żupny przy ul. Zamkowej i podziemną ekspozycję w kopalni.

Zacznij od uwagi organizacyjnej: Zamek Żupny wraz z dziedzińcem jest zamknięty i według muzeum prace remontowe potrwają do końca 2028 roku, a zwiedzający wrócą tam dopiero na przełomie 2028 i 2029 roku. Nie planuj więc wizyty pod adresem z wizytówki. Czynna jest podziemna Trasa Muzeum - 17 komór na głębokości 135 metrów.

Zobaczysz tam rzeczy, których na Trasie Turystycznej nie ma. Trzy kieraty - polski, saski i węgierski - to drewniane maszyny wyciągowe wielkości piętrowego domu; polski uchodzi za największą drewnianą maszynę górniczą na świecie. Dalej róg Bractwa Kopaczy z 1534 roku, obrazy Jana Matejki, luksusowy wagonik zbudowany dla dostojników austro-węgierskich, kryształy z Groty Kryształowej i neolityczne naczynia do warzenia soli. Komory robią wrażenie same w sobie: Saurau ma 28 metrów wysokości, Maria Teresa jest największa w całej kopalni.

Najlepsze dla dorosłych, których ciekawi technika i historia gospodarcza, oraz dla nastolatków, którzy wytrzymają czwartą godzinę na nogach. Odpuść, jeśli po Trasie Turystycznej masz dość albo jedziesz z małymi dziećmi - godzina dodatkowego marszu po zimnych chodnikach to realne obciążenie, a rezygnacja nic nie kosztuje, bo decyzję podejmujesz już pod ziemią.

Wskazówki

• Nie płacisz osobno. Zwiedzanie ekspozycji muzealnej jest wliczone w bilet na Trasę Turystyczną kopalni: normalny 119 zł, ulgowy 93 zł, rodzinny 2+1 294 zł, 2+2 350 zł; z przewodnikiem obcojęzycznym odpowiednio 159 zł i 131 zł. Dzieci do 4 lat wchodzą bezpłatnie.
• Ubierz się cieplej niż na kopalnię. Na Trasie Muzeum jest stale około 14-15 stopni, czyli o trzy, cztery stopnie chłodniej niż na Trasie Turystycznej. Różnicę czujesz w drugiej godzinie, nie w pierwszej.
• Zarezerwuj trzy godziny pod ziemią. Tyle według muzeum trwa zwiedzanie obu tras łącznie - 2,2 km Trasy Turystycznej plus 1,5 km Trasy Muzeum. Z dojazdem z Krakowa to pół dnia.
• Indywidualnie bez rezerwacji. Grupy muszą rezerwować, turyści indywidualni nie. Zejścia grup odbywają się między 8:00 a 18:00 - ostatnia grupa schodzi o 18:00.
• Zdjęcia tak, lampa nie. Fotografowanie na obu trasach jest dozwolone bez flesza. Duży bagaż zostawiasz w przechowalni, ze sobą weźmiesz torbę do 35 x 20 x 20 cm.
• Trasa bez schodów. Cała ekspozycja leży na jednym poziomie, bez progów, a zjeżdża się windą górniczą w szybie Regis albo Daniłowicza. Muzeum wypożycza wózki; o asystę zgłoś się co najmniej tydzień wcześniej do koordynatorki dostępności (12 289 16 33).
• Nie sugeruj się cennikami z portali turystycznych. Krążą tam stawki po 59-77 zł, nieaktualne od lat. Ceny potwierdzaj na stronie muzeum albo w Biurze Obsługi Zwiedzających (12 278 58 49, czynne 9:00-17:00).

Jak dojechać

Wieliczka leży około 15 km na południowy wschód od Krakowa i jest jednym z najprościej dostępnych celów w okolicy.

• Koleją: Szybka Kolej Aglomeracyjna SKA1 z Krakowa Głównego do stacji Wieliczka Rynek-Kopalnia, 22-25 minut, kursy mniej więcej co pół godziny. Od stacji do szybu Daniłowicza idzie się około pięciu minut.
• Autobusem: linia 304 z przystanku Dworzec Główny Zachód przy Galerii Krakowskiej, 40-45 minut, w dni powszednie co kwadrans, w weekendy co pół godziny. Wysiadka: Wieliczka Kopalnia Soli.
• Samochodem: wjazd od strony Krakowa drogą krajową 94 albo autostradą A4, płatne parkingi w rejonie ul. Daniłowicza; w sezonie zapełniają się przed południem.
• Pieszo: od szybu Daniłowicza do Zamku Żupnego przy ul. Zamkowej 8 jest kilkaset metrów, ale do końca remontu nie ma tam czego szukać.

W okolicy

Tuż obok, przy tej samej ulicy, działa Kopalnia Soli Wieliczka - podziemna trasa turystyczna po zabytkowej kopalni, z tym samym biletem i tą samą windą. Jeśli ciągnie cię ku dziedzictwu przemysłowemu, w Krakowie warto zobaczyć Muzeum Inżynierii i Techniki , gdzie porównywalne maszyny stoją nad ziemią i w cieple. Neolityczny wątek warzenia soli rozwija Muzeum Archeologiczne w Krakowie .

Historia

Muzeum założył w 1951 roku Alfons Długosz, nauczyciel i artysta z Wieliczki, który przekonał ministerstwa górnictwa i kultury, że zużyty sprzęt z kopalni jest zabytkiem, a nie złomem. Siedzibą został Zamek Żupny - od końca XIII wieku do 1945 roku administracyjne centrum żupy, odbudowywany ze zniszczeń wojennych w latach 1976-1996. Na jego dziedzińcu zachował się najstarszy szyb poszukiwawczy Wieliczki z połowy XIII wieku, czternastowieczna wieża i fragmenty murów obronnych; zamek dopisano do listy UNESCO w 2013 roku, trzydzieści pięć lat po samej kopalni.

Zbiory liczą około 20 tysięcy obiektów w działach geologicznym, archeologicznym, techniki górniczej, kartografii, sztuki, etnografii i archiwum. Osobną sławę ma kolekcja solniczek, od gotyku po art déco, w złocie, srebrze i porcelanie - ponad trzysta sztuk, jedna z najcenniejszych na świecie. Trwający remont to trzeci etap odbudowy zamku: 30,3 mln zł dofinansowania w projekcie o wartości 50,58 mln zł, windy, przejścia podziemne między skrzydłami i nowa wystawa stała „Solny klejnot w koronie”. Powierzchnia ekspozycyjna urośnie z około 400 do 1470 metrów kwadratowych.