Muzeum Diecezjalne w Tarnowie

Czego się spodziewać

Zbiór w Muzeum Diecezjalnym w Tarnowie jest wyraźnie lepszy od swojej oprawy - i to jest cała prawda o tym miejscu. Gotycka rzeźba i malarstwo tablicowe szkoły krakowsko-sądeckiej, zgromadzone przez 130 lat z kościołów całej diecezji, pokazane w czterech połączonych kamienicach z XVI wieku, bez ekranów, bez narracji, bez świateł punktowych. Według informacji tarnowskiego biura turystyki wstęp jest bezpłatny. Trudno o lepszy stosunek jakości do ceny w tej części Małopolski.

Ekspozycja rozkłada się na cztery domy obiegające katedrę od zachodu. W Scholasterii wisi galeria ludowych obrazów malowanych na szkle - dar Norberta Lippóczyego z 1957 roku, tarnowianina węgierskiego pochodzenia. Akademiola mieści dwie sale sztuki średniowiecznej, a w Domu Mikołajowskim parter zajmuje sztuka ludowa, piętro zaś Sala ornatów z tkaninami kościelnymi od średniowiecza po wiek XIX.

Rzecz, po którą tu naprawdę się jedzie, to „Opłakiwanie z Chomranic” - anonimowa gotycka kwatera z około 1440 roku, jedno z najczęściej reprodukowanych dzieł polskiego średniowiecza. Najstarszym eksponatem jest XIII-wieczna rzeźbiona głowa św. Jana Chrzciciela na misie. W Domu Mansjonariuszy czeka jeszcze salon mieszczański z daru Olgi Majewskiej: płótna Jacka Malczewskiego, Vlastimila Hofmana, Kazimierza Sichulskiego i Wojciecha Weissa, porcelana i zegary.

Najlepsze dla kogoś, kto lubi gotyk i potrafi oglądać go bez przewodnika po ekspozycji. Jeśli szukasz muzeum, które samo poprowadzi cię za rękę - opisów jest niewiele i są wyłącznie po polsku - lepiej wybrać Pałac Ciołka w Krakowie i wrócić tu później.

Wskazówki

• Zarezerwuj 60-75 minut. Około dziewięciu sal w czterech domach, bez multimediów, za to ze schodami między kondygnacjami. Na samo Opłakiwanie i Salę ornatów wystarczy pół godziny, ale szkoda byłoby minąć szkło Lippóczyego.
• Poranek w tygodniu jest krótki. Od wtorku do piątku muzeum pracuje 9:30-12:00 i 13:00-15:30, z przerwą techniczną w środku dnia. Przyjście po 11:15 oznacza, że zwiedzanie przetnie zamknięcie drzwi.
• W weekend bez przerwy, ale krócej. W soboty, niedziele i święta czynne jest jednym ciągiem 9:00-13:00 - to najwygodniejsze okno, jeśli przyjeżdżasz z Krakowa na jeden dzień.
• Większa grupa: zadzwoń wcześniej. Muzeum informuje, że „liczba zwiedzających gości nie może przekraczać 25 osób”, a to oznacza konieczność ustalenia warunków zwiedzania. Numer: 14 621 99 93.
• Nie przegap Sali ornatów. Tkaniny liturgiczne są tu mocniejszym działem, niż sugeruje ich miejsce na piętrze - kilka ornatów pochodzi jeszcze ze średniowiecza.
• Z dziećmi zapytaj o kącik detektywa. Po remoncie urządzono przestrzeń, w której dzieci dostają karty ze szkicami muzealnych obrazów i szukają oryginałów w salach, dobierając kolory - jedyne rozwiązanie dla najmłodszych w tym budynku.
• Zdjęcia wolno robić. Fotografowanie jest dopuszczone, ale sale są ciemne i zabytkowe - licz się z długim czasem naświetlania zamiast lampy błyskowej.
• Wystaw czasowych szukaj w aktualnościach, nie w zakładce Wystawy. Zakładka bywa nieaktualizowana, podczas gdy strona główna zapowiada bieżące wernisaże.

Jak dojechać

Pieszo z tarnowskiego Rynku: trzy minuty. Plac Katedralny przylega do Rynku od wschodu, muzeum stoi po zachodniej stronie bazyliki katedralnej pod numerem 6.

Pieszo z dworca kolejowego: około 15 minut pod górę ulicą Krakowską, przez całe zabytkowe śródmieście. Pociągi z Krakowa Głównego jadą do Tarnowa mniej więcej godzinę i kursują przez cały dzień, więc jednodniowy wypad jest realny nawet bez wczesnej pobudki.

Samochodem: zjazd z A4 i kilka minut do centrum, ale starówka jest objęta ograniczeniami ruchu i strefą płatnego parkowania. Zostaw auto poniżej skarpy i podejdź - podjazd pod plac Katedralny nie jest miejscem na szukanie miejsca postojowego.

W okolicy

Najlepszym punktem odniesienia jest Pałac Biskupa Erazma Ciołka w Krakowie, gdzie Muzeum Narodowe pokazuje gotyk tej samej szkoły w nowoczesnej aranżacji - zestawienie obu ekspozycji mówi o polskim średniowieczu więcej niż każda z osobna. Wątek klasztorny ciągnie się dalej do Muzeum Klasztornego oo. Cystersów w Szczyrzycu , które samo Muzeum Diecezjalne wymienia wśród zbiorów sztuki w diecezji. A jeśli to szkło Lippóczyego i rzeźba z Paszyna zrobią na tobie największe wrażenie, naturalnym ciągiem dalszym jest Muzeum Nikifora w Krynicy-Zdroju .

Historia

Muzeum powstało 25 października 1888 roku z inicjatywy ks. Józefa Bąby, ówczesnego rektora tarnowskiego seminarium - jako pierwsza tego typu placówka w Polsce. Zbiory mieściły się najpierw w gmachu seminarium, w dwudziestoleciu międzywojennym w ratuszu, a w 1948 roku, za zgodą biskupa Jana Stepy, przeniesiono je do kamienic przy katedrze.

Kompleks tworzą dawna Akademiola, czyli pierwsza tarnowska szkoła, filia Uniwersytetu Krakowskiego, Dom Mikołajowski wzniesiony w 1524 roku przez mieszczanina Jana Mikołajowskiego, Dom Mansjonariuszy i Scholasteria. Dom Mikołajowski uchodzi za najstarszy zachowany budynek Tarnowa, z kamiennymi portalami w typie wawelskim.

W czerwcu 2025 roku muzeum otwarto po rocznym remoncie generalnym: nowy dach, termomodernizacja, odnowione elewacje, ogrzewanie podłogowe i ustabilizowana wilgotność, która ma chronić gotyckie zbiory. Przy okazji zyskano dwie dodatkowe sale i wspomniany kącik dla dzieci.