Muzeum Drogownictwa w Szczucinie

Czego się spodziewać

Półtora kilometra alejki wijącej się jak muszla ślimaka po dwóch hektarach, a w nawierzchnię tej alejki wbudowano ponad trzydzieści odcinków prawdziwych dróg z różnych epok - od bruku po współczesny asfalt. Tak zaczyna się zwiedzanie Muzeum Drogownictwa w Szczucinie. Idziesz i pod butami masz kolejne stulecia polskiego drogownictwa. To jedyne takie muzeum w kraju i najbardziej rozbudowana z placówek historycznych, jakie prowadzi Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad.

Na ekspozycji plenerowej stoi ciężki sprzęt drogowy wycofany z eksploatacji, w tym walce - z walcem konnym z przełomu XIX i XX wieku włącznie. Dwa obiekty wyłamują się z porządku maszyn drogowych: most składany Baileya o długości 51 metrów, łączący budynek ze skansenem, oraz wąskotorowa lokomotywa WLs40 z nieistniejącej już cegielni. Jest też Fiat 126p przerobiony na pług odśnieżny - eksponat, który rozbraja nawet tych, którzy przyjechali tu bez entuzjazmu.

Część wewnętrzna to inna skala i inny rytm: przyrządy geodezyjne i pomiarowe, projekty mostów, makieta pokazująca etapy budowy drogi, dokumentacja, mundury służby drogowej, mapy, medale i fotografie. Cały zbiór liczy ponad sto obiektów.

Najlepsze dla ludzi, którzy lubią maszyny - drogowców, inżynierów, miłośników dziedzictwa przemysłowego - oraz dla dzieci, które chcą stanąć obok walca parowego i zadrzeć głowę. Pomiń, jeżeli szukasz sztuki, ekranów dotykowych albo atrakcji na deszczowe popołudnie: większość wartości jest tu na zewnątrz i nieruchoma. Powtarzająca się reakcja zwiedzających brzmi mniej więcej tak, jak w jednej z opinii: „Nie wiedziałem, że można o drogach tyle mówić i tyle się pracy na nie składa”.

Wskazówki

• Rezerwacja nie jest potrzebna - chyba że przyjeżdżacie grupą. Zwiedzający indywidualni wchodzą w godzinach otwarcia bez zapowiedzi. Muzeum prosi o rezerwację terminu wyłącznie grupy zorganizowane, telefonicznie (+48 14 643 52 78) lub mailem.
• W weekend zobaczysz tylko plener. Sobotnio-niedzielne otwarcie od 11 kwietnia do 25 października obejmuje ekspozycję zewnętrzną; przyrządy pomiarowe, modele mostów i dokumentacja zostają za zamkniętymi drzwiami. Po część wewnętrzną przyjedź w dzień roboczy.
• Zarezerwuj od półtorej do trzech godzin. Muzeum podaje czas zwiedzania 1-3 godzin i to uczciwy zakres: na sam park maszyn wystarczy godzina, z tablicami i częścią wewnętrzną spokojnie zrobi się popołudnie.
• Nie pomiń trasy nawierzchni. Ponad trzydzieści stanowisk z prawdziwymi nawierzchniami wbudowanymi w alejkę to element, który zwiedzający wymieniają najczęściej - bardziej niż same walce.
• Opisy są po polsku. Muzeum nie informuje o oznakowaniu w innym języku, a jego strona prowadzona jest wyłącznie po polsku. Gościowi bez znajomości polskiego zostaje sam obraz maszyn.
• Sprawdź pogodę, nie godziny. Zwiedzanie odbywa się w całości na wolnym powietrzu, po alejce bez zadaszenia - o jakości wizyty decyduje deszcz, nie rozkład dnia.
• Z dziećmi i z klasą: jeden opiekun na dziesięcioro. Muzeum wymaga opieki nad dziećmi do 13 roku życia i nad grupami zorganizowanymi. Proporcja to co najmniej jedna osoba dorosła na dziesięcioro podopiecznych, o czym warto wiedzieć przed wyjazdem szkolnym.
• Dwa czerwcowe wieczory: zwiedzanie do 22:00. Nocne Zwiedzanie otwiera obie części ekspozycji, wewnętrzną i plenerową. W 2026 roku przypada na 27 i 28 czerwca, w godzinach 14:00-22:00; terminy muzeum ogłasza na swojej stronie.

Jak dojechać

Z Tarnowa samochodem: to najbliższy sensowny punkt startowy - około 35-40 km na północ, mniej więcej trzy kwadranse jazdy przez Dąbrowę Tarnowską. Muzeum stoi przy ulicy 1-go Maja 39, tuż przy drodze krajowej nr 73; parking na miejscu jest bezpłatny, podobnie jak wstęp.

Z Krakowa samochodem: około 90 km i zwykle około półtorej godziny. To wyprawa na osobny dzień albo przystanek po drodze na trasie Kielce - Tarnów, nie dodatek do zwiedzania miasta.

Komunikacją publiczną: realny wariant to autobus z Tarnowa lub z Dąbrowy Tarnowskiej. Wygodnego, bezpośredniego połączenia kolejowego z Krakowa do Szczucina nie ma, a przy dojeździe autobusem warto z góry sprawdzić godzinę powrotu - kursów jest niewiele.

W okolicy

Jeżeli lubisz muzea jednego rzemiosła, po drugiej stronie Krakowa czeka Muzeum Ślusarstwa w Świątnikach Górnych - ta sama zasada, jeden wąski temat potraktowany serio. Zupełnie inną logistykę ma Muzeum Fonografii w Niepołomicach : kameralne, wewnątrz, wyłącznie z przewodnikiem i po wcześniejszej rezerwacji - dobry kontrapunkt dla szczucińskiego pleneru. W samym Krakowie największym zbiorem technicznym pozostaje Muzeum Inżynierii i Techniki z tramwajami i maszynami pod dachem.

Historia

Muzeum zaczęło się w 1982 roku jako izba pamięci przy rejonie dróg publicznych i rosło razem ze zbiorem, do którego trafiał sprzęt wycofywany z eksploatacji w całym kraju. W maju 1992 roku cały obiekt wpisano do rejestru zabytków wojewódzkiego konserwatora. Od 2005 roku placówka nosi oficjalną nazwę Zespół Historii Drogownictwa, choć w powszechnym użyciu została nazwa Muzeum Drogownictwa.

Dzisiaj działa w strukturze Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad i jest największą z jej placówek historycznych - mniejsze zbiory drogowe GDDKiA prowadzi jeszcze w Zamościu, Ciechocinku, Gdańsku-Matarni i Skwierzynie. Szczucin gromadzi pamiątki drogownictwa z całej Polski, od narzędzi i mundurów po ciężki sprzęt, którego nie da się już zobaczyć w pracy nigdzie indziej.