Zagłada Żydów w niemieckiej akcji "Reinhardt"

Muzeum i Miejsce Pamięci w Sobiborze prezentuje wystawę czasową poświęconą systematycznemu mordowaniu Żydów w Generalnym Gubernatorstwie przez nazistowskie Niemcy w latach 1942-1943, przygotowaną na 80. rocznicę akcji “Reinhardt”. Wystawa działa niezależnie od stałej ekspozycji “SS-Sonderkommando Sobibor” i jest czynna od 18 marca 2025 roku.

Muzeum i Miejsce Pamięci w Sobiborze o wystawie:

Wystawa powstała w 80. rocznicę akcji „Reinhardt”. Przedstawia sprawców, chronologię zbrodni i główne miejsca eksterminacji - zagadnienia podzielono na 20 bloków tematycznych. Teksty historyczne zostały zilustrowane zdjęciami, dokumentami i mapami, uzupełniały je także relacje. Przede wszystkim jednak ekspozycja upamiętnia ofiary antysemityzmu i prześladowań prowadzonych w imię rasistowskiej ideologii.

Czego się spodziewać

Ekspozycja dokumentuje, jak w wyniku akcji “Reinhardt” zamordowano ponad 1,5 miliona osób - głównie polskich Żydów, ale też obywateli Niemiec, Austrii, Czechosłowacji, Holandii, Francji, Grecji i innych krajów - w obozach zagłady i obozach koncentracyjnych powiązanych z tą operacją.

Scenariusz przygotował dr Dariusz Libionka, oprawę graficzną - Ewelina Kruszewska, koordynację objęła Aleksandra Skrabek. Wystawa powstała we współpracy z Żydowskim Instytutem Historycznym, Muzeum Getta Warszawskiego i Towarzystwem Projektów Edukacyjnych. Wcześniejsze, planszowe wersje pokazywano w 2022 roku w Warszawie, Przemyślu, Kielcach i Białymstoku, a w 2023 roku w Poniatowej; skrócony wariant ogląda się na stałe w baraku 55 Państwowego Muzeum na Majdanku. Licz się z tym, że dwadzieścia bloków tematycznych to głównie teksty, fotografie, dokumenty i mapy - nie ma tu przedmiotów muzealnych do oglądania, a przejście przez całość, przy uważnym czytaniu, zajmuje zwykle więcej niż pół godziny.

Bilety, godziny otwarcia i aktualne informacje znajdziesz na stronie Muzeum i Miejsca Pamięci w Sobiborze .

Kontekst

Akcja “Reinhardt” to kryptonim tajnego niemieckiego planu zagłady Żydów w Generalnym Gubernatorstwie, realizowanego od marca 1942 do listopada 1943 roku; nazwę nadano na cześć Reinharda Heydricha, zabitego w zamachu w Pradze w czerwcu 1942 roku. Operację nadzorował z ramienia SS i policji Odilo Globocnik, a bezpośrednio prowadzili ją m.in. Christian Wirth i Franz Stangl; trzy obozy zagłady - Bełżec, Sobibór i Treblinka - oraz obóz koncentracyjny na Majdanku były głównymi miejscami mordu. Historycy szacują łączną liczbę ofiar całej operacji na około dwa miliony osób; materiały samego muzeum w Sobiborze, odnoszące się węziej do obozów zagłady i Majdanka, mówią o ponad 1,5 miliona zamordowanych - obie liczby są prawdziwe, bo liczą co innego.

Bilet i czas

Wstęp do Muzeum i Miejsca Pamięci w Sobiborze jest bezpłatny - dotyczy to całego terenu, wystawy stałej „SS-Sonderkommando Sobibor” i opisywanej tu wystawy czasowej razem; nie ma osobnego biletu ani dodatkowej opłaty za żadną z nich. Zwiedzanie samodzielne nie wymaga rezerwacji. Oprowadzanie z przewodnikiem - po polsku, angielsku lub niemiecku - trzeba zarezerwować telefonicznie (+48 82 572 60 31) lub mailowo (centrum@sobibor-memorial.eu ). Muzeum jest czynne codziennie oprócz poniedziałków: od kwietnia do października w godzinach 9:00-18:00 (ostatnie wejście na wystawę o 16:30), od listopada do marca 9:00-16:00 (ostatnie wejście o 15:30); zamknięte dodatkowo w Nowy Rok, Trzech Króli, Wielkanoc, Boże Ciało, 1 i 11 listopada oraz 24-31 grudnia. Ze względu na charakter miejsca muzeum nie zaleca zwiedzania dzieciom poniżej 14. roku życia - to wystawa dla dorosłych i młodzieży gotowej na trudną tematykę, nie punkt na rodzinną wycieczkę przy okazji. Na miejscu działa bezpłatna aplikacja dla zwiedzających; nie znaleźliśmy potwierdzenia, że same plansze wystawy mają dwujęzyczne podpisy, więc kto nie czyta swobodnie po polsku, powinien od razu zarezerwować przewodnika anglojęzycznego, nie liczyć na zwiedzanie samodzielne.

Zobacz też

• Skrócona wersja tej samej wystawy jest dostępna na stałe w baraku 55 Państwowego Muzeum na Majdanku w Lublinie - instytucji macierzystej Muzeum w Sobiborze.
• Muzeum na terenie obozu w Bełżcu dokumentuje drugi z trzech obozów zagłady akcji “Reinhardt” i dobrze uzupełnia obraz całej operacji.

Profil muzeum: Muzeum i Miejsce Pamięci w Sobiborze .