Yishai Jusidman. Prussian Blue (Błękit pruski)

Cykl blisko 50 obrazów meksykańskiego malarza Yishaia Jusidmana, namalowanych niemal wyłącznie błękitem pruskim, wisi w bloku 21 na terenie byłego obozu Auschwitz I. To pierwsza tak duża wystawa sztuki współczesnej w Miejscu Pamięci; czynna od 9 października 2025 roku, a muzeum nie podało dnia jej zamknięcia.

Miejsce Pamięci i Muzeum Auschwitz-Birkenau o wystawie:

W Muzeum Auschwitz od 9 października oglądać można cykl obrazów Prussian Blue (Błękit pruski) autorstwa Yishaia Jusidmana. To pierwsza ekspozycja sztuki współczesnej w Muzeum na taką skalę. W salach bloku 21 na terenie byłego obozu Auschwitz I zebrano blisko 50 prac, które nie były dotąd jeszcze pokazywane w Europie.

Prace z cyklu Prussian Blue zostały wykonane niemal wyłącznie w tym właśnie kolorze - jednym z najwcześniej sztucznie pozyskanych pigmentów wykorzystywanych przez europejskich artystów. Związek chemiczny, z którego powstaje ten niebieski pigment, jest chemicznie powiązany z kwasem pruskim zawartym w cyklonie B - środku eksterminacji stosowanym w niektórych niemieckich nazistowskich obozach koncentracyjnych i zagłady. W nieoczekiwany sposób wyraźne ślady tego pigmentu przetrwały w niektórych z zachowanych do dziś komorach gazowych.

Czego się spodziewać

Wystawa zajmuje sale bloku 21, czyli jednego z murowanych bloków obozu macierzystego. Sam artysta opisuje go w tekście dla The Times of Israel jako barak, w którym mieścił się szpital obozowy dla więźniów. Oglądasz więc obrazy o miejscach zbrodni w budynku, który sam jest jej świadectwem.

Rdzeń cyklu to malarskie odwzorowania fotografii komór gazowych w Auschwitz, na Majdanku, w Stutthofie i w Mauthausen oraz przestrzeni ośrodków zagłady w Treblince i Sobiborze. Paleta jest celowo ograniczona do trzech materiałów: błękitu pruskiego, ziemi okrzemkowej i farby w kolorze cielistym, którą artysta wiąże z pamięcią o zamordowanych. Artysta mówił, cytowany przez muzeum, że cykl powstawał w latach 2010-2017. Wcześniej jego części pokazywano tylko poza Europą, między innymi w Americas Society w Nowym Jorku w 2013 roku i w Oregon Jewish Museum w Portland w 2023 roku.

Muzeum opublikowało na swoim kanale krótki film z sal wystawy:

Na samą ekspozycję zarezerwuj 30-45 minut ponad zwykły plan wizyty. Muzeum zaleca około 1,5 godziny na Auschwitz I i co najmniej drugie tyle na Birkenau; wystawa jest do tego planu dodatkiem, nie jego zamiennikiem.

Kontekst

Yishai Jusidman urodził się w 1963 roku w Meksyku, mieszka i pracuje w Los Angeles; od czterech dekad zajmuje się klasycznymi problemami malarstwa i etyką przedstawiania. Błękit pruski otrzymano w Berlinie na początku XVIII wieku i uważa się go za pierwszy nowoczesny pigment syntetyczny. Ten sam związek chemiczny, żelazocyjanek, powstawał na ścianach pomieszczeń, w których używano cyklonu B, i dlatego niebieskie zacieki widać w niektórych komorach gazowych do dziś.

Punktem wyjścia cyklu jest spór starszy niż same obrazy. W tekście wprowadzającym do wystawy artysta przypomina zdanie Theodora Adorna, że pisanie wierszy po Auschwitz jest barbarzyństwem, i pisze, że zniechęcało ono także malarzy. Jego odpowiedzią jest pigment w miejsce symbolu - tak tłumaczy swój wybór w eseju dla The Times of Israel. Wątek ma dalszy ciąg na miejscu: dyrektor generalny Fundacji Auschwitz-Birkenau Wojciech Soczewica w wypowiedzi przytoczonej przez muzeum zwrócił uwagę na łaźnię w Birkenau, w której cyklonu B używano do dezynfekcji, a której konserwację zakończono niedługo przed otwarciem wystawy.

Bilet i czas

• Wstęp bezpłatny, ale tylko z imienną kartą wstępu. Karty rezerwuje się wyłącznie w serwisie visit.auschwitz.org ; przy wejściu nie są wydawane. Muzeum nie wspomina o osobnym bilecie ani osobnej rezerwacji na tę wystawę.
• Trasa z edukatorem. Muzeum nie podaje, czy blok 21 wchodzi w skład ogólnego zwiedzania z edukatorem (około 3,5 godziny, wystawa stała i obiekty Auschwitz I, potem Birkenau). Jeśli wystawa jest dla ciebie ważna, zapytaj przy rezerwacji, czy blok 21 jest na trasie.
• Zwiedzanie samodzielne zaczyna się późno. Bez edukatora wejdziesz we wrześniu od 17:00, w październiku od 16:00, a w listopadzie od 14:00; na terenie można zostać półtorej godziny po ostatniej godzinie wejścia. To wąskie okno na obie części obozu, a muzeum nie podaje, czy blok 21 jest dostępny przy zwiedzaniu samodzielnym.
• Przyjedź 30 minut wcześniej - przed wejściem jest kontrola bezpieczeństwa.
• Termin zamknięcia nie jest pewny. W komunikacie z 8 stycznia 2026 roku muzeum napisało, że ekspozycja będzie dostępna „przez najbliższy rok”, ale dnia zamknięcia nie podało; sam artysta pisał w kwietniu 2026 roku, że wystawa potrwa do końca października 2026. Na 23 września 2026 roku strona zwiedzania nadal wymienia wystawę jako czynną. Jeśli to ona jest powodem przyjazdu, nie odkładaj wizyty i sprawdź komunikaty muzeum tuż przed wyjazdem.
• Dla kogo. Przede wszystkim dla osób, które znają już historię obozu i chcą zobaczyć, jak współczesne malarstwo mierzy się z pamięcią o Zagładzie. Przy pierwszej wizycie z krótkim czasem pierwszeństwo ma wystawa stała i Birkenau.

Co piszą o wystawie

Dwa głosy, oba informacyjne; recenzji krytycznej nie znaleziono.

Dwójka, Polskie Radio (22.01.2026, audycja „Rozmowy po zmroku”, prowadzenie Jakub Kukla): rozmowa z artystą, designerką, artystką i kuratorką wystaw Natalią Romik oraz Wojciechem Soczewicą; stacja przedstawia wystawę jako pierwszą w historii muzeum prezentację sztuki współczesnej - audycja .

The Times of Israel, blog (14.04.2026, Yishai Jusidman): tekst samego artysty, który broni prawa sztuki do przedstawiania Zagłady i tłumaczy, dlaczego wybrał pigment zamiast symbolu - tekst po angielsku .

Aktualizacje

• 2026-09-23 - strona Zwiedzanie muzeum nadal wymienia wystawę jako czynną; data zamknięcia nie została opublikowana.

Zobacz też

• Miejsce Pamięci i Muzeum Auschwitz-Birkenau - rezerwacja kart wstępu, rodzaje zwiedzania, godziny i dojazd z Krakowa.
• Zagłada Żydów w niemieckiej akcji „Reinhardt” - wystawa w Sobiborze, jednym z miejsc, które Jusidman namalował w tym cyklu.
• Muzeum Zamek w Oświęcimiu - historia miasta sprzed 1940 roku, w tym jego społeczności żydowskiej; na następny dzień, nie na ten sam.

Profil muzeum: Miejsce Pamięci i Muzeum Auschwitz-Birkenau .