Muzeum Pożarnictwa Ziemi Olkuskiej im. Stefana Ząbczyńskiego

Czego się spodziewać

Jeden strażak z pasją do zbierania rzeczy potrafi zapełnić całą kamienicę - to najlepsze streszczenie tego, co stoi przy Floriańskiej 8. Zbiory zaczęły się od prywatnej kolekcji Stefana Ząbczyńskiego, wieloletniego prezesa olkuskiej Ochotniczej Straży Pożarnej, a muzeum otworzono 27 maja 1978 roku - na wspólną rocznicę stulecia miejscowej OSP i pięćsetlecia udokumentowanego pożarnictwa w Olkuszu.

Gwiazdą kolekcji jest wciąż sprawny wóz gaśniczy z okresu drugiej wojny światowej, nazywany „Jaśkiem” - na tyle sprawny, że bywa wyprowadzany na miejskie imprezy, na przykład na olkuską Juromanię. Obok niego stoją konne sikawki i beczkowóz z dwudziestolecia międzywojennego. W gablotach jest dzwon alarmowy z 1647 roku, pochodzący pierwotnie z klasztoru augustianów w Olkuszu, oraz kolekcja hełmów oficerskich, z najcenniejszym egzemplarzem - skórzanym hełmem ze złotym okuciem z 1885 roku, należącym do Edwarda Chmielewskiego, pierwszego naczelnika olkuskiej straży. Osobną część ekspozycji zajmuje walka o niepodległość: mundury, broń partyzancka i osobiste pamiątki strażaków zaangażowanych w ruch oporu, a także zbiór ponad trzydziestu sztandarów, wśród nich ręcznie malowany sztandar olkuskiej straży z 1885 roku.

Najlepsze dla rodzin z dziećmi zafascynowanymi wozami strażackimi oraz dla miłośników historii techniki i regionalnego ratownictwa - to grupa, którą wskazuje też serwis olkuszinfo.pl, oceniający placówkę na 4,6 gwiazdki. Odpuść, jeśli szukasz dużej, wielosalowej instytucji: to kameralna, prowadzona społecznie kolekcja w jednym budynku, bez obcojęzycznych opisów.

Wskazówki

• Zadzwoń przed wizytą, zwłaszcza w weekend. W soboty i niedziele zwiedzanie wymaga wcześniejszej rezerwacji telefonicznej dla grup powyżej 10 osób, a niezależny rejestr turystyczny visitmalopolska.pl dodaje, że w praktyce muzeum najlepiej zwiedzać po wcześniejszym umówieniu telefonicznym w ogóle - to placówka prowadzona społecznie przez strażaków, nie z etatową obsługą recepcji.
• Zarezerwuj 45-60 minut. Tyle zajmuje przejście ekspozycji w naszej ocenie; olkuszinfo.pl radzi „zarezerwować około godziny” komuś, kto chce się zatrzymać przy każdej gablocie. Muzeum nigdzie nie podaje własnego czasu zwiedzania.
• Nie przegap „Jaśka” i hełmu Chmielewskiego. Wóz z okresu wojny i najstarszy skórzany hełm oficerski z 1885 roku to dwa eksponaty, które najczęściej wracają w relacjach zwiedzających.
• Zdjęcia są dozwolone. Visitmalopolska.pl potwierdza to wprost - przydatna informacja, bo sama placówka nigdzie tego nie pisze.
• Dostępność sprawdź telefonicznie. Muzeum nie publikuje informacji o dostępności dla osób z niepełnosprawnościami - przed wizytą zadzwoń.
• Angielskiego nie szukaj. Żadne ze źródeł, łącznie z oficjalną stroną gminy, nie wspomina o obcojęzycznych opisach ani przewodniku - licz się z tym, że zwiedzanie odbędzie się po polsku.

Jak dojechać

Samochodem: Olkusz leży około 40 km na północny zachód od Krakowa, na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej. Trasą krajową DK94 dojazd zajmuje mniej więcej godzinę.

Pociągiem lub autobusem z Krakowa: oba środki transportu kursują regularnie do Olkusza.

Pieszo z Rynku: muzeum mieści się przy ul. Floriańskiej, zaledwie kilkadziesiąt metrów od olkuskiego Rynku (za olkuszinfo.pl).

W okolicy

Technicznego dopełnienia dostarcza krakowskie Muzeum Lotnictwa Polskiego - ta sama fascynacja historycznymi maszynami, tylko w dużo większej skali. Muzeum Inżynierii i Techniki w dawnej zajezdni tramwajowej rozszerza temat na transport i przemysł. Podobną co do skali, społecznie prowadzoną kolekcję regionalną znajdziesz w Muzeum im. Aleksandra Kłosińskiego w Kętach , po drugiej stronie zachodniej Małopolski.

Historia

Zbiory zaczęły się jako prywatna pasja Stefana Ząbczyńskiego (1920-1998), wieloletniego prezesa olkuskiej Ochotniczej Straży Pożarnej i Honorowego Obywatela Olkusza - to on był twórcą i wieloletnim kustoszem muzeum. Placówkę otwarto 27 maja 1978 roku, łącząc dwie rocznice: stulecie miejscowej OSP i pięćsetlecie udokumentowanego pożarnictwa w Olkuszu. Jak podsumowuje regionalny blog straży pożarnej kppspkazimierza.pl, wizyta w tym miejscu to „wspaniałe doświadczenie” dla każdego, kto interesuje się historią ratownictwa - a kolekcja rosła przez dekady dzięki darom samych strażaków i mieszkańców, o czym świadczy choćby zbiór ponad trzydziestu sztandarów jednostek z całego regionu.