Muzeum Afrykanistyczne w Olkuszu

Czego się spodziewać

Namiot z wielbłądziej skóry rozstawiony w oficynie dawnego olkuskiego szpitala - to zwykle ten widok zostaje w pamięci najdłużej. W środku leżą sprzęty codziennego użytku, ustawione tak, jak ustawiali je Tuaregowie, nazywani w opisach błękitnymi rycerzami Sahary.

Wokół rozkłada się reszta zbioru: maski rytualne Bambarów, fetysze ludu Bakongo, ponad dwadzieścia fajek z tykw, drewna i kości zwierzęcych, pasterskie kapelusze Fulanów, broń, instrumenty muzyczne, tkaniny i biżuteria. Osobny dział, otwarty w 2007 roku, mieści kolekcję Anny i Leona Kubarskich - rzeźby z malachitu, główki z kości słoniowej z drobiazgowo odwzorowanymi afrykańskimi fryzurami oraz obrazy malowane skrzydłami motyli i liśćmi bananowca.

To zbiór, na który się patrzy, a całą robotę wykonują podpisy przy gablotach. Najlepszy dla osób ciekawych etnografii i sztuki pozaeuropejskiej oraz dla dzieci od ósmego roku życia - maski i broń utrzymają je przy gablotach mniej więcej pół godziny. Kto szuka stanowisk interaktywnych i ekranów dotykowych, trafił pod zły adres. Czterdzieści pięć minut w zupełności wystarczy.

Wskazówki

• Trzy muzea pod jednym adresem. Przy Szpitalnej 32 działa także Muzeum Twórczości Władysława Wołkowskiego - jak pisze Miejski Ośrodek Kultury, jest to „największa kolekcja dzieł tego wybitnego artysty zwanego Michałem Aniołem wikliniarstwa” - oraz Kolekcja Minerałów Ziemi Olkuskiej z kilkoma tysiącami okazów. Godziny mają identyczne, więc jeden przyjazd to trzy ekspozycje i około dwóch godzin.
• Sobota jest jedynym dniem weekendu. W niedziele i poniedziałki muzeum nie pracuje, a w sobotę jest czynne w tych samych godzinach co w tygodniu, od 9:00 do 17:00. Jednodniowy wypad z Krakowa planuj więc na sobotę albo na dzień powszedni.
• Ostatnie wejście 30 minut przed zamknięciem. Przyjedź najpóźniej o 17:00, inaczej zobaczysz kolekcję Kubarskich w pośpiechu.
• Bilet kup przez internet. MOK sprzedaje wstęp do swoich muzeów online, w datowanych wejściach. Przy okazji zapytaj o bilet łączony na wszystkie trzy ekspozycje w budynku.
• Pozostałe olkuskie muzea zamykają o 16:00. Muzeum Regionalne PTTK i Muzeum Pożarnictwa są czynne tylko od poniedziałku do piątku. W sobotę zobaczysz w Olkuszu wyłącznie zbiory MOK.
• Dostępności muzeum nie opisuje. Ekspozycja zajmuje oficynę dawnego szpitala - przed wizytą zadzwoń pod +48 32 706 52 44 i zapytaj o schody oraz windę.
• Muzeum nie ma własnego parkingu. Najbliższe miejsca postojowe są przy ul. Mickiewicza i wokół Rynku, kilka minut pieszo.

Jak dojechać

Samochodem: Olkusz leży około 37 km na północny zachód od Krakowa, przy drodze krajowej DK94 prowadzącej do Katowic. Przejazd zajmuje mniej więcej godzinę. Miasto leży na Szlaku Orlich Gniazd, więc muzeum łatwo połączyć z ruinami jurajskich zamków po drodze na północ.

Pociągiem: Polregio kursuje z Krakowa Głównego do Olkusza kilka razy dziennie, podróż trwa około 1 godziny 15 minut. Dworzec stoi przy ul. Króla Kazimierza Wielkiego, po przeciwnej stronie centrum niż muzeum - to niecałe 2 km spaceru albo kilka przystanków autobusem gminnej komunikacji ZKG „KM”.

Pieszo: Od Rynku około 400 metrów na południowy zachód, pięć do sześciu minut ulicą Szpitalną.

W okolicy

W samym Olkuszu dopełnieniem wizyty jest Muzeum Regionalne PTTK przy Rynku, które opowiada o górniczej przeszłości miasta, oraz Muzeum Pożarnictwa Ziemi Olkuskiej przy Floriańskiej - oba wymagają jednak przyjazdu w dzień powszedni. Etnograficzny punkt odniesienia dla zbiorów afrykańskich daje krakowskie Muzeum Etnograficzne , które tę samą metodę - przedmiot codzienny jako świadectwo kultury - stosuje do wsi małopolskiej.

Historia

Muzeum zaczęło się od darowizny, którą w 1971 roku przekazali olkuski lekarz i pisarz dr Bogdan Szczygieł oraz Bożena Szczygieł-Gruszyńska. Szczygieł spędził w Afryce, głównie wokół Sahary, kilkanaście lat i przywoził stamtąd przedmioty codziennego użytku, a nie pamiątki.

Pierwszą siedzibą była kamienica przy Szpitalnej 11, dawna fabryka młynków do kawy należąca do ojca darczyńcy. W 1984 roku całość przeniesiono do oficyny dawnego olkuskiego szpitala pod numerem 32, gdzie muzeum mieści się do dziś. W 2005 roku ekspozycję przeniesiono do wyremontowanych sal w tym samym budynku, a w lutym 2007 roku otwarto osobny dział dla kolekcji prof. Anny i pilota Leona Kubarskich. Zbiory rosły dalej dzięki kolejnym darczyńcom i dziś olkuska placówka należy do największych afrykanistycznych kolekcji muzealnych w Polsce.