Muzeum Ojcowskiego Parku Narodowego

Czego się spodziewać

Godzina, w której o niczym nie decydujesz. Muzeum Ojcowskiego Parku Narodowego - dziś pod oficjalną nazwą Centrum Edukacyjno-Muzealne, na biletach jako ekspozycja przyrodnicza - zajmuje dawny „Hotel pod Łokietkiem" u stóp ruin zamku i zwiedza się je w jeden ustalony sposób. Przez kolejne sale wiedzie nagrany głos lektora, a reflektory same wskazują to, o czym akurat mowa.

Nie ma tu chodzenia własnym tempem ani czytania długich podpisów. Park podaje 60 minut na zwiedzanie i ten czas jest uczciwy.

Zaczyna się w sali projekcyjnej od dwóch filmów stereoskopowych: pierwszy pokazuje, jak Dolina Prądnika powstawała od górnej jury po dziś, drugi - sam Park. Dalej sala geologiczna. Pośrodku stoi słup odtwarzający przekrój geologiczny okolic Ojcowa - to samo wapienne podłoże, po którym będziesz chodzić po wyjściu. W gablotach wokół leżą skamieniałości jurajskiego morza: amonity i belemnity rozpoznaje się od pierwszego spojrzenia, jeżowce, gąbki i ramienionogi dopiero z podpisu. Potem schodami wokół szybu windy na piętro, do zrekonstruowanej jaskini. Jest w niej chłodniej niż w pozostałych salach, ze stropu kapie woda, a z głośników idą piski nietoperzy.

Kolejna sala to makieta Parku w skali 1:2000, po której wędruje świetlna głowica podążająca za narracją. Wzdłuż ścian stoją gabloty ze szczątkami mamuta i niedźwiedzia jaskiniowego, paleolitycznymi nożami i zgrzebłami krzemiennymi, neolityczną ceramiką oraz żelaznymi ostrogami i renesansowymi kaflami piecowymi z wykopalisk na zamku w Ojcowie. Osobna gablota mieści pamiątki po profesorze Władysławie Szaferze, z mikroskopem i odznaczeniami.

Finał należy do sali dioramy. Na antresoli czeka blisko 400 fotografii stereoskopowych grzybów, roślin i bezkręgowców, niżej korona buka z ptakami buczyny. Na końcu stoi duża diorama trzech środowisk Parku - buczyny karpackiej, zbiorowisk naskalnych i łąki w dnie doliny - z 49 gatunkami ptaków, 14 ssakami, trzema płazami i dwoma gadami. Zapada w niej zmierzch i to jest sygnał końca.

Najlepsza dla dzieci mniej więcej od 6 do 12 lat, bo jaskinia i diorama działają na nie mocniej niż jakakolwiek gablota, oraz dla dorosłych, których interesuje geologia i prehistoria Jury. Kto lubi zwiedzać we własnym rytmie, zatrzymywać się i czytać, poczuje się prowadzony za rękę - wtedy sensowniejszym wyborem jest krakowskie muzeum przyrodnicze.

Wskazówki

• Trzy osoby albo czekanie. Zwiedzanie indywidualne rusza dopiero wtedy, gdy przy kasie zbiorą się co najmniej trzy osoby. Para albo pojedynczy turysta musi poczekać na kogoś jeszcze, a pierwszeństwo mają grupy z potwierdzoną rezerwacją.
• Niedziela odpada. W sezonie ekspozycja jest czynna od poniedziałku do soboty, z ostatnim wejściem o 15:00, a między 11 maja a 21 czerwca o 16:00. Od listopada do 19 kwietnia wchodzą wyłącznie grupy zarezerwowane co najmniej dzień wcześniej przez system elektroniczny, i tylko od poniedziałku do piątku z wyłączeniem świąt, z ostatnim wejściem o 14:40.
• Bilet tylko w kasie. Park nie sprzedaje wejściówek indywidualnych przez internet, a na własnej stronie ostrzega przed okresowymi awariami terminali płatniczych. Weź gotówkę - przyda się także w parkomacie.
• Wybierz wariant biletu. Całość, czyli film 3D z ekspozycją, kosztuje 20 zł, ulgowy 14 zł. Sama ekspozycja bez filmu to 14 zł i 10 zł, a sam film albo sama diorama po 6 zł. Jeśli zostało ci kwadrans, weź dioramę.
• Narracja jest po polsku. Goście zagraniczni korzystają z audioprzewodników w języku angielskim, hiszpańskim, niemieckim i rosyjskim. Jeśli prowadzisz znajomych spoza Polski, uprzedź ich, że wystawa nie ma tradycyjnych podpisów do czytania.
• Wózek wjedzie, choć nie bez przeszkód. Wejście do budynku jest bez progów, winda obsługuje parter i pierwsze piętro, a na zgłoszenie dostępna jest pętla indukcyjna i system FM. W końcowej części sali dioramy trzeba jednak zejść po schodach, a przy budynku nie ma wyznaczonych miejsc parkingowych dla osób z niepełnosprawnościami.
• Zostaw czas na to, co za budynkiem. Polana piknikowa z tablicami odtwarzającymi głosy lisa, kruka i dzika, skalniak oraz arboretum z oczkiem wodnym są bezpłatne i poza biletem. Dla dzieci to naturalne przedłużenie godziny spędzonej w środku.
• Godzina to nie cały dzień w Ojcowie. Zamek kazimierzowski kosztuje 22 zł (ulgowy 15 zł), a Jaskinia Łokietka 30 zł (ulgowy 21 zł) i w słoneczne weekendy ustawia się do niej kolejka na godzinę. Na Ojców z ekspozycją, zamkiem i jaskinią rezerwuj cztery do sześciu godzin.

Jak dojechać

Ojców leży około 25 km na północny zachód od Krakowa, a ekspozycja stoi pod adresem Ojców 13, przy ruinach zamku i węźle szlaków w dnie Doliny Prądnika.

Autobusem: jedyna linia dowożąca pod sam obiekt to rekreacyjna LR0 z Osiedla Podwawelskiego do przystanku „Ojców Zamek". Kursuje w soboty i dni świąteczne między 9:00 a 16:00 mniej więcej co godzinę, od maja do sierpnia dłużej i częściej, ale wyłącznie w dni pogodne. Obowiązują na niej krakowskie bilety okresowe I i II strefy.

Busem: przewoźnicy z Małopolskiego Dworca Autobusowego przy Bosackiej 18 jadą w stronę Olkusza co 10 minut w dni robocze i co 30 minut w weekendy. Wysiadasz przy drodze krajowej 94 w Szycach, Białym Kościele, Murowni albo Czajowicach i schodzisz szlakiem do doliny - od 1,25 km z Szyc do 1,8 km z Czajowic, a potem jeszcze dnem doliny do Ojcowa.

Pieszo: ze Skały, do której z MDA jadą busy w kierunku Wolbromia, do centrum Ojcowa jest około 4 km: najpierw 25 minut drogą wojewódzką 773 do Grodziska, potem drugie 2 km szlakiem niebieskim lub czerwonym.

Samochodem: parking „Pod Zamkiem" jest najbliżej budynku, ale Park sam ostrzega, że w dni wolne zapełnia się już przed południem, i kieruje kierowców na parking „Złota Góra" oddalony o 1,5 km szlakiem czarnym lub zielonym. Parkomat przyjmuje bilon albo kartę. Autokary i busy powyżej 3,5 t stają wyłącznie na „Złotej Górze".

W okolicy

Jeśli wolisz zostać w mieście, ten sam temat w wersji gablotowej i bez narzuconego tempa pokazuje Muzeum Przyrodnicze ISEZ PAN - tam zwiedzasz, kiedy chcesz i jak długo chcesz. Rodzinom, które szukają wystawy do dotykania zamiast do oglądania, więcej da centrum nauki Cogiteon . Wątek, który ojcowskie gabloty tylko sygnalizują - 120 tysięcy lat obecności człowieka w tych jaskiniach - rozwija Muzeum Archeologiczne w Krakowie .

Historia

Ekspozycja zaczęła się w 1965 roku w willi „Jadwiga", dziś siedzibie dyrekcji Parku, a w 1972 roku przeniesiono ją do „Hotelu pod Łokietkiem" - budynku z 1860 roku, pozostałości dawnego uzdrowiska w Ojcowie. Wystawa urządzona wtedy pod kierunkiem profesora Jerzego Świecimskiego dotrwała do lutego 2008 roku.

Konkurs na nową koncepcję ogłoszono w 2001 roku; wygrał zespół Tadeusza Kowalskiego, a prace ruszyły w czerwcu 2008 roku. Przy okazji podwyższono lewy brzeg Prądnika, niski drewniany mostek zastąpiono stalową kładką łukową, a dawny basen przebudowano na zbiornik prezentujący wodną florę i faunę Parku. Nową ekspozycję otwarto 21 stycznia 2010 roku, pierwsi zwiedzający weszli 17 kwietnia. Wtedy też placówka zmieniła nazwę: Muzeum imienia profesora Władysława Szafera stało się Centrum Edukacyjno-Muzealnym Ojcowskiego Parku Narodowego.