Muzeum Fonografii w Niepołomicach

Czego się spodziewać

Siedem pokoi, siedem dekad, jedna sala odsłuchowa na koniec - tak w praktyce rozkłada się osiem sal, o których pisze sam MCDiS. Każde pomieszczenie jest urządzone jak salon czy gabinet z konkretnego okresu, a nie gablota z opisem, więc gramofony Columbia i Odeon, wojskowe radiostacje, radioodbiorniki Pionier czy magnetofony szpulowe stoją wśród mebli, dywanów i tapet z tamtych lat. Najstarsze eksponaty mają około 130 lat, a całość - ponad 150 obiektów - to jedyny tego typu zbiór w Polsce.

Ostatnia sala zmienia rytm zwiedzania: to sala odsłuchowa z kolekcją winyli liczoną w tysiącach (źródła podają od około dwóch do trzech tysięcy płyt) i kilkoma stanowiskami, na których można samodzielnie odsłuchać wybrany utwór. Muzeum prowadzi Małopolskie Centrum Dźwięku i Słowa, ta sama instytucja, która w tym samym budynku (wejście B, poziom -1) prowadzi kino Ważkę oraz kawiarnię Kawka / Puszcza Winyle - jedno zatrzymanie samochodem starcza więc na muzeum, kawę i film.

To kameralne muzeum tematyczne, nie interaktywne centrum nauki, i najwięcej daje tu zwiedzanie z przewodnikiem, bo tylko on wie, w którym roku dany model radia trafił do sklepów. Najlepsze dla dorosłych miłośników brzmienia analogowego i nostalgii za wnętrzami sprzed dekad, gorzej sprawdzi się z małymi dziećmi szukającymi ekranów dotykowych - tu nie ma żadnego.

Wskazówki

• Rezerwacja jest obowiązkowa, nie opcjonalna. Muzeum pisze wprost: zwiedzanie wyłącznie po wcześniejszej rezerwacji telefonicznej lub mailowej. Bez umówionego terminu drzwi zostaną zamknięte, nawet jeśli w środku akurat trwa oprowadzanie.
• W weekendy masz dwa okna: 11:00 i 13:00. Sobotnio-niedzielne zwiedzanie odbywa się wyłącznie z przewodnikiem o tych dwóch godzinach, nie w dowolnym momencie otwarcia.
• Zarezerwuj godzinę, może trochę więcej. Siedem tematycznych sal plus sala odsłuchowa to trasa na mniej więcej godzinę - dłużej, jeśli zostaniesz przy gramofonach na płyty szelakowe, które tu naprawdę działają.
• Nie pomiń sali odsłuchowej. To ostatni punkt trasy i jedyne miejsce, gdzie sam wybierasz płytę winylową i słuchasz jej na stanowisku - reszta zwiedzania jest oglądaniem, ta sala jest słuchaniem.
• Pomiń, jeśli szukasz atrakcji dla małych dzieci. Zero interaktywnych ekranów i przycisków do wciskania - to muzeum dla kogoś, kto chce posłuchać opowieści o urządzeniu, nie dla przedszkolaka.
• Sprawdź cennik przed telefonem. Bilet normalny 20 zł, ulgowy 15 zł, grupowy 12 zł od osoby - warto mieć to pod ręką, umawiając termin.
• Połącz z kawą i kinem w tym samym budynku. Wejście B na poziomie -1 prowadzi też do kina Ważka i kawiarni Kawka / Puszcza Winyle, więc jeden przyjazd do Niepołomic starcza na kilka rzeczy naraz.
• Nie licz na stronę w innym języku niż polski. Oficjalna strona i opis eksponatów są wyłącznie po polsku, więc zwiedzającemu bez znajomości polskiego zostaje sam obraz i dźwięk, bez narracji przewodnika.

Jak dojechać

Samochodem: Niepołomice leżą około 25-30 km na wschód od Krakowa, czyli osobna wycieczka, nie spacer ze Starego Miasta. Dojazd zajmuje zwykle około pół godziny przy dobrym ruchu. Muzeum mieści się przy ulicy Zamkowej 4, wejście B, parking na poziomie -1.

Autobusem podmiejskim: z Krakowa do Niepołomic kursują autobusy podmiejskie; podróż trwa zbliżony czas co jazda samochodem, choć zależy od rozkładu i pory dnia.

Po przyjeździe: budynek MCDiS mieści kilka instytucji naraz, dlatego warto od razu kierować się na wejście B - stamtąd jest bliżej zarówno do muzeum, jak i do kina Ważka.

W okolicy

Jeśli interesuje Cię technika i dźwięk, w samym Krakowie warto połączyć wizytę z Muzeum Elektroniki prezentującym historię sprzętu elektronicznego, Muzeum Inżynierii i Techniki z maszynami i pojazdami oraz centrum nauki Cogiteon z interaktywnymi wystawami - dobry kontrast dla kogoś, kto w Niepołomicach woli oglądanie i słuchanie od dotykania.

Historia

Muzeum otwarto w 2011 roku jako część Małopolskiego Centrum Dźwięku i Słowa i od tamtej pory pozostaje - według niezależnych źródeł - jedynym muzeum fonografii w Polsce. Koncepcja siedmiu sal ułożonych chronologicznie, dekada po dekadzie, od przełomu XIX i XX wieku po lata dziewięćdziesiąte, odróżnia je od typowej izby regionalnej: zamiast gablot z opisami są odtworzone wnętrza, w których urządzenia stoją tak, jakby wciąż ktoś ich używał. Zbiór, który dziś liczy ponad 150 obiektów, nie jest wielką instytucją z rozbudowanym zespołem - jedna z internetowych relacji z wizyty opisuje muzeum jako prowadzone praktycznie przez jedną zaangażowaną w temat osobę, z wykształceniem muzykologicznym, i mimo niewielkiego budżetu wartego odwiedzenia przy okazji pobytu w Małopolsce.