Muzeum Stefana Żeromskiego w Nałęczowie

Czego się spodziewać

Jedna izba z sosnowych bali, biurko pod trzema półokrągłymi oknami i ogród, w którym stoi grobowiec syna pisarza. Tyle liczy sobie Muzeum Żeromskiego w Nałęczowie, najstarsze muzeum literackie Lubelszczyzny - i to wystarcza, żeby w serwisie Nocowanie.pl zebrać 9,2 na 10 ze 17 opinii. Zanim ruszysz: Muzeum Narodowe w Lublinie informuje, że Chata jest nieczynna do odwołania. Ani terminu otwarcia, ani powodu muzeum nie podaje.

Kiedy Chata jest dostępna, zwiedzanie trwa krótko, bo cała ekspozycja to jedno pomieszczenie. Za to wyposażenie jest autentyczne. Pod oknami stoją kanapa, krzesła i stół z petersburskiego posagu Oktawii Żeromskiej, po prawej biurko pokryte zielonym suknem, po lewej biblioteczka z pierwszymi wydaniami. Lipowy parawan, zaprojektowany przez Jana Koszczyc-Witkiewicza i ozdobiony przez samego pisarza, oddziela część oficjalną izby od łóżka.

Najmocniej działa serwantka z pamiątkami po Adamie, jedynym synu Żeromskich: podręczniki, zeszyty, przybory szkolne i toaletowe, drobiazgi z podróży, obok narty, rękawice bokserskie, siodło i wiklinowy fotel. Ściany zajmują portrety pisarza pędzla Stanisława Ignacego Witkiewicza, Eligiusza Niewiadomskiego, Tadeusza Pruszkowskiego i Tymona Niesiołowskiego oraz dwie prace samego Żeromskiego, w tym „Widok z okna Chaty”.

Do wnętrza dolicz ogród ze starodrzewem, który pamięta czasy pisarza, studnię z kołowrotkiem, murowaną ławeczkę i kamienny stolik. W dolnej części ogrodu stoi stożkowe Mauzoleum z wapienia, kryte czerwoną dachówką. Na zwiedzanie całości wystarczy 30-45 minut - to nasza ocena, muzeum czasu wizyty nie podaje.

Najlepsze dla czytelników Żeromskiego, dla zainteresowanych stylem zakopiańskim i twórczością Koszczyc-Witkiewicza oraz dla kuracjuszy, którzy mają wolne popołudnie. Kto Żeromskiego nie czytał, zobaczy ładny drewniany dom i niewiele więcej.

Wskazówki

• Zadzwoń, zanim wsiądziesz do samochodu. Numery oddziału to 81 501 45 52 i 887 750 014, adres zeromski@mnwl.pl . Informacje o funkcjonowaniu placówek Muzeum Narodowego w Lublinie udziela też rezerwacje@mnwl.pl , telefon 81 537 96 60, od poniedziałku do piątku w godzinach 7:30-15:30.
• Nie ufaj angielskiej wersji strony muzeum. Anglojęzyczna podstrona oddziału do dziś podaje weekendowe godziny 9:00-16:00, bilety za 6 i 5 zł oraz zalecenia dotyczące maseczek z czasów pandemii. Wiążąca jest wersja polska, która mówi o zamknięciu.
• Cennika oddziału muzeum nie publikuje. Na stronie z cenami biletów są wyłącznie pozycje Zamku Lubelskiego; ceny w karcie obok potwierdź telefonicznie przy umawianiu wizyty. Jedyny aktualny bilet obejmujący oddziały to zbiorczy „Zamek Lubelski + Oddziały” za 50 zł normalny i 40 zł ulgowy, dostępny tylko w kasie na zamku.
• Plan awaryjny jest kilka ulic dalej. Muzeum Bolesława Prusa w Nałęczowie , prowadzone przez to samo muzeum, działa od środy do niedzieli w godzinach 9:00-17:00. Mieści się w dawnej ochronce imienia Adama Żeromskiego, której dokumentacja leży w zbiorach Chaty.
• Czego nie pomijać, gdy już wejdziesz: parawan Koszczyc-Witkiewicza, serwantka Adama i Mauzoleum na dole ogrodu. Reszta izby czyta się w dziesięć minut, te trzy rzeczy zostają w pamięci.
• Zdjęcia tylko na własny użytek, bez prawa publikacji. Regulamin Muzeum Narodowego w Lublinie zakazuje lamp błyskowych, dodatkowych źródeł światła i statywów.
• Oprowadzanie i zajęcia wyłącznie po wcześniejszym uzgodnieniu telefonicznym. Oddział ma w ofercie osiem tematów, od spaceru po Chacie i ogrodzie po warsztaty „Budujemy szklany dom”; ceny dla tego oddziału nie są opublikowane.
• O dostępności dla osób z niepełnosprawnościami muzeum nic nie pisze. Deklaracja dostępności dotyczy Zamku Lubelskiego, nie Chaty - a Chata stoi na wysokiej kamiennej podmurówce, z gankiem i schodkami. Pytaj przez telefon.

Jak dojechać

Adres: ulica Stefana Żeromskiego 8, kilka minut pieszo od Parku Zdrojowego. Korespondencję oddział przyjmuje pod innym adresem, ulica Poniatowskiego 39.

Pociągiem: uwaga na pułapkę w nazwie. Stacja Nałęczów leży poza miastem, w Drzewcach, około 4 kilometrów na północ od centrum; przy dworcu zatrzymuje się autobus podmiejski, ale kursów jest niewiele, a taksówka bywa droga.

Samochodem z Lublina: niecałe 30 kilometrów drogą na Puławy, mniej więcej 40 minut. Muzeum nie podaje żadnej informacji o parkingu przy Chacie, więc zaplanuj postój w uzdrowiskowej części miasta i dojście pieszo.

W okolicy

Najbliżej, kilka ulic dalej, stoi Muzeum Bolesława Prusa w Nałęczowie - druga połowa tej samej opowieści o literackim Nałęczowie i jedyne muzeum w miasteczku, do którego dziś naprawdę wejdziesz.

Dalej w dolinie Wisły warto połączyć wizytę z Muzeum Czartoryskich w Puławach , oddalonym o jakieś 22 kilometry, oraz z Muzeum Nadwiślańskim w Kazimierzu Dolnym , do którego jest około 18 kilometrów.

Historia

Chatę wzniesiono w 1905 roku za honorarium, które Żeromski dostał za „Popioły”. Projekt dał Jan Koszczyc-Witkiewicz, późniejszy mąż pasierbicy pisarza. Styl zakopiański z elementami secesji był świadomym gestem: rodzima drewniana zabudowa wstawiona w uzdrowisko zdominowane wtedy przez wille secesyjne i szwajcarskie.

To był pierwszy własny dom pisarza i jego letnia pracownia. Tu kończył „Dzieje grzechu”, tu powstały „Duma o hetmanie”, „Słowo o bandosie” i „Róża”. Żeromski założył w Nałęczowie ochronkę i działał w towarzystwie oświatowym „Światło”; archiwalia obu przedsięwzięć przechowuje dziś to muzeum.

Adam Żeromski zmarł na gruźlicę 30 lipca 1918 roku. Cztery lata później jego trumnę przeniesiono z cmentarza w Bochotnicy do Mauzoleum zaprojektowanego przez Koszczyc-Witkiewicza. Oktawia Żeromska zapisała Chatę wraz z ogrodem i Mauzoleum narodowi polskiemu; muzeum otwarto 17 czerwca 1928 roku.