Muzeum Niepodległości w Myślenicach

Czego się spodziewać

Zrekonstruowany okop z I wojny światowej na parterze i salon urządzony na schyłek PRL-u dwa poziomy niżej. Tak wygląda Muzeum Niepodległości w Myślenicach, które większość przejeżdżających bierze za izbę regionalną. Budynek przy Traugutta 11 stanął na miejscu dawnego parkingu i otwarto go 10 listopada 2018 roku, w przeddzień stulecia niepodległości, ale to nie data otwarcia budynku decyduje o tym, co dziś zobaczysz. Obecne wystawy stałe działają od 10 września 2021 roku i zrobiono je jako muzeum narracyjne: gry i aplikacje na ekranach dotykowych, hologramy, wizualizacje 3D i scenografia, po której się chodzi.

Ekspozycja rozkłada się na trzech poziomach i każdy ma własny temat. Poziom +1, „Historia Myślenic”, prowadzi od czasów najdawniejszych do XIX wieku, ze zrekonstruowaną wieżą zamkową, szlacheckim dworem, kliszczacką chatą i dawną apteką miejską; tam też trafiła większość zbiorów archeologicznych i etnograficznych. Parter, „Myśleniczan walka o Niepodległość”, opowiada obie wojny światowe dźwiękiem, filmem i fotografią - z archiwalnymi filmami z lat trzydziestych, rekonstrukcją okopu, biogramami myślenickich legionistów i lotników służących na Zachodzie. Poziom -1, „Myśleniczan walka o demokrację”, doprowadza rzecz do 1989 roku przez indoktrynację, stan wojenny i Okrągły Stół.

Wstęp jest bezpłatny dla każdego i w każdy dzień otwarcia - muzeum podaje to jednym zdaniem: „CENNIK: wstęp bezpłatny!”. Rachunek wychodzi korzystnie: budynek kosztował 8,8 mln zł, w tym 8 mln zł dotacji unijnej, a mieszkańcy oddali do zbiorów ponad 3600 przedmiotów. Płacisz zero.

Najlepsze dla rodzin z dziećmi mniej więcej od siódmego roku życia i dla każdego, kto jedzie w stronę Zakopanego i chce przerwy dłuższej niż kawa. Jeśli szukasz dużej kolekcji sztuki albo oryginałów rangi muzeum narodowego, to nie ten adres - siła Myślenic leży w opowieści i scenografii, nie w liczbie eksponatów.

Wskazówki

• Zarezerwuj 90 minut, a z dziećmi dwie godziny. Trzy poziomy ekspozycji i stanowiska dotykowe, przy których dzieci zostają dłużej, niż planujesz. Godzina wystarczy tylko na przejście.
• Weekend daje ci jedno okno: niedzielne popołudnie. W poniedziałki i soboty muzeum jest zamknięte, w niedzielę otwiera dopiero o 12:00, a piątek to jedyny dzień czynny do 18:00. Przyjazd w sobotę to najczęstszy sposób, żeby ucałować klamkę.
• Poproś w recepcji o kartę zadań dla dziecka. Bezpłatne karty z zagadkami wydawane są przy wejściu i zmieniają zwiedzanie w grę terenową po trzech piętrach.
• Nie przegap okopu i salonu z lat siedemdziesiątych. Rekonstrukcja okopu na parterze i mieszkanie z czasów stanu wojennego na poziomie -1 to dwie rzeczy, których nie da się obejrzeć w internecie ani opowiedzieć.
• Wszystko jest po polsku. Muzeum nie prowadzi obcojęzycznej wersji strony i nic nie wskazuje na angielskie podpisy czy audioprzewodnik. Osoba nieznająca polskiego dostanie scenografię i przedmioty, ale nie narrację.
• Lekcję albo warsztat umów tydzień wcześniej. Muzeum pisze wprost: „Lekcje i warsztaty muzealne prowadzimy w dniach: od wtorku do piątku w godzinach od 8.00 do 16.00 po wcześniejszym uzgodnieniu terminu w sekretariacie”. Sekretariat pracuje od poniedziałku do piątku, 7:30-15:00.
• Zjedz przy Rynku, zaparkuj przy muzeum. Przy budynku jest duży bezpłatny parking, a lokale gastronomiczne zaczynają się dopiero w okolicy Rynku, jakieś 10 minut pieszo.
• O znaczek turystyczny nr 555 zapytaj, ale na niego nie licz. Kolekcjonerzy dostawali go tu za darmo w latach 2019-2022; w 2024 i 2026 roku zgłaszali, że znaczek jest niedostępny, a obsługa co najwyżej przybija pieczątkę.

Jak dojechać

Samochodem: Myślenice leżą około 35 km na południe od Krakowa przy trasie zakopiańskiej (S7/DK7), a przejazd zajmuje zwykle około 35-40 minut poza szczytem i poza piątkowym wyjazdem w góry. Muzeum stoi przy ulicy Traugutta 11, tuż przy starym mieście, i ma własny bezpłatny parking - rzadka wygoda jak na centrum.

Autobusem lub busem z Krakowa: przewoźnicy obsługujący kierunek Myślenice i dalej Zakopane odjeżdżają przez cały dzień z dworca autobusowego przy ul. Bosackiej 18, obok Dworca Głównego. Trasa liczy około 35 km i zajmuje mniej więcej tyle samo minut.

Pieszo z centrum Myślenic: od Rynku do muzeum idzie się około 10 minut. Ta sama droga w drugą stronę to najprostszy pomysł na obiad po zwiedzaniu, bo przy samym muzeum nie ma gdzie zjeść.

Z wózkiem lub na wózku: do budynku prowadzą podjazdy, w środku działa winda i szerokie przejścia, a toalety są na poziomie -1 i na drugim piętrze.

W okolicy

W drodze do Krakowa, mniej więcej w połowie trasy, leży Muzeum Regionalne w Skawinie - również samorządowe i również bezpłatne, tyle że czynne wyłącznie w dni robocze, więc plan weekendowy trzeba odwrócić. Jadąc dalej na południe, około 30 km za Myślenicami, zatrzymasz się w Muzeum im. Władysława Orkana w Rabce-Zdroju , gdzie etnografia Podhala mieszka w drewnianym kościele, a bilet kosztuje 16 zł. Na wschód od Myślenic, w Muzeum Regionalnym Ziemi Limanowskiej , zobaczysz, jak tę samą historię regionu opowiada placówka z sezonowym rozkładem i biletem za 15 zł.

Historia

Muzealnictwo w Myślenicach zaczęło się 19 października 1929 roku. Czworo działaczy Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego - Emil Kubala, Stefan Bałuk, Tadeusz Prus-Wiśniowski i Maria Osobliwa - założyło wtedy Muzeum Regionalne Ziemi Myślenickiej w budynku Wydziału Powiatowego przy Rynku 8/9. Zbiory rozproszyła i zniszczyła niemiecka okupacja, a odbudowę podjęto od 1946 roku; muzeum otwarto ponownie w 1953 roku, w domu parafialnym przy ul. 3 Maja.

Od 1979 roku placówka zajmowała Dom Grecki, siedemnastowieczny zajazd nazwany tak od ormiańskich kupców, których miejscowi nazywali Grekami. W 2003 roku budynek przeszedł w ręce prywatne i gmina zdecydowała się zbudować nowy. Zmiana statutu z 21 stycznia 2017 roku dała instytucji dzisiejszą nazwę, a 10 listopada 2018 roku otwarto czterokondygnacyjny gmach przy Traugutta 11, z salą wykładową na 150 osób, pracownią dla dzieci i czytelnią. Do 2021 roku muzeum działało w niepełnym kształcie - dopiero wtedy ruszyły wystawy stałe w obecnej postaci.