Joanna Szydłowska (1906-1994). Historia nieoczywista

Wystawa „Joanna Szydłowska (1906-1994). Historia nieoczywista” pokazuje w dniach 23 października 2026 - 31 grudnia 2026 drogę artystyczną lubelskiej plastyczki i jubilerki w Muzeum Historii Miasta Lublina, w Bramie Krakowskiej. Zobaczysz szkice jej projektów, zrealizowane prace i film z udziałem jej córki.

Muzeum Historii Miasta Lublina o wystawie:

Wystawa poświęcona lubelskiej plastyczne i jubilerce, Joannie Szydłowskiej. Dotyczy jej drogi artystycznej, od lat młodzieńczych po wiek dojrzały. Kanwą opowieści są wątki biograficzne, które wpłynęły na twórcze działania bohaterki - okres studiów warszawsko-wileńskich, przeżycia w obozie koncentracyjnym w Ravensbrück oraz powojenne realia PRL-u. Artystka zajmowała się metaloplastyką i biżuterią artystyczną, która stała się jej ulubioną formą wypowiedzi plastycznej. Na wystawie zgromadzono szkice jej projektów oraz przykłady zrealizowanych prac. Przedmioty pochodzą ze zbiorów prywatnych oraz z kolekcji Prywatnego Muzeum Historycznego „Znaki Czasu”. Rozszerzeniem narracji jest film z udziałem córki artystki, Krystyny Mrugalskiej.

Czego się spodziewać

W centrum wystawy jest metaloplastyka i biżuteria artystyczna, którą Szydłowska wybrała jako ulubioną formę wypowiedzi. Muzeum pokazuje zarówno szkice projektów, jak i zrealizowane prace, więc prześledzisz drogę od rysunku do gotowego przedmiotu. Obiekty pochodzą ze zbiorów prywatnych oraz z kolekcji Prywatnego Muzeum Historycznego „Znaki Czasu”.

W zapowiedzi wystawy muzeum pokazuje dwa srebrne pierścionki ze zbiorów „Znaków Czasu”. Pierwszy, z koralem, pochodzi z lat 60. XX wieku, a drugi, z lapis lazuli i platą z „kręciołkami”, z 1972 roku. Oba wykonano w technice mieszanej.

Kuratorami wystawy są Grzegorz Sztal z Prywatnego Muzeum Historycznego „Znaki Czasu” oraz dr Małgorzata Kierczuk-Macieszko i dr Małgorzata Surmacz z Muzeum Historii Miasta Lublina.

Opowieść rozszerza film z udziałem córki artystki, Krystyny Mrugalskiej. Muzeum nie podaje jego tytułu. Na YouTube jest film „Joanna Szydłowska. Historia nieoczywista” z jej udziałem, w reżyserii Grzegorza Sztala i ze scenariuszem Małgorzaty Surmacz, dwojga kuratorów wystawy. Ten film trwa 17 minut 39 sekund.

Jeśli chcesz poznać biografię artystki przed wizytą, obejrzyj ten film w domu. Na miejscu skupisz się wtedy na szkicach i biżuterii.

Kontekst

Joanna Szydłowska z domu Jankowska ukończyła, według opisu filmu o niej, Państwowy Instytut Robót Ręcznych w Warszawie i Wydział Sztuk Pięknych Uniwersytetu im. Stefana Batorego w Wilnie. Muzeum wymienia te studia warszawsko-wileńskie jako jeden z wątków wystawy.

W czasie okupacji niemieckiej była więźniarką Ravensbrück, niemieckiego obozu koncentracyjnego dla kobiet, działającego w latach 1939-1945 około 90 km na północ od Berlina. Ten sam opis podaje, że znalazła się w grupie więźniarek poddawanych eksperymentom medycznym. Potajemnie rzeźbiła tam miniatury z trzonków szczoteczek do zębów.

Po wyjściu z obozu prowadziła dziennik, w którym opisała niebezpieczną i trudną drogę więźniarek do domu. Na tym dzienniku opiera się reportaż Magdy Grydniewskiej „Dziennik po Ravensbrück” w Radiu Lublin.

Po wojnie zajmowała się metaloplastyką, głównie srebrną biżuterią, i wykonała nieistniejący już szyld „Czarciej Łapy”. Zdjęcie z lat 60. XX wieku, które publikuje muzeum, pokazuje ją przy pracy w mieszkaniu przy ulicy Narutowicza 27 w Lublinie. W grudniu 2024 roku Młodzieżowy Dom Kultury nr 2 w Lublinie zapowiadał pokaz filmu o tym samym tytule co wystawa, razem z wystawą wyposażenia jej warsztatu i jej wyrobów.

Bilet i czas

Bilet: sklep internetowy muzeum nie ma osobnego biletu na tę wystawę. Sprzedaje jedną pozycję dla całego oddziału, „Zwiedzanie Muzeum Historii Miasta Lublina. Brama Krakowska” (bilet normalny 10 zł, ulgowy 8 zł).

Gdzie: w Muzeum Historii Miasta Lublina, oddziale w Bramie Krakowskiej. Godziny otwarcia oddziału: wt-sb: 10:00-17:00, pn i nd: nieczynne.

Przedłużenie: muzeum zastrzega możliwość przedłużenia wystawy do końca stycznia 2027 roku. To na razie tylko możliwość, więc przed wizytą w styczniu upewnij się, że wystawa nadal trwa.

Dla kogo: dla osób, które interesują się biżuterią artystyczną i metaloplastyką, oraz dla tych, których ciekawi droga artystki przez wojnę i PRL. Przyda się też każdemu, kto śledzi losy polskich więźniarek Ravensbrück, bo obóz jest jednym z wątków jej biografii.

Kto może pominąć: ten, kto szuka przede wszystkim historii obozu. Ravensbrück jest tu jednym z trzech wątków biograficznych, a w centrum stoją szkice i prace jubilerskie.

Co piszą o wystawie

Radio Lublin (26.10.2026, strona reportażu Magdy Grydniewskiej): radio przedstawia wystawę jako poświęconą lubelskiej metaloplastyczce i jubilerce, wieloletniej członkini Związku Polskich Artystów Plastyków - link

Zobacz też

Inne wystawy w Lublinie:

• Czy świat się dowiedział? - wystawa w Muzeum Martyrologii „Pod Zegarem” pokazuje tzw. sabotażyki, figurki strugane przez więźniarki, w tym przez Joannę Szydłowską, z trzonków szczoteczek do zębów i guzików.

Aktualne informacje o wystawie podaje jej strona w serwisie muzeum.

Profil muzeum: Muzeum Historii Miasta Lublina.