Dar dr Zbigniewa Śląskiego

Kameralny pokaz wewnątrz stałej wystawy militariów na Zamku Lubelskim, jeden z darów, którymi Muzeum Narodowe w Lublinie dziękuje darczyńcom w roku swojego 120-lecia. Tym razem zamiast broni są papiery: dokumenty, książki i albumy z pierwszych lat walki o niepodległość.

Muzeum Narodowe w Lublinie o wystawie:

Przekazany do muzeum zbiór zawiera unikatowe dokumenty i książki związane z początkowym okresem polskich dążeń niepodległościowych z lat 1914 - 1915. Pokaz uzupełnią albumy z materiałami dotyczącymi Legionów Polskich z lat 1914 - 1916 zebrane dla znajdującej się w Lublinie gospody legionów polskich.

Czego się spodziewać

To nie jest osobna wystawa w sali, tylko pokaz wpleciony w ekspozycję stałą „Historia Uzbrojenia i Malarstwo Batalistyczne”. Muzeum nie podaje liczby obiektów i nie publikuje ich zdjęć. Opis wymienia trzy rodzaje materiałów: dokumenty, książki i albumy. Nastaw się więc na lekturę z bliska, a nie na mundury czy szable.

Zbiór ma dwie warstwy. Dokumenty i książki dotyczą lat 1914-1915, czyli pierwszego etapu wojny, gdy formowały się Legiony i polskie organizacje niepodległościowe. Albumy sięgają do 1916 roku i powstały na potrzeby lubelskiej gospody legionów. Muzeum nie pisze, kim jest darczyńca ani kiedy przekazał zbiór; w dostępnych źródłach nie udało się tego ustalić.

Wokół pokazu stoi stała wystawa uzbrojenia. Według opisu muzeum prowadzi od średniowiecznych mieczy i grotów strzał ze Wzgórza Zamkowego, przez broń z XVI-XVIII wieku i napierśnik husarski, po epokę napoleońską i powstania XIX wieku. Kończy się na wyposażeniu Wojska Polskiego z lat 1918-1939. Legionowe papiery wypełniają więc lukę między powstaniem styczniowym a armią odrodzonego państwa.

To kolejny pokaz darów w tej samej ekspozycji. Latem pokazywano tu odznaczenia płk. Mariana Żebrowskiego, a potem Michała Bakuna, żołnierza II Korpusu. Od 20 listopada miejsce papierów zajmie broń biała z XVI i XIX wieku, w tym włoskie rapiery i japońskie katany.

Kontekst

Legiony Polskie powstały 27 sierpnia 1914 roku w Krakowie, z inicjatywy Naczelnego Komitetu Narodowego, jako polska formacja w armii austro-węgierskiej. I Brygadą dowodził Józef Piłsudski. Na przełomie lipca i sierpnia 1915 roku legioniści walczyli pod Jastkowem, około 12 km na północny zachód od Lublina. Po wycofaniu się Rosjan miasto znalazło się w austro-węgierskiej strefie okupacyjnej i zostało siedzibą jej Generalnego Gubernatorstwa Wojskowego.

Muzeum nie podaje nazwy ani adresu gospody, dla której zebrano albumy. Najlepiej opisana lubelska placówka tego rodzaju to Gospoda dla Legionistów przy ul. Namiestnikowskiej 32, dziś Narutowicza. Według „Dziennika Wschodniego” (Agnieszka Kasperska, 30 października 2018) otwarto ją 31 grudnia 1915 roku i prowadzono do stycznia 1918 roku. W pierwszym roku wydała około 20 tys. obiadów, a 26 kwietnia 1916 roku jadł w niej śniadanie Józef Piłsudski.

Że albumy powstały właśnie dla tej gospody, jest wnioskiem z zestawienia dat i miejsca, nie faktem z opisu pokazu. Jest też wątek z historii samego muzeum: w 1914 roku kupiło ono budynki popijarskie przy tej samej ulicy Namiestnikowskiej i działało w nich do 1954 roku.

Bilet i czas

Osobnego biletu nie ma. Pokaz stoi wewnątrz jednej z wystaw stałych, więc wchodzisz na bilet na ekspozycje stałe: 20 zł, ulgowy 15 zł. Cennik muzeum nie wymienia pokazów jubileuszowych; wynika to z położenia pokazu, muzeum nie pisze tego wprost. Bilet zbiorczy na ekspozycje stałe, kaplicę i wieżę kosztuje 40 zł (ulgowy 30 zł), a wariant z wystawami czasowymi 80 zł (ulgowy 60 zł). Oba sprzedaje wyłącznie kasa muzeum.

Godziny są godzinami wystaw stałych, w sezonie zimowym przez cały czas trwania pokazu: wtorek-czwartek i niedziela 9:00-17:00, piątek i sobota 9:00-18:00. W poniedziałek wystawy stałe są nieczynne, więc na ten pokaz wtedy nie przychodź. Dni bezpłatnego wstępu nie przypadają na stały dzień tygodnia: muzeum ogłasza je z miesiąca na miesiąc na stronie z informacjami dla zwiedzających . Obejmują ekspozycje stałe, ale nie wieżę.

Zarezerwuj 15-20 minut, jeśli chcesz czytać dokumenty, a nie tylko na nie spojrzeć. Bilety na ekspozycje stałe kupisz też w sklepie internetowym muzeum i w biletomatach na dziedzińcu zamkowym.

Dla kogo: dla zainteresowanych drogą do niepodległości, Legionami i Lublinem w czasie I wojny światowej, a także dawnymi drukami. Kto może pominąć: ten, kto ma na zamek godzinę i chce zobaczyć kaplicę Trójcy Świętej oraz „Unię lubelską” Matejki. Dzieci, które przyszły na miecze i zbroje, znajdą je na tej samej wystawie, ale same papiery raczej ich nie zatrzymają.

Zobacz też

• Muzeum Narodowe w Lublinie (Zamek Lubelski) - profil muzeum: kaplica z freskami z 1418 roku, donżon i dziewięć wystaw stałych, w tym ekspozycja uzbrojenia, w której stoi pokaz.
• Muzeum Historii Miasta Lublina - wystawa w Bramie Krakowskiej prowadzi przez dzieje miasta do 1944 roku i daje miejskie tło dla legionowych papierów.
• Jacek Antoni Zieliński - inny pokaz tego samego cyklu darów, na trasie wystaw stałych, czynny także do 15 listopada 2026; według tej samej lektury cennika obejmuje go bilet na ekspozycje stałe.
• Historia Lublina nie jedno ma imię - portrety postaci, które tworzyły historię miasta, na szczycie Wieży Trynitarskiej do 31 października 2026.

Harmonogram całego cyklu znajdziesz na stronie pokazów jubileuszowych muzeum , opis ekspozycji na stronie wystawy „Historia Uzbrojenia i Malarstwo Batalistyczne” , a ceny na stronie cennika .

Profil muzeum: Muzeum Narodowe w Lublinie (Zamek Lubelski) .