Czas Samurajów

Od 25 kwietnia do 27 września 2026 roku Muzeum Narodowe w Lublinie pokazywało na Zamku Lubelskim blisko 600 zabytków japońskich z dwunastu kolekcji, w tym pierwszy raz wystawione w Polsce obiekty z SAMURAI Museum Berlin.

Muzeum Narodowe w Lublinie o wystawie:

Ekspozycja obejmie blisko 600 oryginalnych zabytków japońskich pochodzących z instytucji muzealnych w kraju i za granicą, w tym prezentowane po raz pierwszy w Polsce zabytki z SAMURAI Museum Berlin - Kolekcji Petera Janssena. Oddzielną część ekspozycji stanowić będzie przestrzeń poświęcona wizerunkom samurajów w filmie, mandze i anime.

Czego się spodziewać

Poza warstwą militarną wystawa pokazywała życie codzienne, religię, rozrywkę i sztukę samurajów, a osobną salę poświęcono ich obecności w filmie, mandze i anime. Grafiki wymieniono w połowie lipca. Do 12 lipca wisiały drzeworyty Utagawy Kuniyoshiego, a od 15 lipca prace Utagawy Hiroshigego, jak podało Radio Lublin; 13 i 14 lipca pierwsza sala była zamknięta.

Wystawę złożono z dwunastu kolekcji. Muzeum wymieniło pięć muzeów narodowych: z Krakowa, Poznania, Szczecina, Warszawy i Wrocławia. Pozostali wypożyczający to Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha, Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie, muzea w Radomiu, Krośnie i Gliwicach, kolekcja prywatna Anny Bielak oraz SAMURAI Museum Berlin. Z Berlina przyjechało około 150 obiektów - tę liczbę podało Radio Lublin w relacji z otwarcia.

Najważniejsze punkty ekspozycji:

• Drzeworyty Kuniyoshiego i Hiroshigego - dwie kolejne odsłony: najpierw sceny bitewne i portrety wojowników (musha-e), potem pejzaże ukiyo-e. W drugiej odsłonie, według DlaKultury.pl, pokazano 53 prace Hiroshigego o „drodze wschodniego wybrzeża” (Tōkaidō) z Edo do Kioto.
• Zbroje, hełmy i maski - razem z bronią białą i palną oraz oprawami mieczy tworzyły militarny trzon wystawy.
• Miecz z pierwszych kart inwentarza - opisując katalog, muzeum przypomina, że jednym z pierwszych obiektów wpisanych do jego ksiąg inwentarzowych był miecz samurajski. Stąd ten temat akurat w roku 120-lecia.
• Pawilon herbaciany i kamienny ogród - odtworzona herbaciarnia z matami, na które wchodziło się bez butów, i suchy ogród karesansui; obie aranżacje odnotowały Radio Lublin i DlaKultury.pl.
• Sala filmu, mangi i anime - osobna przestrzeń o wizerunkach samurajów we współczesnej kulturze; od niej warto było zaczynać zwiedzanie z nastolatkiem.

Kontekst

Samuraje to stan wojskowy, który w Japonii zyskiwał pozycję od XII wieku, a stracił ją dopiero w reformach ery Meiji w latach 70. XIX wieku. Większość pokazanych na zamku przedmiotów pochodziła z długiego pokoju okresu Edo (1603-1868), gdy wojownik bez wojny stawał się urzędnikiem, kolekcjonerem i uczniem kaligrafii - i właśnie ten paradoks był osią wystawy.

Utagawa Kuniyoshi (1797-1861) i Utagawa Hiroshige (1797-1858) pracowali w tym samym warsztatowym środowisku późnego Edo i dzisiaj uchodzą za dwa bieguny drzeworytu ukiyo-e: pierwszy zasłynął batalistyką i portretem wojownika, drugi pejzażem. Samo ukiyo-e muzeum tłumaczy jako „obrazy przepływającego świata”.

Wystawa była częścią jubileuszu: Muzeum Narodowe w Lublinie obchodzi w 2026 roku 120 lat od uroczystego otwarcia 12 grudnia 1906 roku. Rok wcześniej zamknęło sezon rekordem ponad pół miliona zwiedzających, o czym pisał „Dziennik Wschodni”.

Bilet i czas

Wstęp na wystawę kosztował 40 zł (normalny) lub 25 zł (ulgowy); bilet sprzedawały system biletowy muzeum i kasa. Dni bezpłatnego wstępu wystawy nie obejmowały - w tabeli godzin muzeum wpisało przy niej „nie dotyczy”. W sezonie letnim wystawa była czynna codziennie, także w poniedziałki: od 9:00 do 18:00, a w piątki i soboty do 19:00.

W cenie biletu wypożyczało się audioprzewodnik w wersji polskiej i angielskiej oraz polską ścieżkę rodzinną. Przy blisko 600 obiektach rozsądny czas zwiedzania wynosił co najmniej 90 minut, realnie dwie godziny. Wystawa najlepiej służyła zainteresowanym Japonią, rzemiosłem i grafiką oraz rodzinom z dziećmi od mniej więcej ósmego roku życia.

Przez cały okres trwania muzeum prowadziło oprowadzania kuratorskie, dla seniorów i z audiodeskrypcją, a od 7 lipca do 13 sierpnia program warsztatów „Lato na Zamku”. Ostatnie oprowadzania kuratorskie odbyły się od 24 do 27 września, a finałowy weekend zbiegł się z drugą turą Europejskich Dni Dziedzictwa.

Co piszą o wystawie

Dziennik Wschodni (11.03.2026, Jan Mazurek): zapowiadając rok jubileuszowy, gazeta podała rekordową frekwencję muzeum - ponad pół miliona zwiedzających - i wskazała samurajów jako wystawę roku - link .

Radio Lublin (25.04.2026, KovA / PAP, oprac. PaW): relacja z otwarcia wyliczyła ogród medytacyjny, przestrzeń ceremonii herbaty i około 150 obiektów z Berlina - link .

Dziennik Wschodni (05.07.2026, Kamil Pomorski): opis programu „Lato na Zamku”, czyli warsztatów chanoyu, masek nō, kaligrafii i pokazu łucznictwa towarzyszących wystawie - link .

Radio Lublin (13.07.2026): zapowiedź drugiej odsłony grafik, w której według kuratorki Małgorzaty Siedlaczek przeważały pejzaże Hiroshigego - link .

DlaKultury.pl (30.07.2026, Monika Borkowska): obszerna relacja ze zwiedzania, prowadząca od zbroi przez pawilon herbaciany i ogród po stroje i drzeworyty, o wyraźnie przychylnym tonie - link .

Recenzji krytycznej nie znaleziono - stan na 4 października 2026. Kurator Maciej Drewniak powiedział Radiu Lublin w dniu otwarcia: „To pierwsza tego typu wystawa w województwie lubelskim”.

Aktualizacje

• 2026-10-04 - wystawa zakończyła się 27 września 2026, zgodnie z datą na stronie wystawy . W październikowej tabeli godzin muzeum już jej nie wymienia. Katalog pozostaje w sprzedaży w sklepie muzeum.
• 2026-09-23 - w komunikacie pożegnalnym z 21 września muzeum zebrało terminy ostatnich oprowadzań kuratorskich, od 24 do 27 września. Z tabeli godzin i z systemu biletowego muzeum uzupełniono cenę biletu na wystawę (40 zł, ulgowy 25 zł) oraz informację, że dni bezpłatnego wstępu wystawy nie obejmują. Poprawka do wpisu z 14 września: program września opublikowany 1 września zapowiadał już wtedy oprowadzania do 27 września, warsztaty 19 i 20 września oraz spotkanie z prof. Ewą Pałasz-Rutkowską 20 września.
• 2026-09-14 - sprawdzono daty i program: bez zmian, wystawa kończy się 27 września 2026. Wszystkie ogłoszone wydarzenia towarzyszące już się odbyły - oprowadzania kuratorskie, senioralne i z audiodeskrypcją w maju i czerwcu oraz „Lato na Zamku” od 7 lipca do 13 sierpnia. Na ostatnie dwa tygodnie muzeum nie zapowiedziało nowych wydarzeń.

Zobacz też

• Muzeum Narodowe w Lublinie (Zamek Lubelski) - profil z godzinami, cennikiem i dojazdem; na zamku zobaczysz dziewięć wystaw stałych, w tym historię uzbrojenia i kaplicę Trójcy Świętej z freskami z 1418 roku.
• Tamara Łempicka - ponad granicami - kolekcja prac artystki na tym samym zamku, bez daty zamknięcia; na stronie muzeum figuruje dziś wśród wystaw stałych.
• Muzeum Azji i Pacyfiku w Warszawie - jeśli temat cię wciągnął: stała warszawska kolekcja sztuki azjatyckiej, czynna przez cały rok.

Po wystawie

Muzeum nie zapowiedziało dalszej trasy wystawy, a na stronie SAMURAI Museum Berlin nie ma wzmianki o Lublinie - kolejnego miejsca pokazu nie znaleziono. Pozostał katalog : 324 strony, twarda oprawa, teksty polskie i angielskie, ISBN 978-83-68616-03-3. Wydało go Muzeum Narodowe w Lublinie; w sklepie internetowym muzeum kosztuje 170 zł (stan na 4 października 2026).

Co w Muzeum Narodowym w Lublinie obejrzysz teraz:

• Wizerunki. Tkanina artystyczna Wojciecha Sadleya i Tomasza Sadleya - tkaniny ojca i malarstwo syna na jedwabiu w lapidarium pod kaplicą, do 18 października 2026; najbliższy temat dla tych, których zatrzymały kimona.
• Tomasz Zawadzki - abstrakcje lubelskiego malarza w Galerii Grupa „Zamek” i Awangarda, do 3 stycznia 2027.
• Jacek Antoni Zieliński - fotografia jako podłoże malarstwa, w korytarzu przy Galerii Malarstwa Cerkiewnego, do 15 listopada 2026.

Japońska broń wróci na zamek jesienią. Od 20 listopada 2026 do 3 stycznia 2027 muzeum pokaże w galerii „Historia Uzbrojenia i Malarstwo Batalistyczne” zbiór broni białej podarowany w 1955 roku, w tym dziewiętnastowieczne miecze katana (harmonogram pokazów jubileuszowych ).

Recenzji krytycznej wystawa się nie doczekała, a muzeum nie podało jej frekwencji. Najobszerniej opisał ją portal DlaKultury.pl (30.07.2026, Monika Borkowska), który przeszedł ekspozycję sala po sali i cykl Hiroshigego nazwał „prawdziwą perełką” - tekst . Radio Lublin (13.07.2026) odnotowało drugą odsłonę grafik, a kuratorka Małgorzata Siedlaczek zapowiedziała w niej przede wszystkim pejzaże - relacja .

Profil muzeum: Muzeum Narodowe w Lublinie (Zamek Lubelski) .