Bój o niepodległość: Jan Styka, Konstanty Kietlicz-Rayski, Polonia, Eugeniusz Baranowski, Orły

6 listopada 2026 - 3 stycznia 2027

Jubileuszowy pokaz o walce o niepodległość i symbolach narodowych, który Muzeum Narodowe w Lublinie otworzyło na Zamku Lubelskim 6 listopada 2026 roku, pięć dni przed Narodowym Świętem Niepodległości. Trwa do 3 stycznia 2027 roku i zestawia prace Jana Styki, Konstantego Kietlicza-Rayskiego i Eugeniusza Baranowskiego.

Muzeum Narodowe w Lublinie o wystawie:

Pokaz łączy motyw walki o niepodległość i symboli narodowych. Obejmuje prace w różnych technikach (obrazy olejne, kompozycję malowaną tuszem na papierze i metalowe rzeźby), wykonane przez artystów dwóch pokoleń. Zostały włączone do kolekcji w okresie przedwojennym, l.50.XX wieku i w roku bieżącym.

Czego się spodziewać

To nie jest osobna wystawa w osobnej sali, tylko pokaz wpisany w stałą Galerię Malarstwa Polskiego XIX i XX wieku. Tytuł wymienia trzech artystów i dwa tytuły prac: „Polonię” i „Orły”. Muzeum wymienia obrazy olejne, kompozycję malowaną tuszem na papierze i metalowe rzeźby, ale nie podaje liczby obiektów ani tego, która praca jest czyja.

Nie nastawiaj się na słynną „Polonię” Jana Styki z 1891 roku. To wielkoformatowe płótno, alegoria Polski przykutej do skały, należy do Muzeum Narodowego we Wrocławiu. Lubelski pokaz składa się z darów z własnych zbiorów, więc tutejsza „Polonia” to inny obiekt, a muzeum nie podaje, kto jest jej autorem.

Pokaz należy do całorocznego cyklu, którym muzeum na swoje 120-lecie dziękuje darczyńcom. Prace trafiały do zbiorów w trzech okresach: przed wojną, w latach 50. XX wieku i w 2026 roku. Baranowskiego muzeum pokazywało już wiosną: od 28 marca do 31 maja 2026 roku jego prace stały w holu przed tą samą galerią.

Galeria ma stacjonarną pętlę indukcyjną, co muzeum podaje na stronie o dostępności. Pokaz obejrzysz przy okazji reszty galerii, w której wisi między innymi „Unia lubelska” Jana Matejki.

Kontekst

Jan Styka (1858-1925) urodził się we Lwowie, studiował w Wiedniu, a w Krakowie u Jana Matejki. Malował obrazy historyczne, religijne i batalistyczne, a z Wojciechem Kossakiem stworzył „Panoramę Racławicką”. Wątek niepodległościowy wracał u niego często: po „Polonii” z 1891 roku namalował w 1919 roku „Polskę wyzwoloną”.

Konstanty Kietlicz-Rayski (1868-1924) uczył się w Warszawie w klasie rysunku Wojciecha Gersona i w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych, między innymi u Leona Wyczółkowskiego. Po 1904 roku związał się z Lublinem i należał do najaktywniejszych postaci tutejszego życia artystycznego. Był też etnografem, autorem wielu studiów typów ludowych Lubelszczyzny i Podhala; w jego dorobku przeważają akwarele i prace tuszem. Uczył w szkole handlowej założonej przez Tadeusza Szymona Piotrowskiego, inicjatora powstania lubelskiego muzeum.

Eugeniusz Baranowski (1916-1988) to drugie z pokoleń, o których pisze muzeum: urodził się blisko pół wieku po Kietliczu-Rayskim. Studiował malarstwo we Lwowie, a w 1956 roku obronił dyplom na Wydziale Rzeźby warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych. Przez lata uczył w Państwowym Liceum Sztuk Plastycznych w Lublinie i nim kierował; muzeum pisze, że praca pedagogiczna zdominowała jego działalność, a sama twórczość pozostaje szerzej nieznana. Był ojcem rysownika komiksów Tadeusza Baranowskiego.

Bilet i czas

Osobnego biletu na pokaz muzeum nie sprzedaje. Cennik muzeum go nie wymienia, a w systemie biletowym Galeria Malarstwa Polskiego XIX-XX wieku należy do biletu na ekspozycje stałe, więc z położenia pokazu wynika (to nasz wniosek, nie słowa muzeum), że wystarczy ten bilet: 20 zł normalny, 15 zł ulgowy. Bilet zbiorczy na wystawy stałe, kaplicę i wieżę kosztuje 40 zł (ulgowy 30 zł), z wystawami czasowymi 80 zł (60 zł); zbiorcze kupisz tylko w kasie muzeum. Dzieci do 7 lat wchodzą bezpłatnie.

Dni bezpłatne muzeum ogłasza co miesiąc na stronie Wizyta w Muzeum. Stałego dnia tygodnia nie ma. Bezpłatny wstęp obejmuje ekspozycje stałe, a więc także galerię, w której znajduje się ten pokaz.

Przez cały czas trwania pokazu obowiązują godziny zimowe. Wystawy stałe są czynne we wtorki, środy, czwartki i niedziele 9:00-17:00, w piątki i soboty 9:00-18:00, a w poniedziałki są zamknięte. Według regulaminu zwiedzania ostatnie wejście jest najpóźniej 30 minut przed zamknięciem. Godzin na dni świąteczne w czasie trwania pokazu muzeum dotąd nie ogłosiło, więc przed wizytą w święto sprawdź stronę Wizyta w Muzeum.

Na sam pokaz wystarczy kwadrans. Specjalnie dla niego nie warto jechać na zamek; zaplanuj go jako przystanek w Galerii Malarstwa Polskiego, na którą zarezerwuj około 45 minut. Dla kogo: dla osób, które w listopadzie szukają w Lublinie czegoś o niepodległości, dla zainteresowanych lubelskim środowiskiem artystycznym i dla każdego, kto i tak idzie na wystawy stałe. Kto może pominąć: osoby, które przychodzą wyłącznie do kaplicy i na wieżę; ten pokaz nie jest powodem, żeby dopłacać do biletu na wystawy stałe.

Połącz wizytę ze strychem etnograficznym. Tego samego dnia co ten pokaz muzeum otworzyło magazyn zbiorów etnograficznych pod dachem skrzydła południowego („Co kryją zamkowe poddasza…”). Wchodzi się tam tylko w wyznaczonych terminach, do 19 grudnia, z osobnym biletem za 20 zł z systemu biletowego; trasa nie jest dostępna architektonicznie.

Muzeum publikuje opis cyklu jubileuszowego wyłącznie po polsku i nie informuje o podpisach w innych językach.

Zobacz też

  • Muzeum Narodowe w Lublinie (Zamek Lubelski) - dziewięć wystaw stałych, gotycka kaplica z freskami i donżon; tu dowiesz się, jak połączyć pokaz z resztą wzgórza.
  • Dar dr Zbigniewa Śląskiego - ten sam wątek niepodległościowy od strony papierów: dokumenty z lat 1914-1915 i albumy legionowe. Pokaz w wystawie stałej militariów potrwa do 15 listopada 2026, więc przez pierwsze dziesięć dni oba obejrzysz na jednym bilecie.
  • Tomasz Zawadzki - abstrakcje w Galerii Grupa „Zamek” i Awangarda, inny pokaz z tego samego cyklu, czynny również do 3 stycznia 2027 i objęty tym samym biletem na ekspozycje stałe.

Opis pokazu i harmonogram całego cyklu znajdziesz na stronie muzeum, ceny na stronie Ceny biletów, a godziny otwarcia i dni bezpłatne na stronie Wizyta w Muzeum.

Profil muzeum: Muzeum Narodowe w Lublinie (Zamek Lubelski).

Bilety i dostępność

Muzeum nie sprzedaje osobnego biletu na ten pokaz i cennik go nie wymienia. Pokaz jest częścią Galerii Malarstwa Polskiego XIX i XX wieku, którą system biletowy muzeum zalicza do ekspozycji stałych, więc wstęp obejmuje bilet na wystawy stałe (20 zł, ulgowy 15 zł).