Muzeum Archidiecezji Lubelskiej - Wieża Trynitarska

Czego się spodziewać

Wieża Trynitarska w Lublinie to muzeum, przez które się wchodzi, a nie przechodzi. Ekspozycja Muzeum Archidiecezji Lubelskiej jest rozciągnięta na pięciu kondygnacjach wzdłuż klatki schodowej, a na samym końcu, po 207 stopniach, czeka taras na wysokości 40 metrów. Liczbę stopni policzył blog spottedlublin.pl i tam też jest ostrzeżenie, że kolana dają o sobie znać nazajutrz. Muzeum nie podaje jej nigdzie.

Najdziwniejszy przedmiot stoi mniej więcej w połowie drogi: trumna egzekwialna na katafalku wyrzeźbionym w kształcie gęsi. Nikt nie tłumaczy tu, skąd gęsi, i akurat to wychodzi ekspozycji na dobre. Kilka podestów wyżej zaczyna się piętro dźwięku: trąby i kotły liturgiczne, siedemnasto- i osiemnastowieczne kotły wojenne ze Szczebrzeszyna i Uchań oraz trzy dzwony, z których „Maria” i najstarszy „Michał” nadal biją.

Drugi powód, żeby się zatrzymać dłużej, to makieta fary świętego Michała Archanioła - kościoła rozebranego w XIX wieku - z kolorami przypisanymi kolejnym etapom rozbudowy. Właśnie stamtąd przyszedł dzwon „Michał”, więc obie rzeczy czyta się razem, choć dzielą je dwie kondygnacje.

Na dole, w sali wystaw czasowych, do 31 października 2026 pokazywany jest „Święty dialog. Sztuka sakralna ze zbiorów Muzeum KUL”. Wenecka „Sacra Conversazione” z XVI wieku, gotycka Madonna z około 1500 roku, rokokowe anioły Sebastiana Zeisla i krzyż jerozolimski z macicy perłowej. Ostatni podest przed tarasem zajmują ludowe figury Chrystusa Zmartwychwstałego, a oś czasu, panele dotykowe i modele 3D są już tylko tłem, które mija się po drodze.

To, co zostaje w pamięci, nie jest jednak rzeźbą. Jest nim konstrukcja: drewniany szkielet wieży, prawdopodobnie oryginalny z XVII wieku do poziomu z makietą fary i XIX-wieczny powyżej, unikalny w tej skali w Polsce. Wchodzi się w zasadzie do środka wielkiego drewnianego przedmiotu i ogląda jego ciesielskie złącza od wewnątrz, stopień po stopniu.

Najlepsze dla tych, którzy chcą najpierw zobaczyć Lublin z góry, a dopiero potem po nim chodzić, oraz dla miłośników ciesiołki i ludowej rzeźby sakralnej. Odpuść, jeśli 207 stopni bez windy jest poza zasięgiem twoim albo twojego towarzystwa. Małe dzieci nie znajdą tu nic interaktywnego poza dwoma panelami dotykowymi.

Wskazówki

• Sezon trwa od maja do października. Muzeum publikuje godziny tylko dla dwóch bloków: maj, czerwiec, październik oraz lipiec-wrzesień. W grudniu 2025 roku w miejscu tabeli widniało wyłącznie zaproszenie na maj 2026, więc od listopada do kwietnia dzwoń pod 695 475 152, zamiast jechać w ciemno.
• Przyjdź 40 minut przed końcem bloku. Godziny zwiedzania i godzina zamknięcia to dwie różne rzeczy: w maju wejścia kończą się o 17:30, a wieża zamyka o 18:00. Pół godziny nie wystarczy na wejście, taras i zejście.
• Bilet łączony to najtańsza dopłata na Starym Mieście. Sama wieża kosztuje 20 zł (ulgowy 15 zł), a bilet łączony 26 zł (18 zł). Te 6 zł otwiera sąsiednią Archikatedrę Lubelską: zakrystię akustyczną, skarbiec i krypty.
• Piątkowy wieczór tylko latem. Od lipca do września w piątki wieża przyjmuje do 20:30 i to jedyny termin, w którym zobaczysz Stare Miasto w zachodzącym świetle. W maju, czerwcu i październiku piątek kończy się o 17:30.
• Z przewodnikiem wyłącznie w sobotę. W obu sezonach muzeum wyznacza jedno oprowadzanie: sobota, 15:30. Poza nim zwiedzasz samodzielnie, czytając tablice informacyjne na kolejnych kondygnacjach.
• Porównaj cenę widoku. Brama Krakowska daje panoramę z 36 metrów za 10 zł i muzeum dziejów miasta w komplecie. Wieża jest wyższa o cztery metry, kosztuje dwa razy tyle i wygrywa tylko dwoma rzeczami: widokiem na cztery strony świata i tym, co mija się po drodze na górę.
• Kawiarenka jest przystankiem, nie celem. Stoi tuż pod tarasem, na ostatnim podeście, i jest pomyślana jako miejsce, w którym łapie się oddech przed wyjściem pod niebo. Kilka stolików, nic więcej.
• Dostępność: zadzwoń. Muzeum nie publikuje informacji o dostępności dla osób z niepełnosprawnościami - przed wizytą zadzwoń. Nie podaje też nic o płatności kartą, rezerwacji, zdjęciach ani o języku tablic, więc weź gotówkę i nie licz na opisy po angielsku.

Jak dojechać

• Autobus i trolejbus: wysiadasz przy Bramie Krakowskiej. Przystanek Brama Krakowska 04 obsługuje linie 01, 06, 17, 23, 156 i 160, a Brama Krakowska 02 linie 04 i 39. Na Brama Krakowska 01 zatrzymują się linie 01, 04, 06, 17, 39, 156 i 160, a na Brama Krakowska 03 przy Lubartowskiej linie 05, 22 i 52.
• Pieszo: z placu Łokietka przez Bramę Krakowską ulicą Bramową na Rynek, potem w dół przez Bramę Trynitarską na plac Katedralny - około pięciu minut. Wieża stoi po prawej stronie archikatedry i widać ją niemal z każdego punktu deptaka, więc zgubić się trudno.
• Samochodem: płatny, niestrzeżony parking całodobowy na placu Katedralnym ma adres ul. Królewska 10, czyli dokładnie ten sam co muzeum. Są tam dwa miejsca dla osób z niepełnosprawnością. Pod samą wieżę nie podjedziesz - Stare Miasto jest wyłączone z ruchu.
• Na miejscu: nawierzchnia placu to nieoszlifowana kostka granitowa, a zaraz za progiem zaczynają się kręcone schody. W wygodnych butach to ma znaczenie.

W okolicy

Pierwsza kondygnacja wieży pełni rolę zastępczej sali Muzeum KUL , zamkniętego z powodu remontu. Według strony muzeum tak było w sezonie 2026 i było to wtedy jedyne miejsce w mieście, gdzie dało się zobaczyć fragment tej kolekcji; przed wizytą zapytaj o to przez telefon.

Kilkadziesiąt metrów dalej, przy ul. Królewskiej 17, mieści się Łącznica z około dwustoma telefonami i centralami. Zwiedza się ją wyłącznie z przewodnikiem o 13:00 w dni robocze, więc plan dnia trzeba ułożyć wokół tej godziny.

Naturalną parą dla wieży jest Muzeum Historii Miasta Lublina w Bramie Krakowskiej: druga wieża widokowa Starego Miasta, o cztery metry niższa i o połowę tańsza, z wystawą o dziejach miasta od osadnictwa do 1944 roku.

Historia

Przez lata powtarzano, że to brama w murach miasta. Nie była. Jezuici, którzy przybyli do Lublina pod koniec XVI wieku, rozebrali fragment murów i postawili tu kościół, dziś archikatedrę, szkołę, dziś budynek Archiwum Państwowego, oraz zabudowania klasztorne. Wieża była bramą na teren klasztoru.

Dopiero pod koniec XVII wieku nadbudowano ją, żeby zmieścić dzwon „Jan”, dar mieszczan lubelskich - czworoboczna podstawa do dziś pokazuje jej pierwotną wysokość. Po kasacie zakonu jezuitów krótko mieszkali tu trynitarze i od nich, według legendy, poszła nazwa.

Około 1819 roku, gdy istniała już diecezja lubelska, a wieża pełniła funkcję dzwonnicy archikatedry, podwyższono ją do obecnych rozmiarów i nadano jej neogotycki charakter. Projektu nigdy nie odnaleziono, a autorstwo przypisuje się Antoniemu Corazziemu.

Druga wojna światowa zostawiła poważne zniszczenia, a odbudowa trwała do 1952 roku. W latach siedemdziesiątych dobudowano podesty i schody dla turystów, a w latach 2022-2023 wystawę stałą ułożono na nowo według projektu dr Anny Skołożyńskiej-Cieciery.