Muzeum Archidiecezji Lubelskiej - Wieża Trynitarska

Czego się spodziewać

Wieża Trynitarska w Lublinie to muzeum, przez które się wchodzi, a nie przechodzi. Ekspozycja Muzeum Archidiecezji Lubelskiej jest rozciągnięta na pięciu kondygnacjach wzdłuż klatki schodowej, a na samym końcu, po 207 stopniach, czeka taras na wysokości 40 metrów. Liczbę stopni podaje blog spottedlublin.pl, razem z uwagą, że po zejściu czuć je w kolanach. Muzeum tej liczby nie publikuje.

To, co zostaje w pamięci, nie jest jednak rzeźbą, tylko konstrukcja: drewniany szkielet wieży, prawdopodobnie XVII-wieczny do poziomu z makietą fary i XIX-wieczny powyżej. Jak pisze muzeum, to konstrukcja „unikalna w skali kraju”. Wchodzi się w zasadzie do środka wielkiego drewnianego przedmiotu i ogląda jego ciesielskie złącza od wewnątrz, stopień po stopniu.

Najdziwniejszy przedmiot stoi na III kondygnacji: trumna egzekwialna, która w liturgii żałobnej miała wyłącznie znaczenie symboliczne, ustawiona na katafalku w kształcie gęsi. Gęsi nie są tu żartem - muzeum objaśnia je jako symbol dobrej śmierci. Obok stoi makieta fary świętego Michała Archanioła, kościoła rozebranego w XIX wieku, z kolorami przypisanymi kolejnym etapom rozbudowy.

Kondygnację wyżej zaczyna się piętro dźwięku: trąby i kotły liturgiczne, kotły wojenne z XVII i XVIII wieku ze Szczebrzeszyna i Uchań oraz trzy dzwony, z których dwa są czynne. Starszy z czynnych, „Michał”, przyszedł właśnie z fary, więc makietę i dzwon czyta się razem, choć dzieli je jedno piętro.

Zanim dojdziesz tak wysoko, na I kondygnacji, tuż nad kręconymi schodami, mijasz salę wystaw czasowych. Do 31 października 2026 pokazywany jest tam „Święty dialog. Sztuka sakralna ze zbiorów Muzeum KUL”. Dziennik Wschodni wymienia wśród najcenniejszych obiektów wenecką „Sacra Conversazione” z XVI wieku, gotycką Madonnę z około 1500 roku, rokokowe anioły Sebastiana Zeisla i krzyż jerozolimski z drewna oliwnego i masy perłowej. Na sezon 2026 muzeum zapowiada na swojej stronie jeszcze dwie wystawy czasowe, obie od maja do października: fotografie Elżbiety Dziuk „Koptowie. Z Egiptu na Podlasie”, z dwóch najstarszych klasztorów koptyjskich na Pustyni Arabskiej i z Kairu, oraz „Historia Lublina nie jedno ma imię” Jolanty Michalak, galerię portretów ludzi, którzy tworzyli dzieje miasta.

Na górze, na antresoli V kondygnacji, stoją ludowe figury Chrystusa Zmartwychwstałego, a nad nią, tuż przed wyjściem na taras, mieści się niewielka kawiarenka. Elementy multimedialne są rozproszone po drodze: dwa panele dotykowe i modele 3D wieży na II kondygnacji, animacja legendy „Sen Leszka Czarnego” w dawnym skarbcu i panel z animowanymi legendami lubelskimi na piętrze dźwięku.

Najlepsze dla tych, którzy chcą najpierw zobaczyć Lublin z góry, a dopiero potem po nim chodzić, oraz dla miłośników ciesiołki i ludowej rzeźby sakralnej. Odpuść, jeśli 207 stopni bez windy jest poza zasięgiem twoim albo twojego towarzystwa. Z małymi dziećmi traktuj wieżę jako wspinaczkę z widokiem: trzy panele dotykowe i jedna animacja są dodatkiem do rzeźby, a nie muzeum interaktywnym.

Wskazówki

• Sezon trwa od maja do października. Muzeum publikuje godziny tylko dla dwóch bloków: maj, czerwiec, październik oraz lipiec-wrzesień. Od listopada do kwietnia wieża jest nieczynna dla ruchu turystycznego; przyjmuje wtedy tylko zorganizowane grupy powyżej 20 osób po rezerwacji (695 475 152).
• Zarezerwuj 60-75 minut. Tyle zajmują pięć kondygnacji, taras i zejście, a dłuższy postój przy „Świętym dialogu” to kolejne 20-30 minut. Wejdź więc najpóźniej 40 minut przed końcem bloku: w maju ostatni kończy się o 17:30, a wieża zamyka o 18:00.
• Bilet łączony to najtańsza dopłata na Starym Mieście. Sama wieża kosztuje 20 zł (ulgowy 15 zł), a bilet łączony 26 zł (18 zł). Te 6 zł otwiera sąsiednią Archikatedrę Lubelską: zakrystię akustyczną, skarbiec i krypty.
• Piątkowy wieczór tylko latem. Od lipca do września w piątki wieża przyjmuje do 20:30 - to najpóźniejsza pora zwiedzania w całym sezonie i najlepsza okazja, by zobaczyć Stare Miasto w wieczornym świetle. W maju, czerwcu i październiku piątek kończy się o 17:30.
• Z przewodnikiem wyłącznie w sobotę. W obu sezonach muzeum wyznacza jedno oprowadzanie: sobota, 15:30. Poza nim zwiedzasz samodzielnie, czytając tablice informacyjne na kolejnych kondygnacjach.
• Porównaj cenę widoku. Brama Krakowska daje panoramę z 36 metrów za 10 zł i muzeum dziejów miasta w komplecie. Wieża jest wyższa o cztery metry, kosztuje dwa razy tyle i wygrywa tylko dwoma rzeczami: widokiem na cztery strony świata i tym, co mija się po drodze na górę.
• Kawiarenka jest przystankiem, nie celem. Muzeum opisuje ją jako niewielką i umieszcza nad antresolą z figurami Chrystusa, tuż przed wyjściem na taras. To miejsce na złapanie oddechu po wspinaczce; spottedlublin.pl poleca ją na kawę we dwoje.
• Dostępność: zadzwoń. Muzeum nie publikuje informacji o dostępności dla osób z niepełnosprawnościami - przed wizytą zadzwoń. Nie podaje też nic o płatności kartą, rezerwacji, zdjęciach ani o języku tablic, więc weź gotówkę i nie licz na opisy po angielsku.

Jak dojechać

• Autobus i trolejbus: wysiadasz przy Bramie Krakowskiej. Przystanek Brama Krakowska 04 obsługuje linie 01, 06, 17, 23, 156 i 160, a Brama Krakowska 02 linie 04 i 39. Na Brama Krakowska 01 zatrzymują się linie 01, 04, 06, 17, 39, 156 i 160, a na Brama Krakowska 03 przy Lubartowskiej linie 05, 22 i 52.
• Pieszo: z placu Łokietka przez Bramę Krakowską ulicą Bramową na Rynek - około pięciu minut. Z Rynku na plac Katedralny prowadzi przejście biegnące pod samą wieżą, tuż obok archikatedry. Wieżę widać niemal z każdego punktu deptaka, więc zgubić się trudno.
• Samochodem: płatny, niestrzeżony parking całodobowy na placu Katedralnym ma adres ul. Królewska 10, czyli dokładnie ten sam co muzeum. Są tam dwa miejsca dla osób z niepełnosprawnością. Pod samą wieżę nie podjedziesz - Stare Miasto jest wyłączone z ruchu.
• Na miejscu: nawierzchnia placu to nieoszlifowana kostka granitowa, a zaraz za progiem zaczynają się kręcone schody. W wygodnych butach to ma znaczenie.

W okolicy

Pierwsza kondygnacja wieży pełni rolę zastępczej sali Muzeum KUL , zamkniętego z powodu remontu. Według strony muzeum tak jest w sezonie 2026: wystawa „Święty dialog” trwa do 31 października i jest to obecnie jedyne miejsce w mieście, gdzie można zobaczyć fragment tej kolekcji; przed wizytą zapytaj o to przez telefon.

Około 70 metrów stąd w linii prostej, przy ul. Królewskiej 17, mieści się Łącznica z około dwustoma telefonami i centralami. Zwiedza się ją wyłącznie z przewodnikiem o 13:00 w dni robocze, więc plan dnia trzeba ułożyć wokół tej godziny.

Naturalną parą dla wieży jest Muzeum Historii Miasta Lublina w Bramie Krakowskiej: druga wieża widokowa Starego Miasta, o cztery metry niższa i o połowę tańsza, z wystawą o dziejach miasta od osadnictwa do 1944 roku.

Historia

Wikipedia nazywa wieżę również Bramą Trynitarską, bo pod nią biegnie przejście, którym schodzi się z Rynku na plac Katedralny. Od 28 lutego 1967 roku budowla figuruje w rejestrze zabytków pod numerem A/245. W czasie II wojny światowej została poważnie zniszczona, a odbudowa trwała od 1945 do 1952 roku.

Neogotycki wierzch, który widać z deptaka, pochodzi z XIX wieku. Projektu nigdy nie odnaleziono, a zarówno Wikipedia, jak i muzeum łączą go z Antonim Corazzim. Muzeum datuje nadbudowę na około 1819 rok, gdy wieża stała się dzwonnicą archikatedry nowej diecezji.

Starsza, czworoboczna część to dawna furta kolegium jezuickiego, a nie, jak długo sądzono, brama w murach miasta. Źródła różnią się co do tego, kiedy furtę podniesiono na dzwonnicę: Wikipedia podaje 1627 rok, muzeum - koniec XVII wieku. Nazwę wieża zawdzięcza trynitarzom, którzy po kasacie jezuitów krótko gospodarowali w zabudowaniach klasztornych.

Obecny układ wystawy stałej powstał w latach 2022-2023 według projektu dr Anny Skołożyńskiej-Cieciery.