Muzeum Archidiecezji Lubelskiej - Wieża Trynitarska

Czego się spodziewać

Wieża Trynitarska w Lublinie to muzeum, przez które się wchodzi, a nie przechodzi. Ekspozycja Muzeum Archidiecezji Lubelskiej jest rozciągnięta na pięciu kondygnacjach wzdłuż klatki schodowej, a na samym końcu, po 207 stopniach, czeka taras na wysokości 40 metrów. Liczbę stopni podaje blog spottedlublin.pl, razem z uwagą, że po zejściu czuć je w kolanach. Muzeum tej liczby nie publikuje.

To, co zostaje w pamięci, nie jest jednak rzeźbą, tylko konstrukcja: drewniany szkielet wieży, prawdopodobnie XVII-wieczny do poziomu z makietą fary i XIX-wieczny powyżej. Jak pisze muzeum, to konstrukcja „unikalna w skali kraju”. Wchodzi się w zasadzie do środka wielkiego drewnianego przedmiotu i ogląda jego ciesielskie złącza od wewnątrz, stopień po stopniu.

Najdziwniejszy przedmiot stoi na III kondygnacji: trumna egzekwialna, która w liturgii żałobnej miała wyłącznie znaczenie symboliczne, ustawiona na katafalku w kształcie gęsi. Gęsi nie są tu żartem - muzeum objaśnia je jako symbol dobrej śmierci. Obok stoi makieta fary świętego Michała Archanioła, kościoła rozebranego w XIX wieku, z kolorami przypisanymi kolejnym etapom rozbudowy.

Kondygnację wyżej zaczyna się piętro dźwięku: trąby i kotły liturgiczne, kotły wojenne z XVII i XVIII wieku ze Szczebrzeszyna i Uchań oraz trzy dzwony, z których dwa są czynne. Starszy z czynnych, „Michał”, przyszedł właśnie z fary, więc makietę i dzwon czyta się razem, choć dzieli je jedno piętro.

Zanim dojdziesz tak wysoko, na I kondygnacji, tuż nad kręconymi schodami, mijasz salę wystaw czasowych. Co jest w niej pokazywane w danym sezonie, muzeum podaje na swojej stronie w zakładce wystaw.

Na górze, na antresoli V kondygnacji, stoją ludowe figury Chrystusa Zmartwychwstałego, a nad nią, tuż przed wyjściem na taras, mieści się niewielka kawiarenka. Elementy multimedialne są rozproszone po drodze: dwa panele dotykowe i modele 3D wieży na II kondygnacji, animacja legendy „Sen Leszka Czarnego” w dawnym skarbcu i panel z animowanymi legendami lubelskimi na piętrze dźwięku.

Najlepsze dla tych, którzy chcą najpierw zobaczyć Lublin z góry, a dopiero potem po nim chodzić, oraz dla miłośników ciesiołki i ludowej rzeźby sakralnej. Odpuść, jeśli 207 stopni bez windy jest poza zasięgiem twoim albo twojego towarzystwa. Z małymi dziećmi traktuj wieżę jako wspinaczkę z widokiem: trzy panele dotykowe i jedna animacja są dodatkiem do rzeźby, a nie muzeum interaktywnym.

Wskazówki

• Sezon trwa od maja do października, w listopadzie tylko soboty. Muzeum publikuje godziny dla dwóch bloków: maj, czerwiec, październik oraz lipiec-wrzesień. W listopadzie 2026 wieża jest dostępna dla zwiedzających w soboty, 11:00-13:30 i 14:30-16:30 (muzeum zamyka o 17:00). Od grudnia do kwietnia, według dotychczasowej informacji muzeum, wieża jest nieczynna dla ruchu turystycznego; przyjmuje wtedy tylko zorganizowane grupy powyżej 20 osób po rezerwacji (695 475 152), a od poniedziałku do piątku także w listopadzie.
• Zarezerwuj 60-75 minut. Tyle zajmują pięć kondygnacji, taras i zejście, a dłuższy postój w sali wystaw czasowych to kolejne 20-30 minut. Wejdź więc najpóźniej 40 minut przed końcem bloku: w maju ostatni kończy się o 17:30, a wieża zamyka o 18:00.
• Bilet łączony to najtańsza dopłata na Starym Mieście. Sama wieża kosztuje 20 zł (ulgowy 15 zł), a bilet łączony 26 zł (18 zł). Te 6 zł otwiera sąsiednią Archikatedrę Lubelską: zakrystię akustyczną, skarbiec i krypty.
• Piątkowy wieczór tylko latem. Od lipca do września w piątki wieża przyjmuje do 20:30 - to najpóźniejsza pora zwiedzania w całym sezonie i najlepsza okazja, by zobaczyć Stare Miasto w wieczornym świetle. W maju, czerwcu i październiku piątek kończy się o 17:30.
• Z przewodnikiem wyłącznie w sobotę. W obu sezonach muzeum wyznacza jedno oprowadzanie: sobota, 15:30. Poza nim zwiedzasz samodzielnie, czytając tablice informacyjne na kolejnych kondygnacjach.
• Porównaj cenę widoku. Brama Krakowska daje panoramę z 36 metrów za 10 zł i muzeum dziejów miasta w komplecie. Wieża jest wyższa o cztery metry, kosztuje dwa razy tyle i wygrywa tylko dwoma rzeczami: widokiem na cztery strony świata i tym, co mija się po drodze na górę.
• Kawiarenka jest przystankiem, nie celem. Muzeum opisuje ją jako niewielką i umieszcza nad antresolą z figurami Chrystusa, tuż przed wyjściem na taras. To miejsce na złapanie oddechu po wspinaczce; spottedlublin.pl poleca ją na kawę we dwoje.
• Dostępność: zadzwoń. Muzeum nie publikuje informacji o dostępności dla osób z niepełnosprawnościami - przed wizytą zadzwoń. Nie podaje też nic o płatności kartą, rezerwacji, zdjęciach ani o języku tablic, więc weź gotówkę i nie licz na opisy po angielsku.

Jak dojechać

• Autobus i trolejbus: wysiadasz przy Bramie Krakowskiej. Przystanek Brama Krakowska 04 obsługuje linie 01, 06, 17, 23, 156 i 160, a Brama Krakowska 02 linie 04 i 39. Na Brama Krakowska 01 zatrzymują się linie 01, 04, 06, 17, 39, 156 i 160, a na Brama Krakowska 03 przy Lubartowskiej linie 05, 22 i 52.
• Pieszo: z placu Łokietka przez Bramę Krakowską ulicą Bramową na Rynek - około pięciu minut. Z Rynku na plac Katedralny prowadzi przejście biegnące pod samą wieżą, tuż obok archikatedry. Wieżę widać niemal z każdego punktu deptaka, więc zgubić się trudno.
• Samochodem: płatny, niestrzeżony parking całodobowy na placu Katedralnym ma adres ul. Królewska 10, czyli dokładnie ten sam co muzeum. Są tam dwa miejsca dla osób z niepełnosprawnością. Pod samą wieżę nie podjedziesz - Stare Miasto jest wyłączone z ruchu.
• Na miejscu: nawierzchnia placu to nieoszlifowana kostka granitowa, a zaraz za progiem zaczynają się kręcone schody. W wygodnych butach to ma znaczenie.

W okolicy

Około 70 metrów stąd w linii prostej, przy ul. Królewskiej 17, mieści się Łącznica z około dwustoma telefonami i centralami. Zwiedza się ją wyłącznie z przewodnikiem o 13:00 w dni robocze, więc plan dnia trzeba ułożyć wokół tej godziny.

Naturalną parą dla wieży jest Muzeum Historii Miasta Lublina w Bramie Krakowskiej: druga wieża widokowa Starego Miasta, o cztery metry niższa i o połowę tańsza, z wystawą o dziejach miasta od osadnictwa do 1944 roku.

Historia

Wikipedia nazywa wieżę również Bramą Trynitarską, bo pod nią biegnie przejście, którym schodzi się z Rynku na plac Katedralny. Od 28 lutego 1967 roku budowla figuruje w rejestrze zabytków pod numerem A/245. W czasie II wojny światowej została poważnie zniszczona, a odbudowa trwała od 1945 do 1952 roku.

Neogotycki wierzch, który widać z deptaka, pochodzi z XIX wieku. Projektu nigdy nie odnaleziono, a zarówno Wikipedia, jak i muzeum łączą go z Antonim Corazzim. Muzeum datuje nadbudowę na około 1819 rok, gdy wieża stała się dzwonnicą archikatedry nowej diecezji.

Starsza, czworoboczna część to dawna furta kolegium jezuickiego, a nie, jak długo sądzono, brama w murach miasta. Źródła różnią się co do tego, kiedy furtę podniesiono na dzwonnicę: Wikipedia podaje 1627 rok, muzeum - koniec XVII wieku. Nazwę wieża zawdzięcza trynitarzom, którzy po kasacie jezuitów krótko gospodarowali w zabudowaniach klasztornych.

Obecny układ wystawy stałej powstał w latach 2022-2023 według projektu dr Anny Skołożyńskiej-Cieciery.