Muzeum Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej

Czego się spodziewać

Jesienią 2026 roku Muzeum UMCS w Lublinie nie ma gdzie wystawiać. Sala wystawowa mieści się w gmachu Biblioteki Głównej przy ul. Radziszewskiego 11, gmach jest w remoncie, a biuro jednostki działa tymczasowo pod adresem ul. Sowińskiego 12. Miejski portal lublin.eu opisuje placówkę wprost jako tymczasowo zamkniętą. Daty powrotu nie podaje nikt.

To muzeum uczelniane o profilu historycznym, część jednostki Archiwum i Muzeum UMCS. Zbiera rzeczy, z których składa się codzienność uniwersytetu: insygnia i stroje akademickie, odznaczenia, dyplomy, medale i puchary, afisze i plakaty, sprzęt dydaktyczny i badawczy, dokumentację prasową oraz fotograficzną kampusu. Osobną grupą są prace współczesnych artystów - rysunek, grafika, ekslibris. Tempo pierwszej dekady daje wyobrażenie o skali: do 1989 roku zgromadzono ponad dwa tysiące eksponatów i ponad trzy i pół tysiąca fotografii.

Czy istnieje tu ekspozycja stała, źródła nie rozstrzygają zgodnie. Polska Wikipedia opisuje wystawę stałą w gmachu biblioteki, uzupełnianą wystawami czasowymi. Katalog Stowarzyszenia Muzeów Uczelnianych twierdzi odwrotnie: z braku miejsca muzeum pracuje wyłącznie wystawami czasowymi. Uczelniana strona sporu nie rozstrzyga, bo zakładki „Jak korzystać", „Muzealia" i „Wykaz wystaw" są puste - sprawdzone 15 września 2026 roku.

To, co da się dziś obejrzeć, wisi poza muzeum. Wystawa „Damy i huzary - 200 lat na polskich scenach", siedem plansz o dwustuleciu komedii Aleksandra Fredry, z kostiumami i afiszami wypożyczonymi od Amatorskiego Teatru Towarzyskiego, w lipcu i sierpniu 2026 roku stała w Stołówce Akademickiej „Trójka"; premierę miała w grudniu 2025 roku w Bibliotece Głównej. Wcześniej, od 29 kwietnia 2026 roku, w przestrzeni coworkingowej tej samej stołówki pokazywano „Pasję", wystawę powarsztatową grupy akwarelowej z Dworku Kościuszków.

Najlepsze dla badaczy dziejów uczelni, dla absolwentów UMCS i dla tych, którzy zawodowo albo z ciekawości śledzą polskie muzealnictwo uczelniane. Kto przyjechał do Lublina na dwa dni, nie ma tu obecnie do czego wejść.

Wskazówki

• Najpierw telefon. Numer 81 537 58 31 i adres muzeum@mail.umcs.pl to jedyna droga do informacji. Trzy z czterech zakładek działu „Muzeum" na stronie uczelni nie mają treści, więc niczego nie sprawdzisz przez internet.
• Adres na czas remontu. Biuro przyjmuje przy ul. Sowińskiego 12, a nie w Bibliotece Głównej. Pod stary adres przyjdziesz pod zamknięte drzwi.
• Godziny urzędowania to nie godziny zwiedzania. Komunikat z 24 czerwca 2026 roku podaje letni tryb pracy: poniedziałek-czwartek 7:15-15:15, piątek 7:15-13:15, pracownia naukowa nieczynna w sierpniu. To ogłoszenie sezonowe - potwierdź telefonicznie, zanim wyjdziesz z domu.
• Cennika nie ma. Muzeum nigdy nie opublikowało cen. Portal lublin.eu podaje, że wstęp na wystawy czasowe w Bibliotece Głównej był bezpłatny w godzinach otwarcia biblioteki - na czas remontu ta zasada nie ma zastosowania.
• Szukaj plansz, nie budynku. Wystawy z 2026 roku trafiły do Stołówki Akademickiej „Trójka" i do jej przestrzeni coworkingowej. Zanim ustawisz trasę, sprawdź w zakładce aktualności Archiwum i Muzeum UMCS, gdzie akurat stoją.
• Masz pamiątkę po UMCS - oddaj ją. 14 kwietnia 2026 roku jednostka ogłosiła apel o przekazywanie fotografii, dokumentów, korespondencji i przedmiotów związanych z uczelnią, a wydziały poprosiła, by zgłaszały sprzęt przed wycofaniem go z użytku. W 2026 roku to pożyteczniejsze użycie tego adresu niż próba zwiedzania.
• Ile czasu. Wystawa planszowa to 20-30 minut. Kwerenda w Archiwum UMCS jest osobną wizytą: poniedziałek-piątek 9:00-14:00, wyłącznie po telefonicznym umówieniu, tel. 81 537 58 26.
• Dostępność. Muzeum nie publikuje informacji o dostępności dla osób z niepełnosprawnościami - przed wizytą zadzwoń.

Jak dojechać

Autobus i trolejbus: najbliżej zostawiają przystanki UMCS 01 (około 140 metrów od gmachu biblioteki) i UMCS 02 (około 210 metrów). Według danych OpenStreetMap z września 2026 roku zatrzymują się tu autobusy 12, 26, 31 i 303, nocny N2 oraz trolejbus 150. Rozkład zmienia się z początkiem roku akademickiego, więc sprawdź go w wyszukiwarce ZDiTM. Tramwajów w Lublinie nie ma.

Pieszo: z placu Litewskiego około 1,5 kilometra na zachód, mniej więcej 20 minut. Od gmachu głównego KUL przy Alejach Racławickich to niecałe 300 metrów.

Samochodem: muzeum nie podaje żadnych informacji o parkowaniu, a place przy bibliotece obsługują ruch uczelniany. Przy zamkniętej sali wystawowej nie warto o to zabiegać - komunikacja miejska dowozi pod same drzwi biura.

W okolicy

Naprzeciwko, po drugiej stronie Alej Racławickich, działa Muzeum Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego - drugie lubelskie muzeum uczelniane, oddalone o jakieś 250 metrów. Potraktuj to jako ostrzeżenie, nie jako propozycję spaceru: ono również jest zamknięte na czas remontu i również pokazuje swoje zbiory gdzie indziej.

Jeżeli chcesz zobaczyć uczelnianą placówkę, do której naprawdę się wchodzi, zostaje Dworek Kościuszków w Ogrodzie Botanicznym UMCS. Dzieli was około dwóch kilometrów w linii prostej, czyli pół godziny marszu albo krótki przejazd autobusem - wbrew temu, co można wyczytać w opisach kampusu, to nie jest odległość „kilku minut pieszo".

Najbliżej otwartych drzwi masz w Galerii Labirynt przy ul. Popiełuszki 5, jakieś 700 metrów na północ: wystawy sztuki współczesnej, wstęp bezpłatny, czynne od wtorku do niedzieli w godzinach 12:00-19:00.

Historia

Pomysł uniwersyteckiego muzeum pojawił się w Lublinie w latach siedemdziesiątych. 30 kwietnia 1976 roku Kolegium Rektorskie poparło wniosek doc. dr. Kazimierza Sanda skierowany do rektora prof. Wiesława Skrzydły, a 4 czerwca powołało zespół, któremu przewodniczył doc. dr hab. Józef Szymański. Szymański chciał placówki naukowej wzorowanej na Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Maius i uważał, że muzeum i archiwum uczelni trzeba tworzyć razem, jednym projektem, żeby nie rozpraszać źródeł.

Muzeum otwarto 1 października 1980 roku w gmachu biblioteki przy ówczesnej ul. Nowotki, dziś Radziszewskiego 11. Według uczelnianego opracowania czynne było wtedy codziennie od 10:00 do 15:00, z wyjątkiem niedziel, poniedziałków i świąt - godzin z takim rozmachem jednostka nie ogłosiła już nigdy później. Zarządzenie rektora z 1 grudnia 1980 roku ulokowało ją formalnie jako Pracownię „Muzeum UMCS" w Zakładzie Nauk Pomocniczych Historii i Bibliotekoznawstwa; samodzielną jednostką pod nazwą Archiwum i Muzeum UMCS stała się w 1999 roku.

Od 2016 roku muzeum należy do Stowarzyszenia Muzeów Uczelnianych, a w dniach 23-25 października 2024 roku lubelskie uczelnie gościły ogólnopolską konferencję stowarzyszenia z udziałem ponad stu dwudziestu osób z siedemdziesięciu placówek.