Muzeum i Miejsce Pamięci w Sobiborze

Czego się spodziewać

Muzeum i Miejsce Pamięci w Sobiborze stoi na terenie niemieckiego nazistowskiego obozu zagłady, który działał w latach 1942-1943 w ramach akcji „Reinhardt". Jego funkcjonowanie zakończył bunt więźniów z października 1943 roku. Instytucja jest oddziałem Państwowego Muzeum na Majdanku i deklaruje, że kontynuuje misję Ocalałych, przywołując słowa jednego z przywódców powstania: „Ci z Was, którzy przeżyją, niech dadzą świadectwo. Niech świat się dowie, co się tutaj działo".

Wystawa stała „SS-Sonderkommando Sobibor. Niemiecki obóz zagłady 1942-1943", otwarta 29 października 2020 roku, rozpisana została na szesnastu panelach tematycznych - od założeń nazistowskiej polityki rasowej, przez organizację wysiedleń i masowych mordów, po samo powstanie więźniów. Sercem ekspozycji jest dwudziestopięciometrowa gablota o mlecznobiałym, laboratoryjnym wnętrzu, w której zgromadzono ponad 700 obiektów wydobytych podczas prac archeologicznych: biżuterię, klucze, okulary, fragmenty ubrań, przybory piśmiennicze. Mniejsze gabloty wmurowane w ściany pokazują pojedyncze przedmioty - zatrzymany zegarek, dziecięcą zabawkę - przypisane konkretnym losom.

Narrację uzupełnia niemal setka zdjęć i dokumentów, makieta wiernie odtwarzająca topografię obozu oraz projekcje multimedialne z repozytorium źródeł. Sama architektura ekspozycji nawiązuje do historycznego wyglądu miejsca: konstrukcja przypominająca rampę kolejową, pomieszczenie ze ścianami wyłożonymi zwęglonym drewnem. Część zwiedzania odbywa się na zewnątrz, gdzie ścieżki nowego upamiętnienia prowadzą od budynku muzealnego do Polany Mogił. Od marca 2025 roku czynna jest także wystawa czasowa „Zagłada Żydów w niemieckiej akcji Reinhardt".

Wskazówki

Wstęp do Muzeum i na wszystkie wystawy jest bezpłatny. Od kwietnia do października teren jest czynny 9:00-18:00 (ostatnie wejście na teren o 17:00, na wystawę o 16:30), od listopada do marca 9:00-16:00. Muzeum jest zamknięte w poniedziałki oraz 1 i 6 stycznia, w Wielkanoc, Boże Ciało, 1 i 11 listopada i w dniach 24-31 grudnia.

Zwiedzanie indywidualne nie wymaga rezerwacji, a Muzeum udostępnia bezpłatną aplikację prowadzącą po terenie. Oprowadzanie przewodnickie w języku polskim, angielskim lub niemieckim trwa około półtorej godziny i kosztuje 100 zł dla grupy do 10 osób oraz 250 zł dla grupy do 30 osób, a w językach obcych odpowiednio 200 zł i 400 zł; zgłoszenie najlepiej złożyć na tydzień przed wizytą. Ze względu na charakter miejsca Muzeum nie zaleca wizyt osobom poniżej 14. roku życia. Nie ma szatni ani przechowalni bagażu, a znaczna część trasy wiedzie na wolnym powietrzu.

Jak dojechać

Muzeum mieści się pod adresem Żłobek 101, 22-200 Włodawa, przy osadzie Stacja Kolejowa Sobibór, około 18 km od Włodawy i około 95 km od Lublina, przy drodze wojewódzkiej nr 812 lub 816. Zjazd oznaczony jest tablicami informacyjnymi, a parking na terenie Muzeum jest bezpłatny. W wakacje, od ostatniego weekendu czerwca do końca sierpnia, w soboty i niedziele oraz 15 sierpnia kursuje pociąg na linii Chełm-Włodawa z przystankiem na Stacji Kolejowej Sobibór. Z Lublina do Włodawy jeżdżą busy, ale z samej Włodawy do Muzeum dojedziesz wyłącznie taksówką.

W okolicy

Osiemnaście kilometrów stąd działa muzeum w zespole synagogalnym we Włodawie, które przybliża życie tej samej społeczności żydowskiej, jaką zgładzono w Sobiborze. Instytucją macierzystą jest Państwowe Muzeum na Majdanku w Lublinie, a siostrzanym miejscem pamięci - muzeum na terenie obozu w Bełżcu, drugiego ośrodka zagłady akcji Reinhardt.