Muzeum Bolesława Prusa w Nałęczowie

Czego się spodziewać

Jedyne w Polsce muzeum poświęcone pamięci Bolesława Prusa, czyli Aleksandra Głowackiego, mieści się w drewnianym budynku Ochronki im. Adama Żeromskiego, wzniesionym w stylu zakopiańskim według projektu Jana Koszczyca-Witkiewicza. Wybór siedziby nie jest przypadkowy: pisarz przyczynił się do wykończenia Ochronki, oddając jeden ze swoich tekstów do publikacji „Na nową szkołę”, z której dochód przeznaczono na budowę. Później przeglądał program kształcenia dzieci i wspierał pracujące tu osoby, a przyjaciołom z Warszawy wysyłał kartki ze zdjęciami budynku; część z nich muzeum ma dziś we własnych zbiorach.

Sercem ekspozycji jest gabinet autora „Lalki”, zaaranżowany na podstawie fotografii warszawskiej pracowni pisarza. Stoi w nim replika biurka, a na niej XIX-wieczna maszyna do pisania i marmurowy zestaw piśmienniczy z kałamarzem. W biblioteczce pokazano najciekawsze wydania dzieł Prusa, w tym obcojęzyczne, obok gabloty z oryginalnymi listami i fotografiami. Do najbardziej osobistych pamiątek należą nożyk do listów z kości słoniowej, tabliczka z drzwi jego warszawskiego mieszkania oraz cudem zachowane okulary.

Wojna zniszczyła większość kolekcji, którą po śmierci pisarza przekazała instytucjom publicznym jego żona Oktawia Głowacka, więc muzeum od sześćdziesięciu lat odbudowuje ten zbiór: zdjęcia z rodzinnego albumu, rękopisy, korespondencję i bogatą kolekcję ilustracji, z cyklem grafik Edwarda Okunia do „Faraona” z 1914 roku na czele. Księgozbiór liczy ponad dwa tysiące woluminów, w tym książki należące niegdyś do Prusa oraz przekłady na japoński, ormiański czy esperanto. Muzeum powstało z inicjatywy profesora Feliksa Araszkiewicza z KUL i Stefana Butryna, kustosza nałęczowskiego muzeum Żeromskiego, 60-lecie obchodziło w 2021 roku, a z Pałacu Małachowskich przeniosło się do Ochronki w grudniu 2017 roku.

Wskazówki

Muzeum jest czynne od środy do niedzieli w godzinach 9:00-17:00; w poniedziałki i wtorki nie przyjmuje zwiedzających. Bilet normalny kosztuje 10 zł, ulgowy 8 zł, a w sierpniu 2026 roku wstęp jest bezpłatny 6, 12, 23 i 27 dnia miesiąca. Zwiedzanie z przewodnikiem to dodatkowo 35 zł, lekcja muzealna 40 zł, a warsztaty 45 zł, w każdym przypadku poza biletami wstępu. Wnętrze Ochronki jest kameralne i może w nim przebywać jednocześnie 32 osoby, dlatego grupy powinny uzgodnić termin wcześniej, dzwoniąc pod numer 81 501 45 52 lub 887 750 014 albo pisząc na adres prus@mnwl.pl. W kasie Zamku Lubelskiego Muzeum Narodowe w Lublinie sprzedaje bilet zbiorczy obejmujący ekspozycje zamkowe i oddziały (50 zł normalny, 40 zł ulgowy). Zdjęcia wolno robić wyłącznie na użytek własny, bez lampy błyskowej i statywu. Wiosną warto sprawdzić termin Majówki z Panem Prusem - w 2026 roku odbyła się jej XXV edycja.

Jak dojechać

Muzeum działa pod adresem ul. S.A. Poniatowskiego 39, 24-140 Nałęczów, w uzdrowiskowym miasteczku położonym niecałe trzydzieści kilometrów na zachód od Lublina, po drodze w stronę Puław i Kazimierza Dolnego. Ochronka stoi przy jednej z ulic kurortu, w spacerowej odległości od centrum i parku zdrojowego, więc najwygodniej dotrzeć do niej pieszo przy okazji nałęczowskiego spaceru. Muzeum nie podaje na swojej stronie linii dojazdowych ani zasad parkowania, dlatego szczegóły warto potwierdzić telefonicznie przed przyjazdem.

W okolicy

W tym samym miasteczku działa muzeum Stefana Żeromskiego w Nałęczowie, z którym łączy je literacki profil i wspólna historia założycielska. Dalej, w stronę Wisły, czekają Muzeum Czartoryskich w Puławach oraz Muzeum Nadwiślańskie w Kazimierzu Dolnym - razem tworzą one klasyczny jednodniowy objazd zachodniej Lubelszczyzny.