Muzeum Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II

Czego się spodziewać

Muzeum KUL w Lublinie ma kolekcję wagi ogólnopolskiej i nie ma w tej chwili sali, w której mógłbyś ją obejrzeć. Sala 29 w gmachu głównym uczelni przy Alejach Racławickich 14, urządzona w pomieszczeniach dawnego refektarza dominikańskiego, jest w remoncie. Muzeum pisze o sobie krótko: „pozostaje nieczynne do odwołania”. Terminu ponownego otwarcia nie podaje ani uczelnia, ani miejski portal Lublina.

Warto jednak wiedzieć, co stoi za tymi drzwiami. Trzon zbiorów to sztuka sakralna: 26 dzieł śląskich z XIV-XVIII wieku, w tym 14 rzeźb z XV i XVI stulecia. Trafiły do Lublina w 1956 roku z magazynów dawnego Erzbischöfliches Museum Breslau, bo na apel rektora Józefa Iwanickiego o odbudowę zrabowanych zbiorów odpowiedziała jedna jedyna kuria - wrocławska.

Po otwarciu sali resztę łatwo uporządkować według tego, czego szukasz: miłośnik rzemiosła znajdzie porcelanę z Miśni, Wiednia i Berlina. Malarstwo i grafikę polską reprezentuje przede wszystkim dar Olgi i Tadeusza Litawińskich z 1986 roku: ponad 400 obiektów, wśród nich Piotr Michałowski, Włodzimierz Tetmajer, Rafał Malczewski i Władysław Skoczylas. Do tego poczet rektorów Antoniego Michalaka, trzy ikony Jerzego Nowosielskiego oraz malarstwo niderlandzkie i włoskie, kupione na początku lat sześćdziesiątych z pomocą głównego konserwatora Wawelu Rudolfa Kozłowskiego.

Dział historyczny to osobna opowieść: fotografie i dokumenty z pracy Karola Wojtyły na Wydziale Filozofii KUL w latach 1954-1978 oraz pamiątki z jego wizyty na uczelni w 1987 roku. Ta część zbiorów wyrosła z Muzeum Uniwersyteckiego Historii KUL, działającego w sali 29 od 2008 roku i wchłoniętego przez dzisiejsze muzeum w 2016.

Najlepsze dla historyków sztuki, badaczy sztuki sakralnej i osób, które przyjeżdżają do Lublina z konkretnym pytaniem do kolekcji. Kto takiego pytania nie ma, do odwołania nie znajdzie tu nic do zwiedzania - i lepiej, żeby dowiedział się tego przed wyjściem z domu niż pod zamkniętymi drzwiami. Zamiast wizyty zostają trzy rzeczy: pomnik na dziedzińcu, wystawa na Wieży Trynitarskiej i katalog online.

Wskazówki

• Nie planuj wizyty pod adresem. Sala wystawowa jest zamknięta, bez podanej daty otwarcia. Wstęp będzie bezpłatny, gdy muzeum wróci - to jedyna rzecz, którą w sprawie biletów wiadomo na pewno.
• Pomnik na dziedzińcu to dziesięć minut po drodze. Do muzeum prowadzi dziedziniec gmachu głównego. Od 1983 roku stoi na nim pomnik projektu Jerzego Jarnuszkiewicza, przedstawiający spotkanie Jana Pawła II z prymasem Stefanem Wyszyńskim 23 października 1978 roku w Watykanie. Dobry przystanek na spacerze Krakowskim Przedmieściem.
• Zbiory zobaczysz teraz na Wieży Trynitarskiej. Wystawa „Święty dialog. Sztuka sakralna ze zbiorów Muzeum KUL” trwa do 31 października 2026 i mieści się w cenie biletu na wieżę (20 zł, ulgowy 15 zł). Przygotowała ją kustosz Anna Szlązak-Nowak wraz ze studentami II roku historii sztuki KUL.
• Na wystawie szukaj sześciu rzeczy. Wenecka „Sacra Conversazione” z XVI wieku, gotycka Madonna z około 1500 roku i ołtarz Świętej Rodziny z Kliczkowa. Dalej rokokowe anioły Sebastiana Zeisla, „Ukrzyżowanie ze św. Marią Magdaleną” Michalaka i krzyż jerozolimski z drewna oliwnego i macicy perłowej. Te prace wskazuje kustosz w rozmowie z Dziennikiem Wschodnim i sama nazywa wystawę kameralną, więc nastaw się na jedną salę, nie na przegląd zbiorów.
• Katalog online jest jedynym stałym dostępem. Muzeum prowadzi dwie bazy: „Skarbiec Uniwersytetu (sztuka)” i „pamiątki historyczne”. Nie są nigdzie reklamowane poza pozycją w menu na muzeum.kul.pl, a przy zamkniętej sali to najsensowniejsze wejście w zbiory.
• Badacze piszą do biura, nie pod adres muzeum. Biuro działa tymczasowo w Kolegium Jana Pawła II przy ul. Hieronima Łopacińskiego 5, pokój C-233; telefon 81 445 40 29, e-mail muzeum@kul.pl . Dyrektorką jest dr Elżbieta Błotnicka-Mazur.
• Sprawdź stronę przed przyjazdem do Lublina. Kolekcja jeździ: w ostatnich sezonach pokazywano ją na Zamku Książąt Pomorskich w Szczecinie, w Muzeum Ziemi Biłgorajskiej i w Muzeum w Lewkowie. Bywa, że najbliższa wystawa ze zbiorów KUL jest akurat w innym województwie.
• Dostępność: zadzwoń. Muzeum nie publikuje informacji o dostępności dla osób z niepełnosprawnościami - przed wizytą zadzwoń. Według miejskiego portalu lublin.eu muzeum ma docelowo objąć przyległe pomieszczenia, zabytkowe piwnice i przeszklony wirydarz, więc układ wejść po otwarciu może być inny niż dziś.

Jak dojechać

Gmach główny KUL stoi przy Alejach Racławickich 14, na zachodnim krańcu śródmiejskiej osi Lublina, naprzeciwko Ogrodu Saskiego.

• Pieszo: z placu Litewskiego (około 1,1 km w linii prostej) 10-12 minut prosto Krakowskim Przedmieściem; od Bramy Krakowskiej i Starego Miasta około 25 minut.
• Autobus i trolejbus: przystanki KUL 01 i KUL 02 przy samym gmachu (rozkład MPK obowiązujący od 1 października 2026). Autobusy: 2, 3, 4, 7, 8, 12, 13, 15, 18, 20, 26, 31, 44, 55, 57 i 74. Trolejbusy: 150, 151, 155 i 158, do tego nocne N2 i N3 oraz linia 950. Tramwajów w Lublinie nie ma.
• Samochodem: muzeum nie podaje informacji o parkingu, a dziedziniec jest terenem uczelni. Zostaje postój w strefie płatnej wzdłuż Alej Racławickich i ulic bocznych.
• Biuro to inny adres: ul. Łopacińskiego 5 leży na tym samym kampusie, kilka minut od gmachu głównego, ale wejście jest osobne.

W okolicy

Najwięcej sensu ma Muzeum Archidiecezji Lubelskiej - Wieża Trynitarska : to tam do końca października 2026 pokazywany jest „Święty dialog” ze zbiorów KUL, a przy okazji wchodzi się na najwyższy punkt widokowy miasta.

Dwa inne adresy w pobliżu nie pomogą, bo oba są zamknięte. Muzeum Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej , około 250 metrów w linii prostej od gmachu KUL, jest nieczynne do odwołania z powodu remontu Biblioteki Głównej UMCS, w której ma salę. Także Muzeum Ziem Wschodnich Dawnej Rzeczypospolitej w Pałacu Lubomirskich, mijanym w drodze na Stare Miasto, jest zamknięte z powodu prac.

Historia

Kolekcję, którą zobaczysz po remoncie, zbudowano po wojnie prawie od zera. Przedwojenny zbiór uniwersytecki, zapoczątkowany w 1932 roku darem księdza kanonika Jana Władzińskiego (1861-1935), Niemcy zagarnęli w grudniu 1939 roku i nigdy go nie odnaleziono w całości. Ślad pojawił się dopiero w 2013 roku, gdy w Muzeum Lubelskim, do którego trafiły wtedy zarekwirowane przedmioty, rozpoznano cztery obiekty z daru Władzińskiego.

Odbudowę zaczął apel rektora Iwanickiego z 1956 roku, ale dalej niosła ją przede wszystkim hojność prywatnych ofiarodawców. Stanisława Witkowska przekazała w 1991 roku ponad 300 obiektów, w tym prace Stanisława Noakowskiego. Legat Joanny Gliwy z 1994 roku przyniósł akwarelę Józefa Pankiewicza „Kwiaty w wazonie”, a w latach 2023-2024 doszły obrazy od Alicji Zadziorko i spuścizna Haliny Korn-Żuławskiej.

Samo muzeum w obecnym kształcie działa od 1 września 2016 roku, gdy uczelnia połączyła zbiory artystyczne z Muzeum Uniwersyteckim Historii KUL. Debiutem była wystawa „100 na 100. Sto najcenniejszych dzieł sztuki ze zbiorów KUL na stulecie KUL” na Zamku Królewskim w Warszawie na przełomie 2016 i 2017 roku. Po remoncie stała ekspozycja ma dostać osobne galerie sztuki średniowiecznej, nowożytnej, malarstwa polskiego i obcego oraz salę wystaw czasowych.