Muzeum Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II

Czego się spodziewać

Muzeum KUL w Lublinie ma kolekcję wagi ogólnopolskiej i nie ma w tej chwili sali, w której mógłbyś ją obejrzeć. Sala 29 w gmachu głównym uczelni przy Alejach Racławickich 14, urządzona w pomieszczeniach dawnego refektarza dominikańskiego, jest w remoncie. Muzeum pisze o sobie krótko: „pozostaje nieczynne do odwołania”. Terminu ponownego otwarcia nie podaje ani uczelnia, ani miejski portal Lublina.

Warto jednak wiedzieć, co stoi za tymi drzwiami. Trzon zbiorów to sztuka sakralna: 26 dzieł śląskich z XIV-XVIII wieku, w tym 14 rzeźb z XV i XVI stulecia. Trafiły do Lublina w 1956 roku z magazynów dawnego Erzbischöfliches Museum Breslau, bo na apel rektora Józefa Iwanickiego o odbudowę zrabowanych zbiorów odpowiedziała jedna jedyna kuria - wrocławska.

Reszta jest mozaiką darów i zakupów. Trzy ikony Jerzego Nowosielskiego i poczet rektorów pędzla Antoniego Michalaka. Malarstwo niderlandzkie i włoskie kupowane na początku lat 60. za radą Rudolfa Kozłowskiego, głównego konserwatora Wawelu. Ponad 400 obiektów z daru Olgi i Tadeusza Litawińskich z 1986 roku - Piotr Michałowski, Włodzimierz Tetmajer, Rafał Malczewski, Władysław Skoczylas - oraz porcelana z Miśni, Wiednia i Berlina.

Dział historyczny to osobna opowieść: fotografie i dokumenty z pracy Karola Wojtyły na Wydziale Filozofii KUL w latach 1954-1978 oraz pamiątki z jego wizyty na uczelni w 1987 roku. Ta część zbiorów wyrosła z Muzeum Uniwersyteckiego Historii KUL, działającego w sali 29 od 2008 roku i wchłoniętego przez dzisiejsze muzeum w 2016.

Najlepsze dla historyków sztuki, badaczy sztuki sakralnej i osób, które przyjeżdżają do Lublina z konkretnym pytaniem do kolekcji. Zwiedzający bez takiego pytania nie ma tu w 2026 roku czego szukać - i lepiej, żeby dowiedział się tego przed wyjściem z domu niż pod zamkniętymi drzwiami. Zamiast wizyty zostają trzy rzeczy: dziedziniec, wystawa zewnętrzna na Wieży Trynitarskiej i katalog online.

Wskazówki

• Nie planuj wizyty pod adresem. Sala wystawowa jest zamknięta, bez podanej daty otwarcia. Wstęp będzie bezpłatny, gdy muzeum wróci - to jedyna rzecz, którą w sprawie biletów wiadomo na pewno.
• Dziedziniec obejrzysz bez pytania nikogo. Prowadzi do muzeum i stoi na nim od 1983 roku pomnik projektu Jerzego Jarnuszkiewicza: spotkanie Jana Pawła II z prymasem Stefanem Wyszyńskim 23 października 1978 roku w Watykanie. Dziesięć minut przystanku po drodze Krakowskim Przedmieściem, za darmo, o każdej porze.
• Zbiory zobaczysz teraz na Wieży Trynitarskiej. Wystawa „Święty dialog. Sztuka sakralna ze zbiorów Muzeum KUL” trwa do 31 października 2026 i mieści się w cenie biletu na wieżę (20 zł, ulgowy 15 zł). Przygotowała ją kustosz Anna Szlązak-Nowak wraz ze studentami II roku historii sztuki KUL.
• Na wystawie szukaj sześciu rzeczy. Wenecka „Sacra Conversazione” z XVI wieku, gotycka Madonna z około 1500 roku, ołtarz Świętej Rodziny z Kliczkowa, rokokowe anioły Sebastiana Zeisla, „Ukrzyżowanie ze św. Marią Magdaleną” Michalaka i krzyż jerozolimski z drewna oliwnego i macicy perłowej. To ułamek kolekcji, dobrany na kameralną salę.
• Katalog online jest jedynym stałym dostępem. Muzeum prowadzi dwie bazy: „Skarbiec Uniwersytetu (sztuka)” i „pamiątki historyczne”. Nie są nigdzie reklamowane poza pozycją w menu na muzeum.kul.pl, a przy zamkniętej sali to najsensowniejsze wejście w zbiory.
• Badacze piszą do biura, nie pod adres muzeum. Biuro działa tymczasowo w Kolegium Jana Pawła II przy ul. Hieronima Łopacińskiego 5, pokój C-233; telefon 81 445 40 29, e-mail muzeum@kul.pl . Dyrektorką jest dr Elżbieta Błotnicka-Mazur.
• Sprawdź stronę przed przyjazdem do Lublina. Kolekcja jeździ: w ostatnich sezonach pokazywano ją na Zamku Książąt Pomorskich w Szczecinie, w Muzeum Ziemi Biłgorajskiej i w Muzeum w Lewkowie. Bywa, że najbliższa wystawa ze zbiorów KUL jest akurat w innym województwie.
• Dostępność: zadzwoń. Muzeum nie publikuje informacji o dostępności dla osób z niepełnosprawnościami - przed wizytą zadzwoń. Remont ma objąć także zabytkowe piwnice i przeszklony dziedziniec, więc układ wejść po otwarciu może być inny niż dziś.

Jak dojechać

Gmach główny KUL stoi przy Alejach Racławickich 14, na zachodnim krańcu śródmiejskiej osi Lublina, naprzeciwko Ogrodu Saskiego.

• Pieszo: z placu Litewskiego 10-12 minut prosto Krakowskim Przedmieściem; od Bramy Krakowskiej i Starego Miasta około 25 minut.
• Autobus i trolejbus: przystanki KUL 01 i KUL 02 przy samym gmachu. Zatrzymują się tu autobusy 2, 3, 4, 7, 8, 13, 15, 18, 20, 26, 31, 44, 55, 57 i 74 oraz trolejbusy 150, 151 i 155 (rozkład od 1 września 2026). Tramwajów w Lublinie nie ma.
• Samochodem: muzeum nie podaje informacji o parkingu, a dziedziniec jest terenem uczelni. Zostaje postój w strefie płatnej wzdłuż Alej Racławickich i ulic bocznych.
• Biuro to inny adres: ul. Łopacińskiego 5 leży na tym samym kampusie, kilka minut od gmachu głównego, ale wejście jest osobne.

W okolicy

Najbliższy sens ma Muzeum Archidiecezji Lubelskiej - Wieża Trynitarska : to tam do końca października 2026 wisi „Święty dialog” ze zbiorów KUL, a przy okazji wchodzi się na najwyższy punkt widokowy miasta. Niecałe trzysta metrów od gmachu głównego, w Bibliotece Głównej UMCS, działa Muzeum Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej - drugie lubelskie muzeum uczelniane, równie ciche i również bez ogłoszonych godzin. Para na jedno popołudnie dla kogoś, kto interesuje się historią nauki, nie sztuką sakralną. W drodze na Stare Miasto mijasz Pałac Lubomirskich z Muzeum Ziem Wschodnich Dawnej Rzeczypospolitej , które akurat też jest zamknięte z powodu prac - warto to sprawdzić, zanim ustawisz z tych dwóch adresów jeden spacer.

Historia

Muzeum KUL powstało 1 września 2016 roku z połączenia dwóch jednostek, ale jego zbiory są o osiemdziesiąt lat starsze. W 1932 roku ks. kan. Jan Władziński (1861-1935) przekazał uczelni „zbiór pamiątek historycznych i stylowych okazów z różnych zakątków kraju”: obrazy, rzeźby, rzemiosło artystyczne, numizmaty i militaria. Uniwersytet zobowiązał się otoczyć je „specjalną pieczą”.

W grudniu 1939 roku kolekcja padła łupem Niemców i do dziś uchodzi za zaginioną; za jej „zabezpieczenie” odpowiadał dr Joseph Mühlmann. Skonfiskowane obiekty zdeponowano w Muzeum Lubelskim i właśnie tam w 2013 roku rozpoznano cztery przedwojenne muzealia z daru Władzińskiego. Powojenna odbudowa zbiorów, od apelu rektora Iwanickiego z 1956 roku po darowizny Stanisławy Witkowskiej (1991, ponad 300 obiektów) i legat Joanny Gliwy (1994, z akwarelą Józefa Pankiewicza), stworzyła kolekcję, która dziś czeka na salę.

Pierwszym wystąpieniem nowego muzeum była wystawa „100 na 100. Sto najcenniejszych dzieł sztuki ze zbiorów KUL na stulecie KUL” na Zamku Królewskim w Warszawie na przełomie 2016 i 2017 roku. Po remoncie stała ekspozycja ma dostać osobne galerie sztuki średniowiecznej, nowożytnej, malarstwa polskiego i obcego oraz salę wystaw czasowych.