Muzeum Historii Miasta Lublina

Czego się spodziewać

Muzeum Historii Miasta Lublina zwiedza się z dołu do góry, i to dosłownie. Brama Krakowska w Lublinie jest wieżą, a ekspozycja zajmuje jej kolejne kondygnacje. Każde piętro to jeden okres, a na końcu stoisz około 36 metrów nad poziomem ulicy, nad dachami Starego Miasta.

Stała wystawa „Historia Miasta” obejmuje czas od okresu osadniczego, czyli VI-VIII wieku, do roku 1944. Spisu eksponatów muzeum nie publikuje. Opis kolejnych pięter podaje polska Wikipedia.

Według niej parter zaczyna się od archeologii czterech wzgórz, na których wyrósł Lublin. Obok leżą kafle z XIV-XVIII wieku, dzwon zegarowy z 1585 roku i kopia przywileju lokacyjnego z 5 sierpnia 1317 roku. Wyżej są fragmenty najstarszego miejskiego wodociągu, renesansowe kafle lubelskie i XVII-wieczny Krzyż Trybunalski. Kolejne piętro to symboliczne klucze miasta i pamiątki po obu powstaniach.

Najcięższy temat czeka na czwartej kondygnacji. Okupację opowiadają tam grypsy, kenkarty i przedmioty wykonane przez więźniów Zamku Lubelskiego. Piętro wyżej są fotogramy przedwojennego Lublina i panorama: patrzysz na miasto, którego losy przed chwilą oglądałeś w gablotach.

Dla kogo? Dla dorosłych i nastolatków, którzy lubią porządek chronologiczny, i dla kolekcjonerów punktów widokowych. Z wózkiem dziecięcym, na wózku inwalidzkim albo z bolącym kolanem lepiej nie: trasa prowadzi krętymi schodami w środku wieży, a o windzie muzeum nic nie pisze. Małe dzieci zapamiętają głównie widok.

Wskazówki

• Który punkt widokowy wybrać - Brama kosztuje 10 zł, a w cenie jest cała wystawa o dziejach miasta. Donżon na zamku kosztuje tyle samo, ma taras widokowy i jest czynny codziennie, także w niedziele i poniedziałki, gdy Brama jest zamknięta. Wieża Trynitarska to najwyższy punkt widokowy miasta, ale bilet normalny kosztuje tam 20 zł, a godziny są sezonowe, z przerwą w ciągu dnia. Po historię idź tutaj, po sam widok na donżon.
• Dni bezpłatne sprawdzaj osobno - Oddział co miesiąc ogłasza własne dni bezpłatnego zwiedzania na stronie oddziału . Z zamkowymi pokrywają się najwyżej częściowo: w październiku 2026 roku zgadzają się dwa dni z czterech.
• Zarezerwuj godzinę - Pięć kondygnacji i postój na górze mieszczą się w godzinie. Jeśli zależy ci tylko na widoku, wystarczy pół godziny, ale przez wszystkie piętra i tak przejdziesz.
• Bilet łączony kup najpierw na zamku - Bilet „Zamek Lubelski + Oddziały” kosztuje 50 zł normalny i 40 zł ulgowy. Obejmuje wystawy stałe zamku, Kaplicę Trójcy Świętej, wieżę zamkową i oddziały, w tym muzeum Józefa Czechowicza . Sprzedaje go wyłącznie kasa na zamku.
• Bilet pojedynczy online albo na miejscu - Bilet normalny kosztuje 10 zł, ulgowy 8 zł, dzieci do 7 lat wchodzą bezpłatnie. W internetowym sklepie muzeum jest osobna pozycja dla tego oddziału. Biletomaty i aplikację paymove muzeum wymienia tylko dla zamku. O rezerwacji pisze wyłącznie w odniesieniu do grup.
• Grupy: tydzień wyprzedzenia - Oprowadzanie kosztuje 70 zł plus bilet wstępu od każdego uczestnika. Lekcja muzealna to 80 zł plus 7 zł od osoby, warsztaty 100 zł plus 10 zł. Grupy do 30 osób zamawia się co najmniej tydzień wcześniej: edukacja@mnwl.pl albo 81 537 96 15.
• Zdjęcia tylko dla siebie - Fotografować wolno na użytek własny, bez lampy błyskowej, dodatkowego światła i statywu. Na ostatniej kondygnacji wystarczy telefon w ręce.
• O dostępności zadzwoń - Muzeum nie publikuje informacji o dostępności dla osób z niepełnosprawnościami - przed wizytą zadzwoń. Opis dostępności na stronie Muzeum Narodowego dotyczy wyłącznie zamku, a nawet tam donżon jest wymieniony jako niedostępny.

Jak dojechać

Pieszo: Brama zamyka deptak Krakowskiego Przedmieścia od strony Starego Miasta. Od Placu Litewskiego dzieli ją około 500 m w linii prostej, więc wystarczy iść deptakiem prosto. Wracając z Rynku, też przez nią przejdziesz.

Autobus: Dla tego oddziału muzeum nie podaje przystanków. Dla zamku wskazuje przystanki Muzeum Narodowe - Zamek 01 i 02 przy placu Zamkowym. Zatrzymują się na nich linie 2, 5, 6, 17, 18, 22, 23, 24, 25, 29, 31, 32, 34, 39, 52, 57, 150, 301 oraz Zielona. Stamtąd do Bramy idzie się przez całe Stare Miasto.

Samochodem: Ruch samochodowy na Starym Mieście jest ograniczony. Muzeum kieruje kierowców na płatny, niestrzeżony parking na placu Zamkowym. Opłata obowiązuje od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00-18:00, poza tymi godzinami i w weekendy postój jest bezpłatny. Przy koncertach i innych wydarzeniach plac bywa zamknięty.

W okolicy

Około 500 m w linii prostej, przez Stare Miasto i plac Zamkowy, stoi Zamek Lubelski i Muzeum Narodowe w Lublinie , instytucja macierzysta tego oddziału i jedyne miejsce sprzedaży biletu zbiorczego. Dlatego najpierw zamek, potem Brama.

Druga średniowieczna brama miasta, Grodzka, około 350 m w linii prostej stąd, mieści Ośrodek Brama Grodzka - Teatr NN z opowieścią o żydowskim Lublinie. Obie bramy razem dają pełniejszy obraz miasta niż każda z osobna.

Wieża Trynitarska przy Królewskiej leży niespełna 200 m w linii prostej od Bramy i daje widok z innej wysokości. Sprawdź jednak godziny, bo działa sezonowo i z przerwą w ciągu dnia.

Historia

Datowanie Bramy najłatwiej zacząć od góry, z placu Łokietka: barokowy hełm z monogramem SAR i datą 1782, założony podczas remontu w czasach Komisji Dobrego Porządku. Ukośne pasy zendrówki w murach pochodzą z XV wieku, gdy wieżę znacznie podwyższono. Po pożarach z 1515 i 1575 roku trzeba ją było odbudowywać, w XVI wieku zyskała przedbramie, a prawdopodobnie wtedy także ośmioboczną górną część.

Sama brama stanęła około połowy XIV wieku, z murami wzniesionymi po najeździe tatarskim z 1341 roku. Miasto miało tylko dwie bramy, a księgi miejskie nazywały tę Bramą Wyższą, w odróżnieniu od położonej niżej Grodzkiej. Wjazdu strzegły most zwodzony nad fosą i żelazna brona.

W 1656 roku stan murów był tak zły, że Lublin nie bronił się przed Kozakami. Wieża stała się mieszkaniem trębacza, wrotnego i dozorcy zegara miejskiego. Wystawę otwarto tu we wrześniu 1965 roku, a obecną nazwę oddział nosi od lata 1979 roku.