Muzeum Historii Miasta Lublina

Czego się spodziewać

Muzeum Historii Miasta Lublina zwiedza się pionowo. Brama Krakowska w Lublinie jest wieżą, a wystawa wspina się jej krętymi schodami kondygnacja po kondygnacji: od wykopalisk na dole po rok 1944 i panoramę na samej górze. Nie ma tu sal do wyboru ani skrótów - jest jedna droga w górę i chronologia, której nie da się pominąć.

Stała wystawa nazywa się „Historia Miasta” i prowadzi od okresu osadniczego, czyli VI-VIII wieku naszej ery, do roku 1944. Muzeum nie publikuje spisu eksponatów. Opisy sporządzone poza nim wymieniają na najniższym poziomie kopię przywileju lokacyjnego z 5 sierpnia 1317 roku, dzwon zegarowy z 1585 roku i średniowieczne kafle. Wyżej pojawiają się fragmenty najstarszego lubelskiego wodociągu i XVII-wieczny Krzyż Trybunalski, a jeszcze wyżej symboliczne klucze miasta, pamiątki po powstaniach listopadowym i styczniowym oraz reklamy lubelskich firm z przełomu XIX i XX wieku.

Najmocniejszy jest ostatni odcinek trasy. Na kondygnacji poświęconej okupacji stoją grypsy, kenkarty i przedmioty wykonane przez więźniów Zamku Lubelskiego. Kilkanaście stopni dalej otwiera się widok z wysokości około 36 metrów nad poziomem ulicy: dachy Starego Miasta, wieża trynitarska, zamek. To zestawienie działa bez komentarza.

Dla kogo? Najlepiej dla dorosłych i nastolatków, którzy lubią, gdy miasto opowiada się po kolei, oraz dla każdego, kto zbiera punkty widokowe. Z wózkiem, na wózku albo z chorym kolanem nie ma po co przychodzić: jedyną drogą są wąskie kręte schody wewnątrz wieży. Dzieci poniżej ósmego roku życia zapamiętają stąd widok i rzadko co innego.

Wskazówki

• Dni bezpłatne licz osobno - Oddział ogłasza własne dni bezpłatnego zwiedzania co miesiąc na swojej stronie i nie są to te same dni co na Zamku Lubelskim, więc sprawdzaj daty tego oddziału, a nie zamku.
• Zarezerwuj godzinę - Pięć kondygnacji, komplet gablot i postój na górze mieszczą się w godzinie. Jeśli idziesz wyłącznie po widok, wystarczy pół godziny, ale i tak przejdziesz całą trasę, bo innej nie ma.
• Bilet łączony tylko na zamku - Zbiorczy bilet „Zamek Lubelski + Oddziały” kosztuje 50 zł normalny i 40 zł ulgowy. Obejmuje wystawy stałe, Kaplicę Trójcy Świętej, wieżę zamkową oraz oddziały, w tym muzeum Józefa Czechowicza . Muzeum sprzedaje go wyłącznie w kasie na zamku - w Bramie Krakowskiej go nie kupisz.
• Bilety także w aplikacji - Bilet normalny kosztuje tu 10 zł, ulgowy 8 zł, dzieci do siódmego roku życia wchodzą bezpłatnie. Muzeum Narodowe w Lublinie sprzedaje wejściówki online, w kasie, w biletomatach na dziedzińcu zamkowym i w aplikacji paymove; pojedynczy zwiedzający nie musi niczego rezerwować.
• Grupy: tydzień wyprzedzenia - Oprowadzanie po oddziale kosztuje 70 zł plus bilet wstępu od każdego uczestnika. Lekcja muzealna to 80 zł plus bilet lekcyjny 7 zł od osoby, warsztaty 100 zł plus bilet warsztatowy 10 zł. Grupy do 30 osób trzeba zamówić co najmniej tydzień wcześniej: edukacja@mnwl.pl albo 81 537 96 15.
• Zdjęcia tylko dla siebie - Fotografować i filmować wolno wyłącznie na użytek własny, bez prawa publikacji, bez lampy błyskowej, dodatkowych źródeł światła i statywu. Na ostatniej kondygnacji i tak wygra telefon trzymany w ręce.
• Najtańszy widok w mieście - Za wejście na sam szczyt płacisz 10 zł. Wieża Trynitarska sięga wyżej, ale bilet normalny kosztuje tam 20 zł i obowiązują sezonowe godziny z przerwą w środku dnia. Jeśli w planie jest jeden punkt widokowy, to jest cała różnica.
• O dostępności zadzwoń - Muzeum nie publikuje informacji o dostępności dla osób z niepełnosprawnościami - przed wizytą zadzwoń. Opis dostępności na stronie Muzeum Narodowego dotyczy wyłącznie budynku zamku, nie Bramy.

Jak dojechać

Pieszo: Z Placu Litewskiego idziesz deptakiem Krakowskiego Przedmieścia prosto pod Bramę - niecałe dziesięć minut i jedyne naturalne dojście. Brama zamyka deptak i otwiera Stare Miasto, więc trafisz tu także wracając z Rynku.

Autobus: Muzeum nie podaje linii dla tego oddziału. Przystanki, które wymienia dla siedziby głównej, to Muzeum Narodowe - Zamek 01 i 02. Zatrzymują się tam linie 2, 5, 6, 17, 18, 22, 23, 24, 25, 29, 31, 32, 34, 39, 52, 57, 150, 301 oraz Zielona. Leżą po drugiej stronie Starego Miasta, mniej więcej dziesięć minut spaceru stąd.

Samochodem: Pod samą Bramę nie podjedziesz, bo Stare Miasto jest wyłączone z ruchu. Muzeum wskazuje płatny, niestrzeżony parking na placu Zamkowym: opłata obowiązuje od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00-18:00, poza tymi godzinami i w weekendy postój jest bezpłatny. Przy koncertach plac bywa jednak zamknięty.

W okolicy

Pięć minut stąd, przez Stare Miasto i plac Zamkowy, stoi Zamek Lubelski i Muzeum Narodowe w Lublinie - instytucja macierzysta tego oddziału i jedyne miejsce, gdzie kupisz bilet zbiorczy. Kolejność ma znaczenie: najpierw zamek, potem Brama.

Drugą ze średniowiecznych bram miasta zajmuje Ośrodek Brama Grodzka - Teatr NN z opowieścią o żydowskim Lublinie. Obie bramy razem dają obraz miasta, którego żadna z nich nie daje osobno.

Jeśli po zejściu z wieży masz ochotę na jeszcze jeden widok, Wieża Trynitarska przy ulicy Królewskiej jest najwyższym punktem widokowym Lublina. Sprawdź jednak godziny, bo działa sezonowo i z przerwą w ciągu dnia.

Historia

Brama powstała około połowy XIV wieku, razem z murami, które Lublin zbudował po najeździe tatarskim z 1341 roku. Była jedną z dwóch bram w całym obwodzie obronnym, a stare księgi miejskie nazywają ją Bramą Wyższą - w odróżnieniu od niżej położonej Bramy Grodzkiej. Wejścia broniły most zwodzony nad fosą, zasypaną w XVII wieku, oraz żelazna brona, a plac przed Bramą stał się głównym ośrodkiem handlowym miasta.

W XV wieku bramę znacznie podwyższono, a ceglane mury urozmaicono ukośnymi pasami zendrówki. Pożary z 1515 i 1575 roku wymusiły odbudowy; w XVI stuleciu doszły przedbramie i ośmioboczna górna kondygnacja. Podczas remontu z czasów Komisji Dobrego Porządku nakryto ją barokowym hełmem z królewskim monogramem SAR i datą 1782.

Militarnie brama przestała się liczyć wcześniej: w 1656 roku Lublin nie bronił się przed Kozakami. Wieża służyła odtąd za mieszkanie trębaczowi, wrotnemu i dozorcy zegara miejskiego. Wystawa muzealna otwarła się tu we wrześniu 1965 roku, a nazwę Muzeum Historii Miasta Lublina oddział nosi od lata 1979.