Państwowe Muzeum na Majdanku

Czego się spodziewać

Zwiedzanie Muzeum na Majdanku to przejście przez teren obozu, nie przez gmach wystawowy. Muzeum zajmuje część dawnego niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady KL Lublin. Według najnowszych badań deportowano tu około 130 tysięcy osób, a blisko 80 tysięcy z nich zginęło - przede wszystkim Żydzi, Polacy, Białorusini, Ukraińcy i Rosjanie.

Zachowało się 70 obiektów wzniesionych przez Niemców w latach 1941-1944: baraki więźniarskie, warsztaty i magazyny, kwatery załogi SS, łaźnie, bunkier komór gazowych i krematorium. Wszystkie stoją na swoich miejscach. Instytucja powstała 11 listopada 1944 r., jeszcze w czasie wojny, i jest najstarszym na świecie muzeum upamiętniającym ofiary drugiej wojny światowej. Zwiedzający, którzy widzieli więcej niż jedno takie miejsce, powtarzają, że Majdanek jest trudniejszy właśnie dlatego, że niewiele trzeba tu było rekonstruować.

Przez teren prowadzi ścieżka historyczna „Konzentrationslager Lublin 1941-1944”: tablice w wersji polskiej, angielskiej i hebrajskiej, z archiwalnymi fotografiami oraz fragmentami relacji ocalałych i zeznań członków załogi SS. Wnętrza są otwarte w kilkunastu obiektach. Baraki nr 41 i 42 mieściły łaźnie męską i żeńską, a obok stoi budynek komór gazowych, w których w latach 1942-1943 obozowa SS mordowała Żydów i więźniów innych narodowości.

W baraku nr 52 leżą buty ofiar akcji „Reinhardt”, odnalezione na Majdanku latem 1944 r., a w baraku nr 55 mieści się wystawa „Zagłada Żydów w niemieckiej akcji Reinhardt”. Główna wystawa historyczna „Więźniowie Majdanka” w baraku nr 62 prowadzi przez kolejne etapy obozowego życia i opowiada je losami 33 konkretnych osób. Baraki nr 14 i 15 pokazują warunki bytowe osadzonych, barak nr 44 - Lublin pod okupacją niemiecką. Krematorium, podpalone przez ewakuujących się esesmanów 22 lipca 1944 r., odbudowano częściowo; stoją w nim piece i stół sekcyjny.

Całość spina Pomnik Walki i Męczeństwa autorstwa Wiktora Tołkina i Janusza Dembka, odsłonięty 21 września 1969 r.: Pomnik-Brama u wejścia, Mauzoleum z prochami pomordowanych na przeciwległym krańcu i łącząca je Droga Hołdu i Pamięci. Nieopodal stoi Kolumna Trzech Orłów, postawiona przez więźniów wiosną 1943 r. Kwiaty i znicze składa się wyłącznie przy Mauzoleum; na pozostałym terenie obowiązuje całkowity zakaz używania otwartego ognia i palenia papierosów, również elektronicznych.

Muzeum odradza zwiedzanie osobom poniżej 14. roku życia, a dzieciom młodszym niż uczniowie 7. klasy nie zapewnia usług przewodnickich - warto potraktować to dosłownie. To także nie jest miejsce na godzinę wciśniętą między dwa inne punkty dnia. Kto przyjeżdża do Lublina po historię okupacji i Zagłady, powinien zacząć właśnie tutaj i zostawić sobie resztę dnia na to, co po takiej wizycie zostaje.

Wskazówki

• Zarezerwuj trzy godziny. Tyle muzeum podaje dla zwiedzania samodzielnego. Pełna trasa liczy niemal 5 kilometrów i biegnie w większości na otwartym terenie, po żwirze, betonie i drewnie - sprawdź wcześniej pogodę i przyjedź w wygodnym obuwiu. Zwiedzający podają, że z Centrum Obsługi Zwiedzających do baraku nr 62 idzie się około 15 minut, a stamtąd do krematorium kolejne 20.
• Zacznij od Centrum Obsługi Zwiedzających. Tam dostaniesz mapy, plan zwiedzania i wskazówki co do trasy, tam też działa księgarnia i przestrzeń do odpoczynku. Bezpłatna aplikacja muzeum prowadzi dalej interaktywną mapą, relacjami świadków i archiwalnymi fotografiami, a działa również bez dostępu do internetu. Muzeum nie prowadzi szatni ani przechowalni bagażu, więc plecak albo walizkę zostaw wcześniej - najbliższe przechowalnie działają na Dworcu Głównym PKP, na dworcu autobusowym i w punktach informacji turystycznej.
• Wstęp jest bezpłatny, biletu nie ma. Wejście na teren i na wszystkie wystawy nic nie kosztuje, zwiedzanie samodzielne nie wymaga rezerwacji, a oznakowanie trasy wystarcza, żeby przejść ją bez przewodnika. Płaci się wyłącznie za oprowadzanie i za parking.
• Oprowadzanie bez rezerwacji w weekend. Otwarte tury po polsku ruszają w soboty i niedziele o 11:00 i 14:15. Bilet normalny kosztuje 25 zł, ulgowy 20 zł; do Centrum Obsługi Zwiedzających przyjdź co najmniej kwadrans wcześniej.
• Przewodnik dla grupy wymaga rezerwacji. Dla grupy do 10 osób oprowadzanie kosztuje 150 zł po polsku i 300 zł w języku obcym, dla grupy do 30 osób - odpowiednio 300 zł i 500 zł. Trwa około 2,5 godziny i jest dostępne po polsku, angielsku, białorusku, hiszpańsku, niemiecku i rosyjsku; zgłoś się najpóźniej tydzień przed wizytą.
• Sprawdź kalendarz przed przyjazdem. Poza poniedziałkami muzeum jest zamknięte 1 i 6 stycznia, w Wielkanoc, Boże Ciało, 11 listopada oraz od 24 do 31 grudnia. 1 listopada czynny jest wyłącznie parking i przejście na cmentarz komunalny - wszystkie obiekty i wystawy pozostają tego dnia nieczynne.
• Trwa remont Pomnika-Bramy. Prace konserwatorskie przy Pomniku-Bramie mają się zakończyć w czerwcu 2028 r., a muzeum uprzedza, że w tym czasie trasa zwiedzania może okresowo ulegać zmianie. Aktualny przebieg trasy potwierdzisz w Centrum Obsługi Zwiedzających.
• Dostępność jest częściowa. Centrum Obsługi Zwiedzających i barak nr 62 z główną wystawą są dostępne dla osób na wózkach, a przy barakach nr 43, 44 i 52 zamontowano rampy. Do pozostałych obiektów muzeum wypożycza przenośne szyny; zapotrzebowanie zgłasza się co najmniej trzy dni wcześniej. Krematorium, Pomnik-Brama i Mauzoleum pozostają niedostępne; wózki ortopedyczne wypożycza się bezpłatnie, ale na miejscu nie ma osoby posługującej się polskim językiem migowym.

Jak dojechać

Komunikacją miejską: przystanek nazywa się Majdanek i leży najbliżej bramy wejściowej, a dojazd z centrum Lublina zajmuje kilkanaście minut. Zatrzymuje się przy nim między innymi trolejbus linii 158 relacji Zana ZUS - Felin, który wcześniej mija Ogród Saski i aleje Racławickie.

Samochodem: adres to ul. Droga Męczenników Majdanka 67. Autem można wjechać na teren muzeum, gdzie czeka duży parking; opłata jednorazowa wynosi 10 zł za samochód osobowy, 25 zł za busa, 60 zł za autobus i 5 zł za motocykl. Od 7 kwietnia 2026 r. boczne wejścia od ul. Cmentarnej i ul. Tetmajera są zamknięte. Wyznaczone miejsca dla osób z niepełnosprawnościami znajdują się przy bramie wjazdowej, za Centrum Obsługi Zwiedzających, przed budynkiem administracyjnym i przed Mauzoleum.

Rowerem: na czas zwiedzania rower zostawia się bezpłatnie w stojakach na terenie muzeum.

W okolicy

Historię, która na Majdanku kończy się drutami, w centrum Lublina zaczyna Muzeum Martyrologii Pod Zegarem - dawny areszt gestapo przy Uniwersyteckiej 1, dwanaście cel w piwnicach, około godziny zwiedzania. Ośrodek Brama Grodzka - Teatr NN pokazuje z kolei miasto, którego mieszkańców dotyczy akcja „Reinhardt”: wystawa „Lublin. Pamięć Miejsca” to opowieść o żydowskiej części Lublina, zwiedzana z przewodnikiem w 75 minut. Oddziałem Państwowego Muzeum na Majdanku jest Muzeum i Miejsce Pamięci w Bełżcu , obóz zagłady akcji „Reinhardt” - część butów z baraku nr 52 pochodzi właśnie stamtąd.