Lubelska Trasa Podziemna

Czego się spodziewać

Wejście jest niepozorne: jedenaście stopni w dół przy bocznej ścianie Trybunału Koronnego, na środku lubelskiego Rynku. Po drugiej stronie zaczyna się Lubelska Trasa Podziemna: blisko 280 metrów kupieckich piwnic z początku XVI wieku, połączonych korytarzami na trzech poziomach. Najniższy leży około dziesięciu metrów pod brukiem. Wychodzi się zupełnie gdzie indziej - na placu po Farze.

Pierwsza część trasy to ciąg makiet pokazujących, jak Lublin rósł od wczesnego średniowiecza po wiek XVIII. Dalej robi się ciemniej i ciaśniej. Ośrodek podaje liczby, które warto znać przed zejściem: 160 stopni, przejścia zwężające się do 63 centymetrów, portal o wysokości 152 centymetrów, pod który trzeba się schylić.

Finałem jest ruchoma makieta Wielkiego Pożaru Lublina z 2 czerwca 1719 roku, zbudowana na wzór dawnych teatrzyków mechanicznych i zrekonstruowana z obrazu wotywnego u dominikanów. Około dziesięciu minut światła, dźwięku i ruchu. Głośność jest realna: sam Ośrodek ostrzega przed efektami stroboskopowymi i dźwiękami, które mogą wywołać atak epilepsji.

Najlepsze dla tych, którzy Stare Miasto obejrzeli już z góry, i dla dzieci mniej więcej od siódmego roku życia. Formalny próg to pięć lat, ale młodsze szybko się męczą albo boją półmroku. Odpuść, jeśli masz klaustrofobię, astmę lub kłopoty kardiologiczne, jesteś w ciąży albo jedziesz z wózkiem: w powietrzu jest kurz i pleśń, windy ani pochylni nie ma, toalety na trasie też nie.

Wskazówki

• Jedna pula biletów. Bilety sprzedaje sklep internetowy Ośrodka i Centrum Informacji przy ul. Grodzkiej 21, ale pula jest wspólna. Brak terminu w internecie oznacza, że w Centrum również go nie ma - podjazd pod Grodzką 21 na chybił trafił nic nie da. Godziny otwarcia samego Centrum sprawdź przed wyjściem: oficjalne strony Ośrodka podają je rozbieżnie.
• Godzina 14:00 przez cały rok. Wejście o 14:00 odbywa się codziennie, przez cały rok. W dni powszednie dochodzi do tego 12:00 w lipcu i sierpniu oraz 16:00 od maja do października. W soboty i niedziele oprócz 14:00 jest również wejście o 12:00, a od maja do października dodatkowo o 16:00 i 17:00. Bilet kupisz najwyżej miesiąc wcześniej i najpóźniej godzinę przed wejściem.
• Zarezerwuj godzinę. Samo zwiedzanie trwa około 45 minut, do tego dochodzi kontrola biletów pięć minut przed wejściem i droga powrotna z placu po Farze. Spóźnienie jest traktowane jako rezygnacja, bez zwrotu pieniędzy.
• Weź coś z długim rękawem. W piwnicach jest 8-12 stopni Celsjusza niezależnie od pory roku. W lipcu różnica wobec Rynku bywa dwudziestostopniowa.
• Grupa maksymalnie 20 osób. Grupy zorganizowane rezerwuje się wyłącznie telefonicznie pod numerem 81 534 65 70, do trzech miesięcy naprzód; większe dzieli się na części wpuszczane co 20 minut. Szkolnym grupom przysługuje bilet edukacyjny za 25 zł, a jeden opiekun na dziesięciu uczniów wchodzi bezpłatnie.
• Inscenizacja za dopłatą. Poza zwykłym zwiedzaniem Ośrodek prowadzi w wybranych terminach zwiedzanie z inscenizacją, w którym przewodniczką jest mieszczanka Jadwiga Kołacznicka. W cenniku kosztuje 50 zł zamiast 37 zł. Zwykłe zwiedzanie Ośrodek poleca uczniom dopiero od czwartej klasy szkoły podstawowej, a młodsze dzieci kieruje właśnie na wersję z inscenizacją.
• Abonament liczy się od trzeciego miejsca. Bilet łączony za 95 zł (ulgowy 67 zł) obejmuje Trasę Podziemną, Bramę Grodzką, Dom Słów i Piwnicę pod Fortuną przez 30 dni, ale sprzedaje się go wyłącznie stacjonarnie. Przy dwóch miejscach pojedyncze bilety wychodzą taniej.
• Bez psa, z wyjątkiem przewodnika. Zwierząt na trasę się nie wprowadza; pies przewodnik lub asystujący może wejść, lecz decyzję zostawia się właścicielowi ze względu na głośną prezentację.

Jak dojechać

Autobus i trolejbus: najbliższe przystanki to Brama Krakowska 02 (linie 04 i 39) oraz Brama Krakowska 04 (01, 06, 17, 23, 156, 160), a od strony ul. Lubartowskiej - Brama Krakowska 01 i 03. Z przystanków 01 i 03 przy Lubartowskiej idzie się pod górę do Bramy Krakowskiej i dalej prosto ulicą Bramową. Z przystanków 02 i 04 droga prowadzi obok parkingu w stronę archikatedry i dalej przez Bramę Trynitarską.

Pieszo: z placu Łokietka przez Bramę Krakowską ulicą Bramową na Rynek, około trzech minut. Budynek Trybunału Koronnego stoi pośrodku placu, jest jasnopiaskowy, a wejście na trasę znajduje się na jego prawej, bocznej elewacji, po schodkach w dół.

Samochodem: najbliższy parking to niestrzeżony, płatny parking całodobowy na placu Katedralnym przy ul. Królewskiej 10, z dwoma miejscami dla osób z niepełnosprawnością. Alternatywa to parking Arkady między ulicami Świętoduską i Lubartowską, czynny 8:00-18:00. Nawierzchnia na Starym Mieście to nieoszlifowana kostka granitowa - w niewygodnych butach czuć ją od razu.

W okolicy

• Piwnica pod Fortuną leży kilkadziesiąt metrów dalej, przy tym samym Rynku, i jest naturalnym dopełnieniem: zamiast makiet - XVII-wieczna polichromia, jedno wejście dziennie o 12:00 i bilet 30 zł. Obie piwnice da się zwiedzić w jedno popołudnie.
• Muzeum Historii Miasta Lublina w Bramie Krakowskiej pokazuje to samo miasto od góry, z panoramy na wysokości 36 metrów, za 10 zł. Dobra kolejność to najpierw podziemia, potem widok.
• Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” to gospodarz trasy i miejsce, w którym wystawa „Lublin. Pamięć miejsca” opowiada o żydowskiej części miasta, zburzonej po drugiej stronie tej samej bramy.

Historia

Trasę otwarto w czerwcu 2006 roku, a jej materiałem były piwnice, które istniały od stuleci. W XVI wieku, w okresie największej świetności Lublina, służyły kupcom jako składy towarów; kilkanaście z nich połączono korytarzami w jeden ciąg.

Jej przebieg nie jest przypadkowy. Zaczyna się w dawnym ratuszu, czyli w centrum władzy świeckiej, a kończy na placu, na którym do XIX wieku stał kościół świętego Michała - przez wieki ośrodek życia religijnego miasta. Z obu punktów wywodzą się dwie najważniejsze lubelskie legendy: o czarciej łapie i o śnie Leszka Czarnego.

Część makiet pokazujących rozwój przestrzenny Lublina powstała w ramach pracy terapeutycznej młodzieży z niepełnosprawnościami. Dziś trasa jest jednym z pięciu miejsc udostępnianych przez Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN”, samorządową instytucję kultury miasta Lublin.