Dworek Wincentego Pola

Czego się spodziewać

Pięć pomieszczeń parteru, drewniana furtka od ulicy i stary ogród dookoła - tak wygląda Dworek Wincentego Pola w Lublinie. To jedyne w Polsce muzeum Wincentego Pola - poety, geografa i krajoznawcy, którego z miastem łączy w zasadzie sama data urodzenia. Muzeum nie udaje, że jest inaczej, i nie udaje też, że dworek stoi tu od zawsze: budynek rozebrano w innej części miasta i postawiono na Kalinowszczyźnie w 1969 roku. Sam o sobie pisze, że jest „muzeum biograficznym o charakterze domu historycznego”.

Wystawa stała zajmuje dwie sienie i trzy pokoje parteru, a jej ciężar leży w kartografii: ponad 120 polskojęzycznych globusów Ziemi z XIX-XXI wieku, w tym globus polityczny z 1938 roku, globusy z rozmieszczeniem zwierząt i ze szlakami wielkich odkrywców. Nie wszystkie stoją jednocześnie w gablotach. Obok nich rękopisy „Wachmistrza Dorosza” i „Abecadła myśliwego”, listy Kraszewskiego, Goszczyńskiego i Odyńca oraz obrazy i rysunki Juliusza Pola, wnuka poety.

Reszta wnętrz to XIX-wieczne meble i sprzęty dobrane do epoki, nie rzeczy rodziny - z pierwotnego wyposażenia nie przetrwało nic. Nie szukaj tu więc biurka, przy którym poeta pisał: dostajesz oprawę dla jednego życiorysu, a nie odtworzony dom.

W podpiwniczeniu, dobudowanym w latach 1990-1994, idzie osobna wystawa czasowa - przyrodnicza, historyczna, literacka albo artystyczna, zmieniana kilka razy w roku. Dworek prowadzi też wieczory autorskie, kameralne koncerty i doroczną konferencję Świat Wincentego Pola.

Najlepsze dla czytelników XIX-wiecznej literatury, dla miłośników map i kartografii oraz dla tych, którzy wolą dom muzealny z żywym opowiadaniem od dużej ekspozycji. Dzieci poniżej dziesięciu lat nie znajdą tu niczego interaktywnego. Jeśli masz na Lublin jedno popołudnie, jedź na wzgórze zamkowe - Kalinowszczyzna to wybór na drugi dzień.

Wskazówki

• Dzień bezpłatny sprawdź osobno. Każdy oddział Muzeum Narodowego w Lublinie ogłasza własne dni bezpłatne, co miesiąc inne, i nie są to te same dni co na zamku. Daty dworku podaje strona oddziału , więc patrz tam, nie na stronę zamku.
• Bilet zbiorczy tylko w kasie zamku. Wejście tutaj kosztuje 10 zł (ulgowy 8 zł). Bilet obejmujący ekspozycje stałe zamku, kaplicę, wieżę i wszystkie oddziały kosztuje 50 zł (40 zł ulgowy), ale sprzedaje go wyłącznie kasa na wzgórzu zamkowym - kupujesz go przed przyjazdem tutaj albo wcale.
• Weź gotówkę. Strona dworku nic nie mówi o płatności kartą, a inny oddział tego samego muzeum, Martyrologii „Pod Zegarem”, zastrzega wprost, że przyjmuje tylko gotówkę.
• Zarezerwuj 45-60 minut. Muzeum nie podaje czasu zwiedzania. Parter obchodzi się szybko - to kilka niewielkich pokoi - ale wystawa w podpiwniczeniu i rozmowa z pracownikiem dokładają kwadrans albo dwa.
• Opowieść jest w cenie biletu. Zwiedzający zgodnie relacjonują, że osoba przy kasie oprowadza po salach i opowiada o rodzinie Polów bez dopłaty; można podziękować i obejść wszystko samodzielnie. Płatne oprowadzanie kuratorskie to 70 zł doliczane do biletów wstępu i wymaga wcześniejszego uzgodnienia pod numerem 81 747 24 13.
• Grupy rezerwują wcześniej. Lekcja muzealna kosztuje 80 zł plus 7 zł od uczestnika, warsztaty 100 zł plus 10 zł. W ofercie są między innymi zajęcia o kartografii globusowej i lekcja o „Panu Tadeuszu”; temat i termin ustala się telefonicznie albo mailem (dworekpola@mnwl.pl ).
• Zdjęcia tylko dla siebie. Fotografować i filmować wolno wyłącznie na użytek własny, bez prawa publikacji, bez lampy błyskowej, dodatkowego światła i statywu.
• Dostępność: zadzwoń. Muzeum nie publikuje informacji o dostępności dla osób z niepełnosprawnościami - przed wizytą zadzwoń. Deklaracja „Muzeum bez barier” opisuje wyłącznie wzgórze zamkowe i nie mówi o tym budynku nic.

Jak dojechać

Dworek stoi przy ul. Kalinowszczyzna 13, na dawnym przedmieściu na północny wschód od wzgórza zamkowego.

• Pieszo: ze wzgórza zamkowego kilkanaście do dwudziestu minut. Trasa nie jest oczywista i zwiedzający ostrzegają, że łatwo pobłądzić - najprostszy punkt orientacyjny to sklep Lidl przy Kalinowszczyźnie.
• Autobus: linie 2, 22 i 25 zatrzymują się na przystankach Kalinowszczyzna 01 i Kalinowszczyzna 04 przy tej samej ulicy; z kierunku dworku pod zamek jedzie dodatkowo linia 922 do przystanku Muzeum Narodowe - Zamek.
• Samochodem: muzeum nie wspomina o własnym parkingu, zostaje postój przy ulicy.
• Na miejscu: wejścia szuka się od chodnika - drewniana furtka obok drewnianej bramy, za nią ogród i dopiero w głębi dworek. Łatwo przejść obok.

W okolicy

Dworek jest filią Muzeum Narodowego w Lublinie i najlepiej łączy się z Zamkiem Lubelskim i kaplicą Trójcy Świętej - tam kupisz bilet zbiorczy, który obejmuje także tę wizytę. Literacką parę tworzy Muzeum Józefa Czechowicza , poświęcone poecie międzywojennego Lublina: ta sama cena, ten sam rytm godzin, zupełnie inny Lublin. Trzecie skojarzenie jest historyczne - dworek trafił na Kalinowszczyznę jako pierwszy obiekt skansenu, który ostatecznie stanął przy al. Warszawskiej i działa jako Muzeum Wsi Lubelskiej ; dopiero obie wizyty domykają tę opowieść. Kilka minut od dworku leży Wzgórze Grodzisko ze starym cmentarzem żydowskim.

Historia

Dworek wzniesiono pod koniec XVIII wieku na folwarku Firlejowszczyzna pod Lublinem, w rejonie dzisiejszych ulic Łęczyńskiej i Firlejowskiej. W latach 1804-1810 majątek należał do Franciszka Ksawerego Polla, austriackiego urzędnika i ojca poety; tam 20 kwietnia 1807 roku urodził się Wincenty. Po wyjeździe rodziny do Lwowa dworek sprzedano, a w 1860 roku Obywatele Województwa Lubelskiego odkupili go i ofiarowali z powrotem Polom. Jak wyglądał wraz z otoczeniem, wiadomo z litografii wykonanej według rysunku Napoleona Ordy z 1880 roku.

Potem przyszła licytacja za długi hipoteczne, cementownia „Firlej”, bank i po 1945 roku teren znacjonalizowanej Lubelskiej Fabryki Wag. Industrializacja obrzeży miasta zmieniła okolicę nie do poznania, więc w 1969 roku budynek rozebrano i postawiono przy Kalinowszczyźnie jako pierwszy obiekt planowanego tu skansenu. Skansen nigdy w tym miejscu nie powstał - zabrakło gruntów - i przeniósł się na al. Warszawską. Dworek został. Muzeum Poety-Geografa otwarto 2 grudnia 1972 roku, w setną rocznicę śmierci Wincentego Pola, a w 1977 roku budynek przejęło Muzeum Okręgowe w Lublinie, dzisiejsze Muzeum Narodowe.

Sam Pol walczył w powstaniu listopadowym i został odznaczony Srebrnym Krzyżem Virtuti Militari. Pierwszy tom wierszy, „Pieśni Janusza”, wydał w 1835 roku w Paryżu, a w 1849 roku objął na Uniwersytecie Jagiellońskim pierwszą w Polsce i drugą w Europie, po Berlinie, katedrę geografii.