Dworek Wincentego Pola

Czego się spodziewać

Pięć pomieszczeń parteru, drewniana furtka od ulicy i stary ogród dookoła - tak wygląda Dworek Wincentego Pola w Lublinie, muzeum poety, geografa i krajoznawcy, którego z miastem łączy w zasadzie sama data urodzenia. Muzeum nie udaje, że jest inaczej, i nie udaje też, że dworek stoi tu od zawsze: budynek rozebrano w innej części miasta i postawiono na Kalinowszczyźnie w 1969 roku. Sam o sobie pisze, że jest „muzeum biograficznym o charakterze domu historycznego”.

Wystawa stała zajmuje dwie sienie i trzy pokoje parteru, a jej ciężar leży w kartografii: ponad 120 polskojęzycznych globusów Ziemi z XIX-XXI wieku. Są wśród nich globus polityczny z 1938 roku, globusy z rozmieszczeniem zwierząt i ze szlakami wielkich odkrywców. Nie wszystkie stoją jednocześnie w gablotach. Obok nich rękopisy „Wachmistrza Dorosza” i „Abecadła myśliwego”, listy Kraszewskiego, Goszczyńskiego i Odyńca oraz obrazy i rysunki Juliusza Pola, wnuka poety.

Reszta wnętrz to XIX-wieczne meble i sprzęty dobrane do epoki, nie rzeczy rodziny - z pierwotnego wyposażenia nie przetrwało nic. Nie szukaj tu więc biurka, przy którym poeta pisał: dostajesz oprawę dla jednego życiorysu, a nie odtworzony dom.

W podpiwniczeniu, dobudowanym w latach 1990-1994, idzie osobna wystawa czasowa - przyrodnicza, historyczna, literacka albo artystyczna. Dworek prowadzi też wieczory autorskie, kameralne koncerty i doroczną konferencję „Świat Wincentego Pola”.

Najlepsze dla czytelników XIX-wiecznej literatury, dla miłośników map i kartografii oraz dla tych, którzy wolą dom muzealny z żywym opowiadaniem od dużej ekspozycji. Dzieci poniżej dziesięciu lat nie znajdą tu niczego interaktywnego. Jeśli masz na Lublin jedno popołudnie, jedź na wzgórze zamkowe - Kalinowszczyzna to wybór na drugi dzień.

Wskazówki

• Godziny i dzień bezpłatny sprawdź u źródła. Aktualne godziny otwarcia i daty wstępu wolnego na dany miesiąc podaje strona oddziału - zajrzyj tam w dniu wyjazdu. Każdy oddział Muzeum Narodowego w Lublinie ogłasza własne dni bezpłatne, inne niż na zamku, więc strona zamku tu nie pomoże.
• Bilet zbiorczy tylko w kasie zamku. Wejście tutaj kosztuje 10 zł (ulgowy 8 zł). Bilet obejmujący ekspozycje stałe zamku, kaplicę, wieżę i wszystkie oddziały kosztuje 50 zł (40 zł ulgowy), ale sprzedaje go wyłącznie kasa na wzgórzu zamkowym - kupujesz go przed przyjazdem tutaj albo wcale.
• Weź gotówkę. Strona dworku nic nie mówi o płatności kartą, a inny oddział tego samego muzeum, Martyrologii „Pod Zegarem”, zastrzega wprost, że przyjmuje tylko gotówkę.
• Zarezerwuj 45-60 minut. Muzeum nie podaje czasu zwiedzania. Parter obchodzi się szybko - to kilka niewielkich pokoi - ale wystawa w podpiwniczeniu i rozmowa z pracownikiem dokładają kwadrans albo dwa.
• Opowieść jest w cenie biletu. Zwiedzający zgodnie relacjonują, że osoba przy kasie oprowadza po salach i opowiada o rodzinie Polów bez dopłaty; można podziękować i obejść wszystko samodzielnie. Płatne oprowadzanie kuratorskie to 70 zł doliczane do biletów wstępu i wymaga wcześniejszego uzgodnienia pod numerem 81 747 24 13.
• Grupy rezerwują wcześniej. Lekcja muzealna kosztuje 80 zł plus 7 zł od uczestnika, warsztaty 100 zł plus 10 zł. W ofercie są między innymi zajęcia o kartografii globusowej i lekcja o „Panu Tadeuszu”; temat i termin ustala się telefonicznie albo mailem (dworekpola@mnwl.pl ).
• Zdjęcia tylko dla siebie. Fotografować i filmować wolno wyłącznie na użytek własny, bez prawa publikacji, bez lampy błyskowej, dodatkowego światła i statywu.
• Dostępność: zadzwoń. Muzeum nie publikuje informacji o dostępności dla osób z niepełnosprawnościami - przed wizytą zadzwoń. Deklaracja „Muzeum bez barier” opisuje wyłącznie wzgórze zamkowe i nie mówi o tym budynku nic.

Jak dojechać

Dworek stoi przy ul. Kalinowszczyzna 13, na dawnym przedmieściu na północny wschód od wzgórza zamkowego.

• Pieszo: ze wzgórza zamkowego kilkanaście do dwudziestu minut. Trasa nie jest oczywista i zwiedzający ostrzegają, że łatwo pobłądzić - najprostszy punkt orientacyjny to sklep Lidl przy Kalinowszczyźnie.
• Autobus: linie 2, 22 i 25 zatrzymują się na przystankach Kalinowszczyzna 01 i Kalinowszczyzna 04 przy tej samej ulicy; z kierunku dworku pod zamek jedzie dodatkowo linia 922 do przystanku Muzeum Narodowe - Zamek.
• Samochodem: muzeum nie wspomina o własnym parkingu, zostaje postój przy ulicy.
• Na miejscu: wejścia szuka się od chodnika - drewniana furtka obok drewnianej bramy, za nią ogród i dopiero w głębi dworek. Łatwo przejść obok.

W okolicy

Dworek jest filią Muzeum Narodowego w Lublinie i najlepiej łączy się z Zamkiem Lubelskim i kaplicą Trójcy Świętej - tam kupisz bilet zbiorczy, który obejmuje także tę wizytę.

Literacką parę tworzy Muzeum Józefa Czechowicza , poświęcone poecie międzywojennego Lublina: ten sam cennik, zupełnie inny Lublin. Dni bezpłatne ma inne niż dworek, więc godziny i terminy sprawdź osobno na stronie tamtego oddziału.

Trzecie skojarzenie jest historyczne - dworek trafił na Kalinowszczyznę jako pierwszy obiekt skansenu, który ostatecznie stanął przy al. Warszawskiej i działa jako Muzeum Wsi Lubelskiej ; dopiero obie wizyty domykają tę opowieść.

Kilka minut od dworku leży stary cmentarz żydowski.

Historia

Dworek, który oglądasz, jest rekonstrukcją postawioną dla muzeum, które nigdy tu nie powstało. W latach 60. XX wieku Lublin planował skansen na Kalinowszczyźnie, a w dworku miała zasiąść jego dyrekcja - tak tę historię opisuje portal lubelski.pl. W 1969 roku budynek rozebrano i przeniesiono tutaj jako pierwszy obiekt przyszłego muzeum. Plan upadł, bo nie udało się przejąć gruntów: skansen wyrósł przy al. Warszawskiej, a dworek został sam.

Przeprowadzka wyjęła go z dzielnicy przemysłowej. Folwark Firlejowszczyzna, dziś rejon ul. Łęczyńskiej, w latach 80. XIX wieku poszedł za długi hipoteczne na licytację i przez dekadę nie znalazł nabywcy. Potem przejęła go cementownia „Firlej”, przed wojną bank, a po 1945 roku teren znalazł się w granicach znacjonalizowanej Lubelskiej Fabryki Wag.

Wcześniej był to po prostu dom rodziny Polów. Ojciec poety, austriacki urzędnik Franciszek Ksawery Poll, kupił go w 1804 roku, a trzy lata później urodził się tu Wincenty. W 1860 roku lublinianie odkupili dworek, żeby ofiarować go już sławnemu poecie; według lubelski.pl władze carskie się sprzeciwiły i majątek trafił do jego córki Julii. Muzeum otwarto 2 grudnia 1972 roku, w setną rocznicę śmierci Pola, a w 1977 roku przejęło je Muzeum Okręgowe w Lublinie, dzisiejsze Muzeum Narodowe.

Sam Pol walczył w powstaniu listopadowym i został odznaczony Srebrnym Krzyżem Virtuti Militari. Pierwszy tom wierszy, „Pieśni Janusza”, wydał w 1835 roku w Paryżu, a w 1849 roku założył na Uniwersytecie Jagiellońskim pierwszą w Polsce i drugą w Europie, po Berlinie, katedrę geografii.