Muzeum Regionalne w Kraśniku z Muzeum 24. Pułku Ułanów

Czego się spodziewać

Trzysta trzynaście metrów kwadratowych w międzywojennej kamienicy przy Piłsudskiego 7, z czego ponad połowa oddana wystawom - to muzeum jednego pułku, jednej bitwy i jednego miasta. Po modernizacji za ponad sześć milionów złotych, otwartej 7 października 2020 roku, jest tu więcej ekranów i gier niż gablot: kraśnicka prasa opisywała wtedy interaktywną rozgrywkę, w której zwiedzający sam składa mundur i sam rozgrywa bitwę.

Trzon stanowi wystawa „24. Pułk Ułanów. Historia i Tradycja”. Pułk stacjonował w Kraśniku od kwietnia 1922 roku do września 1939 i to jest wątek, dla którego warto tu przyjechać. We wrześniu 1939 ułani walczyli w składzie 10 Brygady Kawalerii pułkownika Stanisława Maczka, jedynej polskiej brygady zmotoryzowanej. Wojnę skończyli w maju 1945 roku w Niemczech, w czołgach 1. Dywizji Pancernej. Kawaleria w nazwie, silniki w praktyce.

Druga ekspozycja, „Bitwy Kraśnickie 1914-1915”, dotyczy starcia z 23-25 sierpnia 1914 roku, w którym 1. Armia austro-węgierska generała Viktora Dankla pobiła 4. Armię rosyjską. Było to pierwsze austro-węgierskie zwycięstwo tej wojny, a dziś jeden z najmniej pamiętanych epizodów Wielkiej Wojny na ziemiach polskich. Trzecia, „Dawny Kraśnik”, to plansze z fotografiami miasta, którego już nie ma. Na piętrze stoją ceramika i zabytki archeologiczne z wykopalisk w powiecie.

Najlepsze dla czytelników historii wojskowej, zwłaszcza tych, którzy znają szlak Maczka, oraz dla rodzin ze szkolnymi dziećmi - stanowiska interaktywne utrzymują uwagę nastolatków, co potwierdzają relacje grup młodzieżowych. Kto szuka sztuki albo dużej kolekcji, niech zostanie w Lublinie na Zamku.

Wskazówki

• Zarezerwuj 60-90 minut. Muzeum nie podaje sugerowanego czasu zwiedzania; to szacunek z trzech ekspozycji na niecałych dwustu metrach powierzchni wystawienniczej. Z grami interaktywnymi i filmami wyjdzie bliżej dwóch godzin.
• Wolny wstęp tylko w ogłoszonych dniach. Zamiast stałego dnia tygodnia oddział podaje konkretne daty na dany miesiąc. Listę sprawdź na stronie „Wizyta” tuż przed wyjazdem, bo zmienia się co miesiąc.
• Biletu nie kupisz przez internet. Sprzedaż online Muzeum Narodowego w Lublinie obejmuje Zamek, nie oddział w Kraśniku. Płacisz na miejscu: 10 zł normalny, 8 zł ulgowy, dzieci do lat 7 bezpłatnie.
• Bilet zbiorczy ma sens tylko od strony Lublina. „Zamek Lubelski + Oddziały” kosztuje 50 zł normalny i 40 zł ulgowy, ale sprzedaje go wyłącznie kasa na Zamku. Jadąc najpierw do Kraśnika, nie masz go jak kupić.
• Przewodnik i zajęcia wymagają umówienia. Oprowadzanie kosztuje 70 zł plus bilet wstępu od każdego uczestnika, lekcja muzealna 80 zł plus 7 zł od osoby, warsztaty 100 zł plus 10 zł od osoby. Umawiasz się pod numerem 81 884 34 85 albo mailem na krasnik@mnwl.pl , i tylko tak dostaniesz lekcję żywej historii o bitwie 1914 roku z pokazem mundurów i uzbrojenia.
• „Dawny Kraśnik” pomiń, jeśli nie znasz miasta. To wystawa planszowa: fotografie bez obiektów. Dziesięć minut dla kogoś, kto rozpozna ulice, znacznie mniej dla przyjezdnego.
• Fotografuj bez lampy i statywu. Zdjęcia wolno robić wyłącznie na użytek własny, bez prawa publikacji; muzeum zakazuje lamp błyskowych, dodatkowych źródeł światła i statywów.
• O dostępność zapytaj telefonicznie. Muzeum Narodowe w Lublinie nie umieściło oddziału w Kraśniku w deklaracji dostępności ani w zakładce „Muzeum bez barier”. Relacja prasowa z otwarcia w 2020 roku wspomina o windzie na drugie piętro, ale to nie jest deklaracja muzeum, więc przed wizytą z wózkiem zadzwoń.

Jak dojechać

Autobusem miejskim: przystanek „Piłsudskiego” leży około osiemdziesięciu metrów od wejścia, to mniej niż dwie minuty pieszo. Obsługują go linie MPK Kraśnik numer 1, 6 i 7.

Pociągiem: stacja Kraśnik stoi na linii Lublin Główny - Stalowa Wola Rozwadów i zatrzymują się tam także pociągi pospieszne, ale od muzeum dzieli ją blisko pięć kilometrów na wschód. Pieszo to zły pomysł; spod dworca odjeżdża linia 7, która przejeżdża obok muzeum.

Autobusem dalekobieżnym: przystanki przy wjeździe od strony Lublina znajdują się około siedmiuset metrów od muzeum, czyli jakieś dziesięć minut spacerem ulicą Piłsudskiego.

Samochodem: z centrum Lublina około 51 kilometrów i mniej więcej 48 minut jazdy drogą krajową numer 19. W starym Kraśniku nie ma strefy płatnego parkowania, a bezpłatne parkingi i miejsca przykrawężnikowe zaczynają się sto metrów od muzeum.

W okolicy

Naturalnym punktem odniesienia jest placówka macierzysta: Muzeum Narodowe w Lublinie na Zamku Lubelskim sprzedaje bilet zbiorczy obejmujący również oddziały, więc jeśli zaczynasz dzień w Lublinie, kup go tam. Jadąc z Kraśnika dalej na południe drogą numer 19, po czterdziestu kilometrach trafisz na Muzeum Regionalne w Janowie Lubelskim , które opowiada o sąsiednim powiecie i o Lasach Janowskich. W przeciwną stronę, nad Wisłę, prowadzi trasa do Muzeum Nadwiślańskiego w Kazimierzu Dolnym - to zupełnie inny rejestr, miasteczko artystów zamiast garnizonu.

Historia

Muzeum powstało w 1976 roku przy okazji sześćsetlecia Kraśnika i zaczynało w stylowych wnętrzach na parterze dawnego klasztoru. W 1981 roku przeniesiono je do pomieszczeń zastępczych przy bramie wjazdowej na dziedziniec klasztorny, gdzie grzyb i zawilgocenie ścian zagroziły zbiorom i ludziom. Powiat przekazał wówczas murowany, dwupiętrowy budynek z okresu międzywojennego.

Muzeum 24. Pułku Ułanów imienia hetmana wielkiego koronnego Stanisława Żółkiewskiego otwarto 6 lipca 1995 roku, w 75. rocznicę powstania pułku. Datę wybrano nieprzypadkowo: 6 lipca 1920 roku pułkownik Tadeusz Żółkiewski zaczął formować oddział ochotniczy, z którego wyrósł 214 pułk ułanów, późniejszy 24. Po modernizacji budynek otwarto ponownie 7 października 2020 roku, a od 2022 roku oddział nosi nazwę Muzeum 24. Pułku Ułanów w Kraśniku. Dawna nazwa regionalna wciąż krąży w sieci, ale zwiedza się jeden adres.