W paryskim atelier Stanisława Wyspiańskiego i Józefa Mehoffera

Kameralny pokaz w sali na parterze Muzeum Stanisława Wyspiańskiego: kilka prac na papierze z lat, w których Wyspiański i Mehoffer dzielili pracownię w Paryżu, w tym rzadko oglądany pastel z wnętrzem jednej z tych pracowni. Ta odsłona trwa do 31 grudnia 2026 roku, a od stycznia do maja 2027 roku tę samą salę zajmą dwa portrety Wandy Siemaszkowej.

Muzeum Narodowe w Krakowie o wystawie:

Przez cały okres wspólnych studiów w mieście nad Sekwaną Wyspiański i Mehoffer portretowali się wzajemnie. Zachowały się wspomnienia Mehoffera zapisane w „Dzienniku”. Po datą 15 listopada 1892 roku zanotował: „Dziś rano malowałem jego [Wyspiańskiego], nie pozował, tylko malował znowu siebie do lustra (…)”; a 5 maja 1893 roku: „Dziś rysowałem studia do „Kazimierza” - Wysp[iański] pozował, potem ja naśladowałem królów polskich, przyjmując odpowiednie im ruchy - jakby na portretach (…)”. O tym, jak pracowało im się razem, pisał z kolei Wyspiański w liście do Lucjana Rydla z 8 marca 1893 roku: „My tu ciągle rysujemy, malujemy się nawzajem co chwila (…)”.

Celem pokazu, poza przybliżeniem relacji łączącej tych dwóch artystów, byłaby również prezentacja dwóch dzieł nieznanych szerszej publiczności, wypożyczonych z rąk prywatnych oraz z Muzeum Krakowa. Pastel przestawiający wnętrze jednej z paryskich pracowni Wyspiańskiego wymieniony został w katalogu dzieł artysty z 1925 roku jako własność doktora Władysława Federowicza, kolekcjonera kilku innych dzieł artysty z okresu paryskiego. Akwarela Józefa Mehoffera ze zbiorów Muzeum Krakowa ukazuje natomiast Wyspiańskiego pozującego przyjacielowi do jednego z obrazów historycznych.

Czego się spodziewać

To dodatek do stałej ekspozycji, nie osobna duża wystawa. Muzeum dołożyło go do piątej, tegorocznej odsłony swojej galerii Wyspiańskiego i pokazuje w jednej sali na parterze. Prace pochodzą z własnej kolekcji MNK, a dwie muzeum wypożyczyło: jedną z Muzeum Krakowa, drugą z rąk prywatnych. Muzeum wymienia z nazwy te obiekty:

• Stanisław Wyspiański, pastel z wnętrzem jednej z paryskich pracowni - obiekt z kolekcji prywatnej, w katalogu dzieł artysty z 1925 roku zapisany jako własność dr. Władysława Federowicza. Kuratorka datuje go prawdopodobnie na 1891 rok.
• Józef Mehoffer, „Stanisław Wyspiański w Paryżu” (1891-1892, akwarela na papierze, Muzeum Krakowa) - Wyspiański pozuje przyjacielowi do obrazu historycznego.
• Stanisław Wyspiański, „Podwójny portret Józefa Mehoffera w paryskiej pracowni” (1891-1892, węgiel na papierze, MNK) - zarazem studium do witraża Mehoffera dla katedry łacińskiej we Lwowie.
• Józef Mehoffer, „Portret Stanisława Wyspiańskiego” (ołówek na papierze, MNK) - według muzeum przypuszczalnie z lat paryskich, 1890-1894.

W materiałach prasowych muzeum są też dwa studia Wyspiańskiego, na których Mehoffer pozuje w kostiumie historycznym, między innymi do postaci króla Kazimierza Wielkiego. Najpewniej powstały podczas tego samego pozowania, które Mehoffer opisał w dzienniku pod datą 5 maja 1893 roku; muzeum samo nie łączy tych prac z tym zapisem.

Jedna sala, dwa kolejne pokazy:

• 26 czerwca - 31 grudnia 2026: „W paryskim atelier Stanisława Wyspiańskiego i Józefa Mehoffera”, czyli prace opisane wyżej.
• Styczeń - maj 2027: „Moja cudna Młoda”, dwa pastelowe portrety Wandy Siemaszkowej, która 16 marca 1901 roku zagrała Pannę Młodą na prapremierze „Wesela” w krakowskim Teatrze Miejskim. Dokładnych dat drugiego pokazu muzeum jeszcze nie podało.

Uwaga na datę zakończenia. Polska strona wystawy i lista wystaw MNK podają 26.06.2026-31.12.2026. Angielska wersja strony oraz ramka informacyjna komunikatu prasowego z 25 czerwca 2026 roku podają 26.06.2026-08.07.2027. Ta data nie pasuje ani do pierwszego, ani do drugiego pokazu. Sam tekst komunikatu mówi: „Pokaz potrwa do grudnia 2026 r.”, a angielska strona muzeum w opisie również podaje dla pierwszego pokazu okres od czerwca do grudnia 2026 roku. Ta strona trzyma się więc polskiej wersji: paryskie prace zobaczysz do 31 grudnia 2026 roku.

Kontekst

Wyspiański i Mehoffer, obaj rocznik 1869, znali się z krakowskiego Gimnazjum św. Anny i razem studiowali u Jana Matejki w Szkole Sztuk Pięknych. Do Paryża pojechali w 1891 roku. Mehoffer po roku nauki w prywatnej Académie Colarossi i w szkole sztuk dekoracyjnych dostał się do École des Beaux-Arts i studiował tam do 1894 roku. Wyspiański do tej uczelni się nie dostał i w latach 1891-1894 chodził do Colarossiego.

W 1892 roku przyjaciele się poróżnili i Wyspiański wyprowadził się z mieszkania Mehoffera. Zapiski z 1893 roku przytoczone przez muzeum pokazują jednak, że nadal rysowali się nawzajem. Wyspiański poznał w Paryżu Władysława Ślewińskiego, zetknął się z Gauguinem i nabistami, oglądał freski Puvisa de Chavannes w Panteonie; do Krakowa wrócił, bo nie miał z czego się utrzymać.

Później ich drogi się rozeszły. Mehoffer wygrał w 1895 roku międzynarodowy konkurs, w którym startowało 47 artystów, na witraże do katedry we Fryburgu w Szwajcarii, a ostatnie okna do jej prezbiterium powstały w latach 1918-1936. Wyspiański zmarł w 1907 roku.

Bilet i czas

Osobnego biletu nie ma. Pokaz wchodzi w cenę wejścia do oddziału: 18 zł normalny, 14 zł ulgowy, rodzinny 36 zł, uczniowie i studenci 1 zł, dzieci poniżej 7 lat bezpłatnie. Bilet kupisz na stronie biletowej MNK albo w kasie.

Sprawdź dzień tygodnia, zanim wyjdziesz z domu. Oddział jest czynny we wtorek, czwartek i piątek w godzinach 10:00-16:00, w sobotę i niedzielę 11:00-16:00; w poniedziałek i w środę jest zamknięty. To jedyny oddział MNK zamknięty w środę. Ostatnich zwiedzających wpuszcza się 40 minut przed zamknięciem, więc każdego dnia otwarcia wejdziesz najpóźniej o 15:20.

Wtorek to dzień bezpłatnego wstępu na wystawy stałe. Muzeum nie pisze wprost, czy obejmuje on ten pokaz czasowy; jeśli po to przychodzisz we wtorek, zapytaj w kasie.

Zarezerwuj około godziny na całe muzeum, z czego sam pokaz zajmie kwadrans. Reszta czasu przypada na stałą ekspozycję z kolekcji liczącej przeszło 1100 obiektów Wyspiańskiego. Autoprzewodnik po polsku i angielsku kosztuje 10 zł; osoby z niepełnosprawnościami i ich opiekunowie wypożyczają go bezpłatnie.

Dla kogo: dla czytelników „Wesela”, miłośników Młodej Polski i każdego, kogo ciekawi, jak dwaj przyjaciele i rywale widzieli się nawzajem przy sztalugach. Kto się rozczaruje: ten, kto przyjdzie na dużą wystawę monograficzną. To kilka prac na papierze, dobry powód, by odwiedzić muzeum teraz, ale nie powód, by specjalnie przyjechać do Krakowa.

Co piszą o wystawie

dzieje.pl (25.06.2026, depesza PAP): zapowiedź otwarcia z wypowiedziami dyrektora MNK Andrzeja Szczerskiego i kustosz oddziału, w której wyróżniono pastel z paryskiej pracowni - depesza PAP w serwisie dzieje.pl .

Nasz Dziennik (25.06.2026, AB, PAP): skrócony przedruk tej samej depeszy - relacja „Naszego Dziennika” .

Magdalena Laskowska, kustosz oddziału, powiedziała PAP: „Na takie pokazy staramy się wypożyczać obiekty nieznane publiczności, niepokazywane i tak jest też w tym przypadku: mamy przepiękne studium pastelu ukazujące wnętrze pracowni paryskiej, prawdopodobnie z 1891 roku”.

Recenzji krytycznych brak. Obie publikacje to ta sama depesza agencyjna z tygodnia otwarcia: zapowiedź, nie ocena.

Aktualizacje

• 2026-09-23 - ponownie sprawdzono strony muzeum. Polska strona wystawy i lista wystaw MNK nadal podają 26.06.2026-31.12.2026, angielska strona nadal 26.06.2026-08.07.2027; tę drugą datę podaje też ramka informacyjna komunikatu prasowego MNK z 25.06.2026. Ceny (18/14 zł) i godziny bez zmian. Wydarzeń towarzyszących muzeum nie ogłosiło.
• 2026-09-13 - sprawdzono daty, ceny i godziny na stronach muzeum: bez zmian wobec zapisu z sierpnia (18/14 zł, pokaz do 31.12.2026). Rozbieżność między polską a angielską wersją strony MNK co do daty zakończenia nadal występuje.

Zobacz też

• Dom Józefa Mehoffera - oddział MNK przy Krupniczej 26, w domu drugiego bohatera tego pokazu; muzeum samo proponuje trasę „Wyspiański i Mehoffer” przez oba oddziały.
• Dom Jana Matejki - Matejko uczył obu artystów w Szkole Sztuk Pięknych i to on wciągnął Wyspiańskiego do prac przy polichromii kościoła Mariackiego, przy której zaczęła się ich współpraca.
• Vincent van Gogh: Wiejskie chaty pośród drzew - pokaz jednego obrazu w Gmachu Głównym MNK, który kończy się tego samego dnia, 31 grudnia 2026 roku.

Profil muzeum: Muzeum Stanisława Wyspiańskiego .