Stan posiadania. Topografia Kolekcji MOCAK-u - część I

Pierwsza część cyklu prezentującego Kolekcję MOCAK-u to nie klasyczny przegląd zbiorów, lecz wystawa zbudowana na doświadczeniu braku - czasu, stabilności i środków. Cały zespół muzeum przekształca kryzys w narzędzie autoanalizy, dzieląc opowieść na pięć metaforycznych rozdziałów: Ruiny, Zakamarki, Błota, Szafy i Wiosny.

MOCAK o wystawie:

„Z prochu powstałeś, to wstań i się otrzep”, mawiał Rafał Wojaczek w filmie Lecha Majewskiego, neutralizując znaną wszystkim frazę o nieuchronnym końcu. Filmu nie zobaczycie na wystawie Stan posiadania, tak jak wielu innych rzeczy. Ta wystawa zbudowana jest na doświadczeniu braku: czasu i stabilności, a przede wszystkim środków finansowych - braku wynikającego z implozji budżetu instytucji i wyczerpania zasobów niezbędnych do realizacji planowanych działań. Podobnie jednak jak Wojaczek w wypowiadanym przez siebie zdaniu, staramy się przechwycić ten brak rozumiany jako kryzys i znaleźć nowe, inne modele pracy nad wystawą problematyzującą Kolekcję MOCAK-u.

W narracjach dotyczących muzeum stale powraca motyw zapaści: mówi się o „wieloletnim kryzysie”, „obecnym kryzysie”, a samą instytucję określa się nawet mianem ruiny. Tworząc wystawę Stan posiadania, próbujemy jednak użyć słowa „kryzys” na własnych zasadach - przekształcić je w narzędzie i punkt wyjścia do dalszych opowieści i (auto)analiz.

Jako cały zespół MOCAK-u chcemy tą wystawą sprawdzić stan posiadania i stan zachowania instytucji, ale także nasz stan wiedzy i stan zdrowia.

Czego się spodziewać

Wystawa jest podzielona na pięć metaforycznych rozdziałów - Ruiny, Zakamarki, Błota, Szafy i Wiosny - przez które prowadzi widza opowieść o Kolekcji i o samej instytucji w momencie przełomu. To autorefleksyjny portret muzeum, przygotowany przez cały jego zespół, zbiegający się z piętnastą rocznicą udostępnienia publiczności pierwszej wystawy w obecnej siedzibie. Kuratorem wystawy jest Kamil Kuitkowski, a na ekspozycji, zajmującej poziom 0 budynku przy ul. Lipowej 4, pokazano ponad sto prac z Kolekcji MOCAK-u autorstwa 83 artystek i artystów - część z nich nigdy wcześniej nie była publicznie prezentowana.

Łukasz Gazur, który zrecenzował wystawę w XYZ.pl, wskazuje m.in. te prace:

• Teresa Murak - jej praca otwiera wystawę w niemal pustej sali, w której słychać śpiew ptaków i odgłosy natury.
• Justyna Smoleń - „gliniasta” rzeźba-totem w rozdziale Błota, którego nazwa odsyła do Zabłocia, dzielnicy muzeum.
• Agata Siwek - kiosk z „gadżetami z Auschwitz”: koszulki w pasy, torby, breloczki, rzeźby. Praca pyta o komercjalizację Zagłady, a ogląda się ją na terenie dawnej fabryki Schindlera.
• Katarzyna Kozyra, „Święto wiosny” - zamyka wystawę; artystka odtwarza choreografię Wacława Niżyńskiego do baletu Igora Strawińskiego z udziałem osób starszych.

Bilety, godziny otwarcia i aktualne informacje znajdziesz na stronie MOCAK-u .

Kontekst

MOCAK powstało w 2011 roku w dawnej fabryce Oskara Schindlera na krakowskim Zabłociu i od początku koncentruje się na sztuce po 1989 roku, choć w Kolekcji są też prace wcześniejsze - na tej wystawie choćby dzienniki Janiny Turek z lat 1943-2000. W ostatnich latach instytucja przechodziła głęboki kryzys organizacyjny i finansowy, z dwiema zmianami na stanowisku dyrektora w ciągu półtora roku, co szeroko komentowała prasa kulturalna. „Stan posiadania” jest pierwszą częścią cyklu, w którym muzeum otwarcie mierzy się z tym kryzysem, czyniąc z niego temat wystawy zamiast go ukrywać.

Bilet i czas

Muzeum jest otwarte od wtorku do niedzieli w godzinach 11:00-19:00, w poniedziałki zamknięte; kasa sprzedaje bilety do 18:30. Bilet standardowy kosztuje 30 zł, ulgowy 20 zł (15 zł w okresie zmiany wystaw), rodzinny (2+3 lub 1+4 osoby) 65 zł, a dzieci do 7. roku życia pod opieką osoby z biletem wchodzą bez dodatkowej opłaty. Posiadacze Karty Krakowskiej mają 20% zniżki, a kto pokaże w kasie bilet z Fabryki Schindlera, zapłaci 15 zł.

Bezpłatny czwartek tej wystawy nie obejmuje. Wolny wstęp dotyczy wyłącznie wystaw Kolekcji MOCAK-u na poziomie -1, a na wystawy czasowe obowiązuje w czwartki bilet ulgowy: 20 zł zamiast 30 zł, dla osób uprawnionych do ulgi 15 zł.

W środy od 16:00 do 19:00 muzeum ma ciche godziny - bez oprowadzań i warsztatów, z wyciszonymi albo wyłączonymi pracami, które emitują głośny dźwięk lub intensywne światło. To najlepsza pora dla osób wrażliwych na bodźce. Tekst kuratorski i wstępy do pięciu rozdziałów muzeum udostępnia także w języku prostym i w polskim języku migowym, na osobnej stronie .

Na zwiedzanie pięciu rozdziałów wystawy warto zarezerwować co najmniej godzinę; ekspozycja adresowana jest do osób zainteresowanych sztuką konceptualną i kondycją instytucji muzealnych, mniej do szukających lekkiej, efektownej wystawy rodzinnej.

Wydarzenia towarzyszące

• 17.10.2026, 12:00 - „Otwórz uszy, otwórz oczy!”: warsztaty z muzykami Spółdzielni Muzycznej Contemporary Ensemble, którzy razem z uczestnikami sprawdzają, jak brzmi przestrzeń wystawy i które prace mogą posłużyć za partyturę; dla młodzieży, dorosłych i seniorów, około 90 minut, bezpłatne wejściówki do pobrania ze strony Spółdzielni Muzycznej - szczegóły
• 09.10.2026, 17:00 - spacer po wystawie z konserwatorką sztuki współczesnej Zofią Kerneder o dziełach z nietypowych materiałów i granicach ingerencji konserwatora; około 90 minut, w cenie biletu do muzeum, bez rezerwacji, zbiórka w recepcji - szczegóły
• 01.10.2026, 11:15 - „Spacerówka”: zwiedzanie dla opiekunów najmłodszych dzieci, z wózkami, z miejscem do odpoczynku i zabawy w przestrzeni wystawy oraz przewijakiem; około 60 minut, w cenie biletu do muzeum, bez rezerwacji - szczegóły
• 25.09.2026, 17:30 - „Twórcza pracownia. Uważne zwiedzanie”: warsztaty dla dorosłych i młodzieży w przestrzeni wystawy, ze szkicownikiem i gliną samoutwardzalną, prowadzi Katarzyna Homoncik; 90-120 minut, 35 zł (bilet obejmuje także zwiedzanie wystawy), bilety w kasie i online - szczegóły

Co piszą o wystawie

• LoveKraków.pl (22.09.2026, Filip Zapał): artykuł o wychodzeniu muzeum z kryzysu finansowego; pełniący obowiązki dyrektora Grzegorz Kuźma przedstawia w nim wystawę jako projekt wypracowany wspólnie przez zespół, a nie narzucony przez dyrektora - link
• Magazyn Szum (17.08.2026): w dziale „Do zobaczenia” magazyn publikuje tekst kuratorski muzeum z fotografiami Rafała Sosina; to materiał instytucji, nie recenzja - link
• XYZ.pl (01.08.2026, Łukasz Gazur): recenzja, która za największą siłę wystawy uznaje jej zakorzenienie w miejscu - rozdziały czyta zarazem jako metafory i jako mapę Zabłocia z dawną fabryką Schindlera - i docenia, że muzeum nie ukrywa kryzysu, lecz czyni z niego temat - link
• LoveKraków.pl (23.07.2026, Filip Zapał): zapowiedź z dnia przed otwarciem, która osadza wystawę w kontekście dwóch odwołań dyrektorów i problemów finansowych muzeum i opisuje ją jako próbę potraktowania kryzysu jako punktu wyjścia do zmian - link

Dotąd ukazała się jedna recenzja (XYZ.pl), przychylna; pozostałe teksty to zapowiedź, materiał muzeum i artykuł o sytuacji instytucji.

Aktualizacje

• 2026-09-22 - daty (24.07-18.10.2026) potwierdzone na stronie MOCAK-u. Dodano terminy wydarzeń do 17.10.2026, prace wskazane w recenzji XYZ.pl, zasady czwartkowego wstępu (bezpłatny czwartek nie obejmuje tej wystawy) i ciche godziny w środy. Poprawiono opis dwóch wcześniejszych tekstów prasowych: materiał w Magazynie Szum to tekst kuratorski muzeum, a tekst LoveKraków.pl z 23.07.2026 to zapowiedź, nie recenzja.
• 2026-09-13 - uzupełniono kuratora (Kamil Kuitkowski), praktyczne informacje o bilecie i godzinach oraz przegląd prasy na podstawie strony MOCAK-u i dwóch recenzji. Daty wystawy (24.07-18.10.2026) pozostają bez zmian - żadne źródło nie potwierdziło przedłużenia.

Zobacz też

• Katarzyna Krakowiak-Bałka. Ekologie współtworzenia - równoległa wystawa w MOCAK-u, projekt site-specific traktujący budynek muzeum jak żywy organizm, dobre uzupełnienie autorefleksyjnego tonu „Stanu posiadania”.
• Wystawy Kolekcji MOCAK-u na poziomie -1 - stała prezentacja zbiorów muzeum, do której w czwartki wstęp jest bezpłatny; w czwartek obie obejrzysz za cenę biletu ulgowego na tę wystawę.

Profil muzeum: MOCAK Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie .