Przecięcia. Wycinanki Anny Wencel

Anna Wencel od 2008 roku uczy w Żydowskim Muzeum Galicja historii i kultury Żydów. Na tej wystawie pokazuje drugą stronę swojej pracy: kilkadziesiąt wycinanek z papieru, w których wzory żydowskie mieszają się z polską i ukraińską tradycją ludową. Jedna sala przy ul. Dajwór 18, do 31 grudnia 2026 roku.

Żydowskie Muzeum Galicja o wystawie:

Co można przedstawić za pomocą wycinanki? Symbol, ornament, motyw roślinny - to dość oczywiste i często spotykane wzory. Ale czy można poprzez wycinanki opowiedzieć o sprawach bardziej złożonych? O obecności i nieobecności, o dziedzictwie i historii, o tradycji i pamięci? Anna Wencel, autorka prac prezentowanych na nowej wystawie czasowej w Żydowskim Muzeum Galicja, podejmuje próbę udzielenia odpowiedzi na to pytanie.

W galerii wystaw czasowych Żydowskiego Muzeum Galicja można zobaczyć kilkadziesiąt współczesnych wycinanek, oryginalnych zarówno pod względem treści, jak i techniki. Tytuł wystawy - „Przecięcia” - ściśle wiąże się z usytuowaniem twórczości Anny Wencel na przecięciu różnych kultur, tradycji i nowoczesności, sztuki i rzemiosła. Odnosi się również do działalności autorki: przecinania się ról artystki, rękodzielniczki i edukatorki.

Wystawa w subtelny sposób łączy wymiar artystyczny i edukacyjny, stając się kanwą opowieści o wycinankarstwie, o symbolach i ich różnych znaczeniach. Przedstawia również praktyczną stronę tworzenia wycinanek - od szkiców i projektów, poprzez narzędzia do wycinania, po końcowy efekt.

Czego się spodziewać

Wystawa zajmuje jedną salę, galerię wystaw czasowych, którą muzeum na stronie angielskiej nazywa Koret Gallery. Poza gotowymi pracami zobaczysz warsztat: szkice, projekty i narzędzia, którymi autorka wycina, czyli drogę od pomysłu do arkusza papieru. W programie festiwalowym muzeum zapowiadało motywy, których po wycinance się nie spodziewasz: siatki miejskich ulic, budynki, mosty, lasy i rzeki, obok misternych ornamentów, przedstawień niemal realistycznych i kompozycji abstrakcyjnych.

To wystawa pracownicy muzeum w jej własnym muzeum. Anna Wencel jest w zespole starszą specjalistką do spraw wystaw i edukacji, a wycinanki robi obok pracy edukatorki i współkuratorki wystaw o historii Żydów. Muzeum pokazuje je jako współczesną sztukę, nie jako rekonstrukcję dawnej wycinanki żydowskiej. Projekt współfinansuje Konsulat Generalny Republiki Federalnej Niemiec w Krakowie.

Wernisaż odbył się 2 lipca 2026 roku o 17:00, w ramach programu towarzyszącego 35. Festiwalowi Kultury Żydowskiej; w czasie festiwalu autorka prowadziła też warsztaty i dyżur artystyczny w sali wystawy. Później muzeum zorganizowało oprowadzanie autorskie (12 lipca), oprowadzania kuratorskie po polsku i angielsku (ostatnie 11 września), rodzinne warsztaty z autorką (13 września) i oprowadzanie po ukraińsku (14 września). Wszystkie były bezpłatne, z limitem miejsc i biletem pobieranym ze strony. Kolejne terminy muzeum ogłasza w kalendarzu wydarzeń ; dotąd pojawiały się co kilka tygodni.

Kontekst

Wycinanka była rozpowszechniona wśród Żydów na ziemiach polskich i w Rosji w XIX i na początku XX wieku. Zdobiła ketuby (kontrakty ślubne), mizrachy, czyli tabliczki wskazujące w domu kierunek modlitwy, i ozdoby świąteczne; w pierwszej połowie XX wieku niemal zanikła. Polska wycinanka ludowa rozkwitła w połowie XIX wieku i różni się regionami: kurpiowska bywa jednobarwna, łowicka jest wielobarwna. Ukraińskie wytynanki rozeszły się po wsiach również w XIX wieku.

Anna Wencel jest absolwentką judaistyki na Uniwersytecie Jagiellońskim. W Muzeum Galicja współtworzyła między innymi wystawy „Dziewczyna z pamiętnika. W poszukiwaniu Rywki z łódzkiego getta” (2017) i „HerStories” (2023). Swoje wycinanki pokazywała już w 2024 roku w Płońsku, na wystawie „(Nie)tradycyjna, (nie)żydowska”; mówiła wtedy, że na żydowską kulturę patrzy z podziwem, ale z zewnątrz i z perspektywy niereligijnej.

Bilet i czas

Osobnego biletu na wystawę muzeum nie sprzedaje. W cenniku jest tylko bilet wstępu: normalny 35 zł, ulgowy (seniorzy, studenci) 25 zł, rodzinny 55 zł; dzieci do 7 lat wchodzą bezpłatnie. Muzeum nie pisze wprost, że ten bilet obejmuje wystawę czasową - to nasze odczytanie, które potwierdza festiwalowy dyżur artystyczny w sali wystawy z wejściem „na podstawie biletu do Żydowskiego Muzeum Galicja”. Dnia bezpłatnego wstępu muzeum nie podaje. Honoruje karty ICOM, Krakow Tourist Card i Hop On Hop Off.

Bilety kupione online nie są przypisane do daty ani godziny i są ważne do końca roku wydrukowanego na bilecie. Muzeum jest czynne codziennie, 10:00-18:00, z wyjątkiem Jom Kipur i Bożego Narodzenia. Godziny świąteczne ogłasza osobno (na Wielkanoc 2026 roku było to 12:00-18:00), więc przed wizytą w drugiej połowie grudnia sprawdź stronę. W budynku nie ma schodów.

Na samą wystawę zarezerwuj 30 minut, dłużej, jeśli chcesz obejrzeć szkice obok gotowych prac. Z wystawą stałą „Śladami pamięci” licz półtorej do dwóch godzin. Wystawa jest dwujęzyczna, po polsku i angielsku - tak podaje angielska strona muzeum.

Najlepsza dla osób, które same wycinają, szyją albo haftują, dla nauczycieli szukających sposobu na rozmowę o symbolach i dla rodzin z dziećmi. Wycinanka jest dla dziecka łatwiejszym wejściem w temat niż fotografie z wystawy stałej, a muzeum prowadziło przy tej wystawie warsztaty rodzinne. Pomiń, jeśli szukasz dawnych wycinanek ze zbiorów muzealnych: to współczesne prace jednej autorki.

Wydarzenia towarzyszące

• 03-04.10.2026 - Weekend Seniora z Kulturą: osoby od 60 lat kupują bilet za 10 zł - szczegóły
• 04.10.2026, 11:00 - oprowadzanie autorskie po wystawie w programie Weekendu Seniora - szczegóły
• 04.10.2026, 14:00 - 2. Święto Ulicy Dajwór: oprowadzanie po wystawie, prowadzi Anna Wencel. Tego dnia (11:00-16:00) muzeum ogłasza bezpłatny wstęp tylko na wystawę „KEF to zabawa!”; nie podaje, czy na oprowadzanie potrzebny jest bilet - szczegóły
• 04.10.2026, 15:00 - 2. Święto Ulicy Dajwór: warsztaty „Wycinanki z recyklingu” z Anną Wencel, dla uczestników od 7 lat - szczegóły
• 12.10.2026, 17:00 - oprowadzanie po ukraińsku, prowadzi Viktoria Mudrytska; wstęp wolny, liczba miejsc ograniczona, bezpłatny bilet trzeba pobrać ze strony - szczegóły
• 26.10.2026, 17:00 - oprowadzanie kuratorskie po polsku, prowadzi Jagoda Wójcicka; wstęp wolny, liczba miejsc ograniczona, bezpłatny bilet trzeba pobrać ze strony - szczegóły

Zobacz też

• Żydowskie Muzeum Galicja - wystawa stała „Śladami pamięci”, fotografie z Małopolski i Podkarpacia, dla których warto przyjść także bez wycinanek.
• Krakowska koronka klockowa - żywe dziedzictwo - inne rękodzieło pokazane jako żywa praktyka, a nie zabytek; w Pałacu Krzysztofory do 25 października.
• Stara Synagoga - pięć minut pieszo, judaika w najstarszej zachowanej synagodze w Polsce: przedmioty rytualne, których symbole wracają w wycinance żydowskiej.

Bilety, godziny otwarcia i aktualne informacje znajdziesz na stronie Żydowskiego Muzeum Galicja .

Profil muzeum: Żydowskie Muzeum Galicja .