Kraków. Dźwięki, melodie, słowa

Wystawę zwiedza się uchem: w czterech częściach słuchasz zgrzytu dawnych tramwajów, zawołań handlarzy z Rynku, krakowskich dzwonów oraz pozytywek i gramofonów, a na poddaszu siadasz przy hejnale z archiwalnych audycji Radia Kraków. Najwięcej wyniosą z niej krakowianie ciekawi, jak ich miasto brzmiało przed dekadami, i rodziny z dziećmi.

Muzeum Krakowa o wystawie:

W centrum uwagi znalazły się odgłosy miejskiego życia, które kształtują tożsamość Krakowa i codzienne doświadczenie mieszkańców. Wystawa przybliża zmiany zachodzące w miejskim środowisku dźwiękowym na przestrzeni ostatniego stulecia, a zarazem podkreśla wyjątkową ciągłość niektórych zjawisk dźwiękowych. To wystawa w równym stopniu do oglądania, co słuchania. Specjalnie na jej potrzeby powstała artystyczna instalacja dźwiękowa, w której nagrania z przeszłości i teraźniejszości wchodzą ze sobą w dialog. Jej autorem jest Marcin Dymiter - artysta dźwiękowy realizujący projekty z kręgu elektroniki, field recordingu i muzyki improwizowanej. W każdej sali można usłyszeć unikalne kompozycje zbudowane z archiwalnych materiałów audio i nagrań terenowych zarejestrowanych współcześnie w Krakowie.

Czego się spodziewać

Wystawie towarzyszą spacery dźwiękowe („Słuchanie miasta”), warsztaty edukacyjne i oprowadzania kuratorskie. To wielozmysłowe spojrzenie na niematerialne dziedzictwo dźwiękowe Krakowa.

Przedmioty, przy których warto się zatrzymać:

• Stare serce dzwonu Zygmunt - wypożyczone z katedry wawelskiej; jak mówiła kuratorka „Gazecie Krakowskiej”, biło w dzwon od 1521 roku do Bożego Narodzenia 2000 roku.
• Katarynki i trąbki hejnalistów - „Gazeta Krakowska” wymienia je wśród przedmiotów, które towarzyszą nagraniom ulicy i hejnału.
• Sprzęty grające - od pozytywek i fonografu przez patefon, gramofony i magnetofon po urządzenia mobilne, w części o muzyce domowej i ulicznej.
• Fragmenty audycji Radia Kraków z lat 1938-1939 - najstarsze nagrania, do jakich dotarła kuratorka, słuchane na poddaszu razem z nagraniami z wieży telewizyjnej na Krzemionkach.
• Marakas i klawikord - muzeum wymienia je wśród instrumentów pokazanych na wystawie w zapowiedzi warsztatów rodzinnych.

Przed wizytą obejrzyj spot, który muzeum przygotowało do wystawy:

Bilety, godziny otwarcia i aktualne informacje znajdziesz na stronie Muzeum Krakowa .

Kontekst

Centrum Interpretacji Niematerialnego Dziedzictwa Krakowa, oddział Muzeum Krakowa mieszczący się w Domu pod Krzyżem, opiekuje się żywymi tradycjami miasta. Należą do nich pochód Lajkonika i szopkarstwo krakowskie, pierwsza polska tradycja wpisana w 2018 roku na Listę reprezentatywną niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości UNESCO. Hejnał mariacki, któremu poświęcona jest czwarta część wystawy, jest nadawany przez radio nieprzerwanie od 1927 roku. Druga sekcja wystawy przybliża symboliczną i społeczną rolę dzwonów krakowskich, w tym dzwonu Zygmunta na Wawelu, którego serce - wypożyczone z katedry - można na wystawie zobaczyć.

Bilet i czas

Bilet normalny na wystawę kosztuje 26 zł, ulgowy 22 zł, rodzinny (do czterech osób) 52 zł, a grupowy (od 16 osób) 16 zł od osoby; grupy szkolne płacą 11 zł od osoby. Z Kartą Krakowską bilet normalny kosztuje 20,80 zł, a ulgowy 16 zł; z Kartą Dużej Rodziny normalny kosztuje 13 zł. Muzeum nie ogłasza dla tego oddziału dnia bezpłatnego wstępu.

Oprowadzanie po wystawie na zamówienie kosztuje 150 zł plus bilety wstępu; umawia się je z oddziałem (tel. 12 422 52 58 wew. 14 lub 18, folklor@muzeumkrakowa.pl ).

Na spokojne zwiedzanie z wysłuchaniem instalacji dźwiękowych warto zarezerwować około godziny. Wystawa jest pomyślana w równym stopniu do oglądania, co do słuchania, więc zwiedzający liczący na tempo typowe dla ekspozycji czysto wizualnej powinni zaplanować więcej czasu niż zwykle.

Oddział jest czynny od środy do niedzieli w godzinach 10:00-17:00, w poniedziałki i wtorki zamknięty; ostatnie wejście to 30 minut przed zamknięciem dla osób indywidualnych i 60 minut dla grup.

Wydarzenia towarzyszące

• 11.10.2026, 10:00 i 14:00 - dwa oprowadzania kuratorskie z dr Moniką Widzicką w ostatnim dniu wystawy, w cenie biletu wstępu, limit 25 osób, zbiórka w holu Domu pod Krzyżem, bilety w kasie oddziału: 10:00 , 14:00 .
• 10.10.2026, 11:00 - „Pejzaż Krakowa dźwiękiem i kolorem malowany”, warsztaty plastyczne dla rodzin z dziećmi w wieku 7-12 lat, 30 zł, limit 20 osób, bilety w kasie oddziału - szczegóły .
• 08.10.2026, 17:00 - „Miejska akustemologia (bez)ruchów. O słuchaniu mobilności i zastojów”, wykład dr hab. Agaty Stanisz (UAM) transmitowany na profilu oddziału na Facebooku, bezpłatnie, bez zapisów - szczegóły .
• 03.10.2026, 11:00 - „Słuchanie miasta. Kraków szlakiem muzyki”, dwugodzinny spacer po Starym Mieście z Alicją Natkaniec, zbiórka w holu Domu pod Krzyżem, 30 zł, limit 30 osób, bilety online - szczegóły .
• 27.09.2026, 11:00 - „Bębenek, marakas i kastaniety. W fabryce instrumentów”, zwiedzanie z warsztatami dla rodzin z dziećmi w wieku 6-10 lat, 60-90 minut, 30 zł od dziecka (jeden opiekun bezpłatnie), bilety online i w kasach - szczegóły .

Jeśli chcesz obejrzeć wystawę z kuratorką, 11 października to ostatnia ogłoszona okazja - przy limicie 25 osób zarezerwuj miejsce wcześniej w Centrum Obsługi Zwiedzających (tel. 12 426 50 60). Grupy szkolne mogą zamówić lekcje muzealne, m.in. „Pejzaż Krakowa dźwiękiem i kolorem malowany” i „Krakowskie domowe i uliczne melodie”, a osoby szukające terapeutycznego kontaktu z dźwiękiem - program arteterapeutyczny „Dźwiękoczuły Kraków”. Pełny program jest w kalendarium Muzeum Krakowa .

Co piszą o wystawie

RMF24 (16.02.2026, Renata Gaweł): zapowiedź otwarcia nazywa wystawę wyjątkową i przedstawia ją jako propozycję poznania Krakowa od strony dźwiękowej zamiast wizualnej - link .

Polskie Radio Trójka (16.02.2026, Izabela Dudkiewicz/PAP): relacja z otwarcia opisuje cztery sekcje tematyczne wystawy oraz instalację dźwiękową łączącą nagrania archiwalne ze współczesnymi nagraniami terenowymi - link .

Gazeta Krakowska (18.02.2026, Anna Piątkowska): rozmowa z kuratorką z otwarcia, w której za wyjątkowe uznaje ona stare serce Zygmunta oraz fragmenty audycji Radia Kraków z lat 1938-1939, trudne do usłyszenia gdziekolwiek indziej - link (przedruk w serwisie Kraków Nasze Miasto).

TVP3 Kraków (28.04.2026, Monika Socha): materiał reporterski zachęca do potraktowania wystawy jako ćwiczenia ze słuchania miasta i wyróżnia pierwsze serce Zygmunta, które zabrzmiało w 1521 roku - link .

Kuratorka dr Monika Widzicka w rozmowie z „Gazetą Krakowską” o sercu dzwonu: „Przez pięć wieków Kraków się diametralnie zmienił, ale ten odgłos trwał niezmiennie”.

Cztery materiały prasowe, wszystkie informacyjne i przychylne, żaden krytyczny. Pogłębionej recenzji w prasie kulturalnej dotąd nie opublikowano - to relacje z otwarcia i jeden reportaż telewizyjny z kwietnia.

Aktualizacje

• 2026-09-22 - ponownie sprawdzono daty i ceny na stronie wystawy oraz w newsletterach Muzeum Krakowa z 14 i 21 września: wystawa trwa do 11.10.2026, a oprowadzania kuratorskie 11 października muzeum zapowiada jako ostatnią okazję do jej obejrzenia. Serwis krakow.travel nadal podaje 13.12.2026; obowiązuje data muzeum. Dodano terminy wydarzeń do końca wystawy, dwa materiały prasowe i spot muzeum.

• 2026-09-13 - sprawdzono aktualność dat i cen na stronie muzeum - bez zmian względem wcześniej zapisanych (20.02.2026-11.10.2026, ceny jak wyżej). Dwa wtórne źródła sprzed otwarcia (miejskie kalendarium krakow.pl i depesza PAP z 16.02.2026) podają inną datę zakończenia (13.12.2026), ale strona samej wystawy na muzeumkrakowa.pl jednoznacznie i wprost wskazuje 11.10.2026, więc data na naszej stronie pozostaje bez zmian.

Zobacz też

• Pałac Krzysztofory - główna siedziba Muzeum Krakowa przy Rynku Głównym, z kolekcją szopek krakowskich - tej samej niematerialnej tradycji, którą opiekuje się Centrum Interpretacji.
• Muzeum Etnograficzne - kultura ludowa i tradycje na Kazimierzu, naturalne uzupełnienie tematu dziedzictwa niematerialnego.
• Podziemia Rynku - archeologiczna opowieść o dawnym gwarze rynkowym, o kilka minut spaceru od Domu pod Krzyżem.

Profil muzeum: Centrum Interpretacji Niematerialnego Dziedzictwa Krakowa .