Korzenie i niebo. Polski rozdział w kolekcji Kijowskiej Narodowej Galerii Sztuki

Kijowska Narodowa Galeria Sztuki przechowuje niewielki, ale bardzo interesujący zbiór dzieł polskich malarzy XIX i pierwszej połowy XX wieku - w Polsce dotąd praktycznie nieznany. Wystawa w sali Malarni w Galerii Sztuki XIX wieku w Sukiennicach pokazuje go po raz pierwszy szerokiej publiczności.

Muzeum Narodowe w Krakowie o wystawie:

Już w czerwcu będziemy mogli po raz pierwszy w Polsce, zobaczyć dzieła ze zbiorów Kijowskiej Narodowej Galerii Sztuki, jednego z najważniejszych muzeów ukraińskich.

Powstało ono w 1922 roku, jego zaś bogata i różnorodna kolekcja liczy czternaście tysięcy obiektów, głównie z zakresu malarstwa, od XIII wieku do czasów współczesnych. Trzon zbiorów Galerii stanowią dzieła z prywatnych kolekcji kijowskich, które zostały znacjonalizowane w czasach istnienia ZSRR - najcenniejsze i najbardziej z nich znane, to te Tereszczenków, Chanenków, jak również Oskara Hansena.

Istotne miejsce w zbiorach Kijowskiej Narodowej Galerii Sztuki zajmuje kolekcja dzieł polskich artystów XIX i pierwszej połowy XX wieku, niewielka, jednak bardzo interesująca. W Polsce dotychczas, w każdym razie wśród szerszego kręgu odbiorców sztuki, pozostawała ona nieznana.

Zespół Muzeum Narodowego w Krakowie, zaproszony przez kijowskie muzeum do współpracy, dokonał wraz z nim wyboru dzieł dziewięciu polskich malarzy. Reprezentują one różne epoki - od wczesnego romantyzmu aż do okresu międzywojennego i, co oczywiste, są bardzo różnorodne stylistycznie i ikonograficznie.

Czego się spodziewać

Na wystawie pokazano nieznane dotąd polskiej publiczności dzieła Aleksandra Orłowskiego (1777-1832), Henryka Siemiradzkiego (1843-1902), Wilhelma Kotarbińskiego (1848-1921), Stefana Bakałowicza (1857-1947), Jana Ciąglińskiego (1858-1913), Leona Wyczółkowskiego (1852-1936), Leona Kowalskiego (1870-1937), Stanisława Żukowskiego (1873-1944) oraz Mariana Strońskiego (1892-1977). Aranżację plastyczną przygotowała Anna Popławska-Szilder, a nad koordynacją projektu czuwał zespół: Gabriela Kuleczko, Katarzyna Stolarz, Aleksandra Kłaput, Katarzyna Myszor-Kucmierz i Anastazja Kowalenko.

Dyrektor MNK Andrzej Szczerski zwraca uwagę, że część pokazanych nazwisk to dziś artyści niemal zapomniani - wymienia zwłaszcza Stefana Bakałowicza, cenionego akademika, którego można na nowo odkryć z perspektywy kijowskiej kolekcji, oraz Mariana Strońskiego, malarza XX wieku bliskiego postimpresjonizmowi i paryskiej École de Paris. Wilhelm Kotarbiński spędził w Kijowie około trzydziestu lat życia, co tłumaczy, dlaczego jego prace trafiły akurat tam, a nie do zbiorów polskich.

Kontekst

Kilku spośród dziewięciu pokazanych malarzy pracowało lub kształciło się poza ziemiami polskimi - Kotarbiński w Kijowie, Siemiradzki większość życia w Rzymie - i to właśnie dlatego ich obrazy trafiły do kolekcji ukraińskiej, a nie polskiej, pozostając nad Wisłą praktycznie nieznane aż do teraz. Kijowska Narodowa Galeria Sztuki, założona w 1922 roku, funkcjonuje mimo wojny - jej zabytkowy budynek został uszkodzony w rosyjskich atakach rakietowych w 2022 roku, a mimo to instytucja kontynuuje pracę i wypożycza zbiory za granicę. Jak mówi pełniąca obowiązki dyrektor generalnej galerii Oksana Pidsucha, wystawę przygotowywano w trudnym okresie i w ekstremalnych warunkach, podczas wojny na pełną skalę, którą Rosja prowadzi przeciwko Ukrainie, a museum traktuje ją jako gest wdzięczności wobec Polski za wsparcie dla Ukrainy.

Bilet i czas

Wstęp na wystawę jest w cenie biletu do oddziału - nie ma osobnego biletu na tę ekspozycję. Bilet normalny kosztuje 35 zł, ulgowy 25 zł, a rodzinny 70 zł. Uczniowie i studenci do ukończenia 26. roku życia płacą 1 zł za wstęp na ekspozycje stałe, za okazaniem ważnej legitymacji, a dzieci poniżej 7 lat zwiedzają bezpłatnie. We wtorki wstęp na wystawy stałe muzeum jest bezpłatny; muzeum nie podaje, czy obejmuje to również tę wystawę czasową. Jeśli wybierasz się we wtorek, licz się z większym tłokiem niż w pozostałe dni. Galeria jest czynna wt-nd 10:00-18:00, ostatnie wejście 20 minut przed zamknięciem, w poniedziałek nieczynne. Cztery sale ekspozycji stałej plus ta wystawa to spokojnie 60-90 minut zwiedzania. To adres dla kogoś, kto chce zobaczyć malarstwo polskie w rzadko pokazywanym, ukraińskim kontekście - nie dla kogoś, kto szuka multimediów czy interaktywnych stacji.

Wydarzenia towarzyszące

• Oprowadzanie dla osób w wieku 60+ - 24 września 2026, Sukiennice. Wstęp w cenie biletu na wystawę, wymagana wcześniejsza rezerwacja (rezerwacja@mnk.pl lub 12 43 35 744 wew. 2, pn-pt 9:00-16:00).
• Oprowadzanie kuratorskie - 18 października 2026, w dniu zamknięcia wystawy, prowadzi dr Beata Studziżba-Kubalska, autorka scenariusza. Wstęp w cenie biletu, rezerwacja obowiązkowa na tych samych zasadach.

Co piszą o wystawie

LoveKraków.pl (26.06.2026, Kinga Poniewozik): opisuje wystawę jako pierwszy tego rodzaju pokaz w Polsce i podkreśla, że projekt powstał mimo trwającej wojny, we współpracy dwóch muzeów - link

Aktualizacje

• 2026-09-13: dodano kontekst kuratorski i wojenne tło Kijowskiej Narodowej Galerii Sztuki, informacje o bilecie i wolnym wtorku, dwa nadchodzące oprowadzania oraz pierwszą zweryfikowaną recenzję prasową. Daty wystawy (26.06-18.10.2026) i cytat muzeum pozostają bez zmian.

Zobacz też

• Moda Polska w kolekcji Muzeum Narodowego w Krakowie - inna wystawa czasowa w sieci MNK, tym razem w Kamienicy Szołayskich.
• Satyra i komiks u Jana Matejki - Matejko, którego płótna wiszą na stałe w tych samych salach Sukiennic.
• Muzeum Książąt Czartoryskich - siostrzany oddział MNK pięć minut spacerem od Sukiennic.

Profil muzeum: Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach .