Podziemia Rynku

Czego się spodziewać

Kilka metrów pod płytą Rynku Głównego leży poziom, po którym Kraków chodził przed lokacją i tuż po niej. To jest jedyny powód, dla którego warto tu zejść. Reszta - ekrany, projekcje, kurtyna z pary wodnej - jest oprawą. Dobrą oprawą, ale oprawą.

Trasa prowadzi przez rezerwat archeologiczny odsłonięty w trakcie wykopalisk z lat 2005-2010. Zobaczysz fundamenty dawnych kramów i wagi miejskiej, bruk, ślady osadnictwa starszego niż przywilej lokacyjny z 1257 roku oraz przedmioty wydobyte z warstw: czternastowieczne monety, skórzane buty, kościane grzebienie, kostki do gry, plomby i odważniki kupieckie. Najmocniej zapada w pamięć ołowiany bochen handlowy ważący 693 kilogramy - jedna bryła, która o skali ówczesnego handlu mówi więcej niż cała sala tekstów.

Muzeum opowiada to środkami, które w 2010 roku były nowością i do dziś nadają ton całości: 37 ekranów dotykowych, kilkadziesiąt projektorów, pięć hologramów, około sześciuset rekonstrukcji trójwymiarowych, teatr mechaniczny „Legenda o dawnym Krakowie” i pięć filmów dokumentalnych na zakończenie trasy. Sama ekspozycja zajmuje około 3 400 metrów kwadratowych.

Najlepsze dla kogoś, kto jest w Krakowie pierwszy raz i chce zrozumieć, skąd wziął się ten plac, oraz dla dzieci w wieku szkolnym - rekonstrukcje domostw i odsłonięte pochówki działają na nie najsilniej. Źle trafisz, jeśli szukasz cichych gablot i opisów przy eksponatach: tutaj narrację prowadzą ekrany, a w szczycie sezonu w wąskich przejściach robi się ciasno i głośno. Pod ziemią panuje chłód i półmrok przez cały rok, więc dziecko, które boi się ciemności, uprzedź przed zejściem.

Wskazówki

• Rezerwuj konkretną godzinę - wejścia są limitowane i sprzedawane na sloty czasowe przez bilety.mhk.pl. W sezonie dogodne terminy znikają na kilka dni naprzód, a bez biletu zostaje kolejka pod Sukiennicami i żadnej gwarancji wejścia.
• Darmowy wtorek ma warunek - we wtorki wstęp jest bezpłatny, ale rezerwacji wtedy nie ma: wejściówki wydaje kasa w dniu zwiedzania, a oddział zamyka się o 15:00. Kolejka jest ceną darmowego biletu.
• Zarezerwuj 75-90 minut - muzeum nie podaje zalecanego czasu zwiedzania. Ostatnie wejście jest 75 minut przed zamknięciem i tyle mniej więcej trzeba, żeby przejść trasę bez pośpiechu.
• Czego nie pomijać - ołowianego bochna i teatru mechanicznego. Pominąć można pięć filmów dokumentalnych na końcu trasy, jeśli czas goni albo ekrany zdążyły już zmęczyć.
• Wejście nie jest oczywiste - prowadzi przez Sukiennice od strony kościoła Mariackiego, a nie z płyty Rynku. Z drugiego końca Sukiennic trzeba obejść cały budynek.
• Drugi poniedziałek miesiąca - oddział jest wtedy nieczynny. Muzeum publikuje dodatkowo listę pojedynczych dni zamknięcia w roku, więc przed przyjazdem z daleka warto ją sprawdzić.
• Potrzebujesz windy - zadzwoń - muzeum opisuje oddział jako dostępny bez barier, ale na stronie oddziału pojawiał się komunikat o awarii windy. Telefon pod 12 426 50 60 rano w dniu wizyty jest pewniejszy niż etykieta na stronie.
• Weź coś na wierzch - pod Rynkiem jest chłodno niezależnie od tego, ile stopni pokazuje termometr na powierzchni.

Jak dojechać

Adres trudno pomylić: to sam środek Rynku Głównego, a wejście znajduje się wewnątrz Sukiennic, od strony kościoła Mariackiego.

Pieszo: z dworca Kraków Główny kwadrans przez Planty i ulicę Floriańską. Z Kazimierza około 20 minut Grodzką.

Tramwaj: przystanki na obwodnicy Plant - Teatr Bagatela, Poczta Główna, Stary Kleparz. Z każdego z nich na Rynek wchodzi się w 5-7 minut.

Autobus: najbliżej Plac Wszystkich Świętych, pięć minut pieszo Grodzką.

Samochodem: nie. Stare Miasto to strefa ograniczonego ruchu, najbliższe parkingi są płatne i zwykle zajęte; tramwaj wychodzi taniej i szybciej.

W okolicy

Piętro wyżej, w tym samym budynku, wisi Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach - jedna klatka schodowa dzieli archeologię od Matejki, a bilet kosztuje 35 zł. Po drugiej stronie placu Pałac Krzysztofory prowadzi główną wystawę Muzeum Krakowa za 34 zł i opowiada dalszy ciąg tej samej historii, już nad ziemią. Jeśli masz dość ekranów, dwie minuty stąd, przy ulicy Jagiellońskiej, czeka Collegium Maius - zwiedzanie z przewodnikiem po najstarszym budynku Uniwersytetu Jagiellońskiego za 17 zł.

Historia

Wykopaliska we wschodniej części Rynku ruszyły w połowie 2005 roku i trwały do 2010. Archeolodzy zeszli pod poziom bruku, na którym stały kramy i waga miejska, i dotarli do warstw starszych niż lokacja z 1257 roku. Zamiast zasypać wykop, miasto zdecydowało się go przykryć i udostępnić: rezerwat archeologiczny pod płytą placu liczy blisko 4 000 metrów kwadratowych, a cały teren objęty inwestycją przekracza 6 000.

Projekt architektoniczny przygotował profesor Andrzej Kadłuczka z pracownią Archecon, koncepcję wystawy opracował doktor Cezary Buśko, a scenariusz trasy ułożyli Mieczysław Bielawski, Marcin Pietuch i Tomasz Salwierz. Inwestycja kosztowała prawie 38 milionów złotych. Oddział otwarto 24 września 2010 roku, a wystawa stała „Śladem europejskiej tożsamości Krakowa” działa od 27 września tego samego roku.