Pałac Biskupa Erazma Ciołka

Czego się spodziewać

Jeżeli szukasz w Krakowie Madonny z Krużlowej, to jest ten adres. Pałac Biskupa Erazma Ciołka przy Kanoniczej 17 jest od 2007 roku oddziałem Muzeum Narodowego i mieści trzy wystawy stałe rozłożone na trzech poziomach - od piwnic po pierwsze piętro. Wchodzi się tu jak do kościoła: cicho, w półmroku, z rzeźbami wydobytymi z ciemności punktowym światłem.

Pierwsze piętro zajmuje „Sztuka Dawnej Polski. XII-XVIII wiek” - według „Rzeczpospolitej” około trzystu obiektów wybranych z dwutysięcznej kolekcji. Madonna z Krużlowej, lipowa rzeźba z około 1410 roku, jest gwiazdą tej galerii. Obok stoją „Chrystus w Ogrojcu” Wita Stwosza z kościoła Mariackiego i dwumetrowe figury Marii oraz Jana z belki tęczowej. W jednej z sal gra muzyka żałobna, a w gablotach leżą trumny i portrety trumienne - sarmacki obrzęd pogrzebowy w pełnej skali.

Parter należy do ikon. „Sztuka Cerkiewna dawnej Rzeczypospolitej” pokazuje ikony z XV-XIX wieku, osiemnastowieczny ikonostas i tkaniny liturgiczne. Krakowskie przewodniki nazywają tę galerię najlepszą w Polsce i trudno z nimi polemizować. W piwnicach czeka „Kraków na wyciągnięcie ręki”: osiemset kamiennych detali z kościoła Mariackiego oraz katedr wawelskiej i gnieźnieńskiej, ustawionych tak, żeby można było ich dotknąć.

Najlepsze dla dorosłych zainteresowanych sztuką sakralną i średniowieczem oraz dla każdego, kto chce zobaczyć jedno konkretne arcydzieło bez kolejki. Dzieciom poniżej dziesiątego roku życia ta wizyta daje niewiele, a sala z trumnami bywa dla nich po prostu przykra. Miejsce jest za to wyjątkowo spokojne: czterdzieści trzy opinie na TripAdvisorze po prawie dwudziestu latach działalności mówią mniej o ocenach, a więcej o tym, jak rzadko ktokolwiek tu zagląda.

Wskazówki

• Przyjdź we wtorek. Wstęp na wystawy stałe jest wtedy bezpłatny, a muzeum jako jedyny dzień w tygodniu pracuje do 18:00. Od środy do niedzieli drzwi zamykają się o 16:00.
• Ostatnie wejście 20 minut przed zamknięciem. Od środy do niedzieli oznacza to kasę czynną do 15:40. To najczęstszy powód, dla którego ludzie odbijają się od Kanoniczej 17 z niczym.
• Zarezerwuj 90 minut. Tyle wystarczy na obie główne galerie bez pośpiechu; z piwnicami i Salą Cnót wychodzą dwie godziny. Jeśli przychodzisz wyłącznie po ikony, godzina zamyka sprawę.
• Audioprzewodnik za 7 zł się opłaca. Opisy przy obiektach są oszczędne, a nagrania działają po polsku, angielsku, rosyjsku, niemiecku i francusku. Ulgowy kosztuje 5 zł.
• Bilet internetowy nie jest rezerwacją. Sklep MNK nie przydziela godziny wejścia, a kupiony bilet jest ważny trzy miesiące od daty zakupu. Kolejek tutaj nie ma, więc kasa na miejscu działa równie dobrze.
• Uczeń i student płacą złotówkę. Normalny bilet to 18 zł, ulgowy 14 zł, rodzinny 36 zł, ale za okazaniem legitymacji szkolnej lub studenckiej wejście kosztuje 1 zł. Dla grupy młodzieży to najtańsza galeria sztuki dawnej w centrum miasta.
• Osoby niewidome dostaną sprzęt, nie asystę. Polski Związek Niewidomych wymienia tu dotykowe kopie Madonny z Krużlowej i Madonny z Dzieciątkiem z Grybowa, przewodnik w alfabecie Braille’a, wyznaczoną ścieżkę dotykową i audiodeskrypcję uruchamianą pętlą indukcyjną. Odnotowuje też brak personelu przeszkolonego do obsługi osób z dysfunkcją wzroku. Wizytę warto zapowiedzieć telefonicznie pod numerem 12 433 59 20.

Jak dojechać

Pieszo: z Rynku Głównego ulicą Grodzką w stronę Wawelu, potem w prawo w Kanoniczą - dziesięć minut spokojnym krokiem. Od podnóża wzgórza wawelskiego dwie minuty.

Tramwaj: przystanek Wawel przy Stradomskiej albo Plac Wszystkich Świętych przy Grodzkiej; z obu około 400 metrów. Przy takiej odległości od Rynku tramwaj rzadko się opłaca.

Samochodem: pałac nie ma własnego parkingu, a Kanonicza leży w strefie ograniczonego ruchu Starego Miasta. Najbliższy duży parking to podziemny przy placu Na Groblach, stamtąd dziesięć minut pieszo dookoła wzgórza.

W okolicy

Dwie bramy dalej, przy Kanoniczej 19-21, działa Muzeum Archidiecezjalne - ta sama średniowieczna sztuka sakralna za 10 zł, a do tego mieszkanie Karola Wojtyły. Sto metrów pod górę zaczyna się Zamek Królewski na Wawelu , druga wczesnorenesansowa rezydencja miasta i katedra, z której pochodzi odtworzone cyborium Padovana. Dwie minuty w stronę Rynku stoi Muzeum Archeologiczne w Krakowie , w trakcie przebudowy ograniczone do jednej sali - dobre uzupełnienie dnia, w którym Kanonicza zajmuje półtorej godziny.

Historia

Pałac powstał w latach 1501-1505 z fundacji Erazma Ciołka, biskupa płockiego, kanonika krakowskiego i sekretarza króla Aleksandra Jagiellończyka. Z dwóch starszych domów zrobiono jedną rezydencję, w XVI wieku najokazalszą przy Kanoniczej. Biskup Piotr Tomicki i kardynał Jerzy Radziwiłł dobudowali skrzydła i trzecią kondygnację, a pod koniec stulecia doszedł mur obronny z basteją.

Wiek XIX pałac spędził pod administracją austriacką, mieszcząc komisję podatkową i urząd probierczy; wyszedł z tego zrujnowany. Muzeum Narodowe przejęło budynek w 1996 roku, rewaloryzacja trwała od 1999 do 2006 roku, a oddział otwarto 18 października 2007 roku. Prace odsłoniły późnogotycką kolumnadę dzielącą sień na dwie nawy; renesansowy portal bramy zdobi orzeł ze splecioną literą „S” Zygmunta Starego. To po Wawelu drugi wczesnorenesansowy budynek w Krakowie.