Muzeum Witrażu

Czego się spodziewać

Witraże, które oglądasz w kościele Franciszkanów i w katedrze na Wawelu, powstały pod tym adresem - i wciąż tu powstają. Muzeum Witrażu w Krakowie to warsztat przy pracy, do którego wpuszcza się zwiedzających, a nie galeria z podświetlonymi taflami. Tę różnicę trzeba rozstrzygnąć przed kupnem biletu, bo decyduje o wszystkim, co będzie dalej.

Trasa prowadzi między stoły kreślarskie, piecyki i stojaki z kolorowym szkłem. Widać kartony projektowe w pełnej skali, szkło rozcinane na wymiar, ołowiane profile i kolejne etapy montażu. Przy stanowiskach zwykle ktoś pracuje - i to jest, sądząc po relacjach zwiedzających, najczęściej wspominany moment wizyty: pytania zadaje się nie tylko przewodnikowi, ale i artyście, który akurat trzyma w ręku to, o co pytasz. Pracownia nadal przyjmuje zamówienia od kościołów, instytucji i kolekcjonerów, więc to, co stoi na warsztacie, zmienia się z miesiąca na miesiąc.

Najlepsze dla kogoś, kto krakowskie witraże już widział i chce wiedzieć, jak się je robi, oraz dla zainteresowanych rzemiosłem i sztuką przełomu XIX i XX wieku. Dzieci od piątego roku życia mają osobne sobotnie zwiedzanie o 10:00 z warsztatem. Kto natomiast chce chodzić po salach we własnym tempie i wracać do tego, co go zainteresowało, powinien odpuścić: wejście jest wyłącznie z przewodnikiem, o wyznaczonej godzinie, i trwa 45 minut, najwyżej godzinę, jeśli grupa dużo pyta.

Jedno zastrzeżenie ważniejsze od reszty: zwiedzanie rusza dopiero przy dwóch osobach. Pojedynczy gość, który przyjdzie prosto do kasy, może usłyszeć, że musi zaczekać na następny termin albo że dziś nie wejdzie.

Wskazówki

• Rezerwuj online na konkretną godzinę. System rezerwacyjny muzeum gwarantuje miejsce w wybranym oprowadzaniu; bilet w kasie kupisz tylko wtedy, gdy w danym terminie zostały wolne miejsca. Przy zasadzie „minimum dwie osoby” rezerwacja jest jednocześnie sposobem na to, żeby nie odbić się od drzwi.
• Sprawdź, w jakim języku idziesz. Oprowadzanie po polsku kosztuje 60 zł, bilet rodzinny 2+2 to 192 zł. Wersja angielska jest droższa: 80 zł i 256 zł za bilet rodzinny. Dzieci do lat 4 wchodzą bezpłatnie.
• Godziny są sztywne i nieliczne. Po polsku od wtorku do soboty o 12:30 i 15:30, w soboty dodatkowo o 11:30, 13:30 i 16:30. Po angielsku o 12:00 i 15:00. Poza tymi terminami muzeum jest czynne, ale zwiedzać nie można - planuj dzień wokół oprowadzania, nie wokół godzin otwarcia.
• Sobota to jedyny dzień dla dzieci. Zwiedzanie dla pięcio- do dwunastolatków zaczyna się o 10:00 i wymaga rezerwacji. Rodzice piszą, że młodsze dzieci też sobie radzą, choć pierwsze minuty bywają nieufne.
• Zarezerwuj 45 minut, a trzy godziny z warsztatem. Samo oprowadzanie trwa 45-60 minut. Pakiety ze zwiedzaniem i warsztatem tworzenia witraża zaczynają się od 280 zł i zajmują trzy godziny; po nich zostaje jeszcze kawiarnia w budynku.
• Wózka nie wprowadzisz. Zwiedzający zgodnie opisują wąskie, kręte schody i brak możliwości poruszania się z wózkiem; z małym dzieckiem zabierz nosidło albo chustę. Muzeum nie publikuje informacji o dostępności dla osób z niepełnosprawnościami - przed wizytą zadzwoń.
• Weź mapę witraży. Muzeum rozdaje zwiedzającym plan krakowskich budynków, w których stoi szkło z tej pracowni - od Mariackiego i Wawelu po dawną Kasę Oszczędności przy Szpitalnej i Dom pod Globusem. To zamienia 45 minut zwiedzania w klucz do pół miasta.
• Grupa od dziesięciu osób umawia się osobno. Muzeum przyjmuje takie grupy również poza regularnymi godzinami, telefonicznie albo mailowo.

Jak dojechać

Tramwaj: przystanek Muzeum Narodowe na al. Krasińskiego, czyli praktycznie pod drzwiami. To ten sam przystanek, z którego korzysta się, idąc do Gmachu Głównego Muzeum Narodowego.

Pieszo: z Rynku Głównego około 20 minut ulicą Zwierzyniecką i dalej w Aleje Trzech Wieszczów. Od Błoń i hotelu Cracovia kilka minut wzdłuż alei, od mostu Dębnickiego podobnie.

Samochodem: adres leży w strefie płatnego parkowania przy jednej z najruchliwszych arterii miasta, bez parkingu przy budynku. Przy 45-minutowej wizycie tramwaj jest po prostu prostszy.

W okolicy

Kwadrans spacerem, przy Krupniczej, stoi Dom Józefa Mehoffera - to jego projekty realizowano tutaj w szkle, między innymi wawelską „Historię Krzyża Świętego”. Para tych dwóch adresów tłumaczy cały mechanizm: u Mehoffera powstawał pomysł, przy Krasińskiego 23 witraż.

Drugą połowę tej samej historii pokazuje Muzeum Stanisława Wyspiańskiego - kartony i projekty artysty, którego „Bóg Ojciec” u Franciszkanów wyszedł z tej pracowni. Przy Błoniach, kilka minut wzdłuż alei, działa Gmach Główny Muzeum Narodowego , a po drugiej stronie Wisły, przy Rondzie Grunwaldzkim, Muzeum Manggha ze sztuką japońską.

Historia

Krakowski Zakład Witrażów S.G. Żeleński założył w 1902 roku architekt Stanisław Gabriel Żeleński. Budynek przy al. Krasińskiego 23 powstał w latach 1906-1907 z jego inicjatywy i był projektowany pod jedno zadanie: wysokie pomieszczenia, duże okna, układ podporządkowany światłu, bo bez światła nie da się ocenić szkła. Dlatego dziś zwiedza się oryginalne wnętrze, a nie adaptację.

Żeleński zginął w 1914 roku, w pierwszych miesiącach wojny, i firmę poprowadziła jego żona Izabela. W 1952 roku zakład znacjonalizowano i do lat dziewięćdziesiątych działał w strukturach spółdzielczych. W 2000 roku kupił go artysta Piotr Ostrowski, który cztery lata później otworzył tu muzeum i do dziś kieruje pracownią artystycznie. Ciągłość produkcji od 1902 roku w tym samym budynku jest w polskim rzemiośle wypadkiem rzadkim i to ona, bardziej niż zbiory, jest tu właściwym eksponatem.