Muzeum i Archiwum bł. Marii Angeli Truszkowskiej

Czego się spodziewać

Muzeum Truszkowskiej w Krakowie to muzeum jednej biografii, prowadzone przez siostry felicjanki w ich własnym, czynnym klasztorze. To dom zakonny, a nie instytucja biletowa: muzeum nie publikuje ani cennika, ani żadnego sposobu rezerwacji wizyty. Ekspozycja zajmuje kilka pomieszczeń kamienicy przy Mikołajskiej 18, w której Matka Angela mieszkała w latach 1866-1870, zanim zgromadzenie przeniosło się na Smoleńsk 6.

Trasa prowadzi przez pokój rodzinny z kopią obrazu częstochowskiego zwaną „Fundatorką”, przed którą 21 listopada 1855 roku zawiązało się zgromadzenie. Dalej jest pokój założycielki z jej najstarszym portretem, namalowanym w 1924 roku przez Józefa Kaczmarczyka, profesora Uniwersytetu Jagiellońskiego. Potem sala historii i duchowości z planszami beatyfikacyjnymi oraz elementami habitu, a na końcu sala pamiątek liturgicznych: ołtarz z pierwszego domu generalnego, monstrancje, naczynia i ornaty, które założycielka haftowała własnoręcznie. Po habicie widać, że po jej śmierci wycinano z niego paski na relikwie - tę obserwację przywiozła z Krakowa w 2019 roku pielgrzymka felicjanek z Ameryki Północnej.

Osobnym wątkiem jest sam dom. Na klatce schodowej zwanej „maclochem” pokazano architektoniczną historię budynku od XIV wieku, kopię testamentu Pelagii Russanowskiej i zdjęcia odkrywek z remontu w 1995 roku. To jedyna część wizyty opowiadająca o kamienicy, a nie o osobie, i dla wielu zwiedzających najciekawsza. Na schodach wiszą obrazy ze scenami z życia błogosławionej, pędzla siostry Marii Kazimiery Tkacz.

Drugą połową instytucji jest archiwum z biblioteką: rękopisy z czasów założycielki, jej korespondencja z ojcami kapucynami, akta procesu beatyfikacyjnego, książki wydane do 1900 roku, starodruki i kilka edycji Biblii księdza Jakuba Wujka. Czytelnia stoi otworem dla badaczy po wcześniejszym umówieniu, ale nie jest częścią zwykłego zwiedzania.

Najlepsze dla czytelników dziewiętnastowiecznej historii religijnej i dobroczynnej, dla rodzin związanych ze zgromadzeniem oraz dla pielgrzymów idących śladem beatyfikacji. Turysta z wolną godziną między Rynkiem a Floriańską zobaczy kilka sal dokumentów i portretów bez warstwy objaśniającej dla przypadkowego gościa - pomiń, chyba że masz konkretny powód, żeby tu wejść.

Wskazówki

• Tydzień jest nierówny. Wtorek wyłącznie po południu (14:00-17:00), środa, czwartek i piątek wyłącznie rano (10:00-14:00), poniedziałek i niedziela zamknięte. Do tego jedna sobota w miesiącu, 15:00-17:00, bez stałej daty.
• Zadzwoń, zanim przyjdziesz. Numer to 12 426 47 40. Powody są dwa: soboty nie mają ogłoszonej daty, a portale turystyczne podają wtorkowe godziny inne niż strona muzeum. Serwis informacyjny muzeum ostatni wpis ma z września 2024 roku, więc telefon jest tu pewniejszy niż internet.
• Uwaga na święta kościelne. Muzeum zamyka się nie tylko w dni ustawowo wolne, ale też w święta kościelne - czyli w terminy, których nie ma w kalendarzu z czerwoną kartką.
• Grupy mają obowiązek się zapowiedzieć. Tego wymaga muzeum wprost. Osoby pojedyncze tego obowiązku nie mają, ale to klasztor, nie instytucja biletowa, więc uprzedzenie o wizycie oszczędza obu stronom kłopotu.
• Zarezerwuj 30-45 minut. Wystawa jest kameralna i tyle wystarczy na spokojne obejrzenie. Czytelnia archiwum to osobna, umawiana wizyta i trwa tyle, ile dokumenty.
• Rozstrzygnij w pięć minut, czy to twoje muzeum. Oficjalna strona linkuje krótki film wprowadzający oraz wirtualny spacer po układzie sprzed 2016 roku. Obejrzenie ich przed wyjściem z domu jest tu bardziej opłacalne niż przy większym muzeum.
• Wstęp wolny z karty u góry strony nie jest potwierdzony przez muzeum. Na stronach muzeum nie ma ani stawek, ani deklaracji bezpłatnego wejścia; miejski portal turystyczny również nic o opłatach nie podaje. O ewentualną opłatę lub ofiarę zapytaj przy wejściu albo telefonicznie.
• Dostępność i schody. Muzeum nie publikuje informacji o dostępności dla osób z niepełnosprawnościami - przed wizytą zadzwoń. Z opisu ekspozycji wynika, że jej część rozciąga się na klatce schodowej aż na drugie piętro.

Jak dojechać

Pieszo: od Bazyliki Mariackiej ulicą Mikołajską na wschód, około 200 metrów, trzy minuty. Wejście jest w narożnej kamienicy u zbiegu Mikołajskiej i św. Krzyża.

Tramwaj: najbliższe przystanki leżą na obrzeżu Starego Miasta - Poczta Główna oraz przystanki przy Starowiślnej; stamtąd pięć do siedmiu minut pieszo.

Autobus: linie zatrzymujące się przy Poczcie Głównej i na Westerplatte dają to samo dojście co tramwaj.

Samochodem: strefa ograniczonego ruchu wyklucza podjazd pod wejście. Najbliższe miejsca płatne są poza obrębem Plant, a garaże podziemne przy placu Na Groblach i przy ulicy Karmelickiej oznaczają dodatkowe kilkanaście minut marszu.

W okolicy

Muzeum Archidiecezjalne przy ulicy Kanoniczej 19-21 pokazuje sztukę sakralną archidiecezji w skali, jakiej to muzeum nie ma - biletowane, po drugiej stronie Starego Miasta, kwadrans marszu.

Muzeum Dominikanów też mieści się w czynnym domu zakonnym, ale ma rezerwację online, stałe godziny i obiekty rangi skarbcowej; to porównanie najlepiej pokazuje, czym Muzeum Truszkowskiej nie jest.

Muzeum Farmacji przy Floriańskiej 25 leży 400 metrów dalej i jest oczywistym drugim punktem tego samego przedpołudnia - trzy kondygnacje, dwanaście sal i zupełnie inny rytm zwiedzania.

Poza siecią naszych profili warto dopisać do trasy klasztor felicjanek przy ulicy Smoleńsk 6, dwadzieścia minut pieszo na zachód: tam błogosławiona mieszkała przez ostatnie trzydzieści lat życia i tam spoczywają jej relikwie. Wizyta w muzeum nabiera sensu dopiero w parze z tym miejscem.

Historia

Siostry felicjanki weszły w posiadanie kamienicy przy Mikołajskiej w 1860 roku: oddała im ją Pelagia Russanowska, której zależało na tym, by w tych murach opiekowano się ubogimi dziećmi. Przez poprzednie ponad pięćset lat dom należał do krakowskich mieszczan. Budynek jest wpisany do rejestru zabytków pod numerem A-65 z 19 lutego 1968 roku.

Zofia Kamila Truszkowska urodziła się 16 maja 1825 roku w Kaliszu, a zgromadzenie wyrosło z warszawskiej ochronki, którą prowadziła od 1854 roku. Po powstaniu styczniowym, w grudniu 1864 roku, carski dekret skasował zgromadzenie w zaborze rosyjskim; wspólnota odrodziła się w Galicji w 1865 roku, a wiosną 1866 roku założycielka zamieszkała właśnie przy Mikołajskiej 18. Zmarła w Krakowie 10 października 1899 roku, a Jan Paweł II beatyfikował ją 18 kwietnia 1993 roku.

Muzeum otwarto 11 października 1999 roku, w setną rocznicę jej śmierci. Dwudziestopięciolecie placówki siostry odnotowały we wrześniu 2024 roku.