Muzeum Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego

Czego się spodziewać

Muzeum Ogrodu Botanicznego UJ nie jest celem na osobną wyprawę, tylko 30-45 minutami pod dachem w trakcie spaceru po ogrodzie przy Kopernika. Osobnego biletu nie ma: regulamin ogrodu mówi wprost, że płatny wstęp obejmuje także muzeum i szklarnie. Pytanie nie brzmi więc „czy warto dopłacić”, lecz „czy zdążysz przed 14:45”.

Ekspozycja mieści się w czterech salach na parterze Collegium Śniadeckiego, dawnego obserwatorium astronomicznego, z wejściem od strony ogrodu. Stowarzyszenie Muzeów Uczelnianych podaje ich powierzchnię: około 110 m². Każda sala ma swój temat. Pierwsza opowiada dzieje ogrodu i pokazuje przekroje pni, w Sali Polarnej leżą zbiory prof. Marii Olech, a aneks z witrażem zajęły drewno i szyszki roślin nagonasiennych.

Najwięcej do oglądania jest w Sali Tropikalnej. Trafiły tam okazy, które Marian Raciborski zebrał na Jawie w latach 1896-1900, i afrykańskie zbiory Jana Kornasia. Autorki rodzinnego bloga Trasa dla bobasa wskazują dwa eksponaty: największe nasiono świata i kręgi wielorybów arktycznych. Jak pisze muzeum: „Muzeum jest najstarszą polską kolekcją botaniczną o charakterze muzealnym, związaną ściśle z działalnością naukową i dydaktyczną Uniwersytetu Jagiellońskiego.”

To muzeum okazów i archiwaliów: owoce, nasiona, drewno, rośliny w płynie konserwującym, dawne modele i tablice dydaktyczne. Ani strona ogrodu, ani Stowarzyszenie, ani blog nie wspominają o stanowiskach multimedialnych. Najlepsze dla dorosłych ciekawych historii nauki i dla rodzin z dziećmi szkolnymi, które i tak przyszły do ogrodu. Kto przyjeżdża tylko dla muzeum, powinien wiedzieć, że to cztery sale, nie całe popołudnie.

Wskazówki

• Najpierw muzeum, potem ogród - sale są czynne od 10:00 do 14:45 przez cały rok, choć sam ogród w kwietniu-sierpniu działa do 19:00. Wejdź do muzeum przed południem, a na alejki i szklarnie zostanie całe popołudnie.
• Zimą kasa zamyka się o 14:15 - od listopada do lutego kasa ogrodu sprzedaje bilety tylko do tej godziny. Kto dotrze później, wejdzie jedynie z biletem kupionym wcześniej na bilety.uj.edu.pl.
• W poniedziałek nie przychodź - ogród jest otwarty codziennie, ale muzeum i szklarnie (poza Oranżerią Warszewicza) mają w poniedziałki wolne.
• Bilet rodzinny się opłaca - 45 zł za dwoje dorosłych i dwoje dzieci do 16 lat, wobec 68 zł za bilety kupione osobno. Dzieci do 4 lat wchodzą bezpłatnie, ulgowy za 12 zł przysługuje od 4 roku życia, uczniom i studentom do 26 lat oraz emerytom z legitymacją ZUS. W kasie zapłacisz gotówką lub kartą.
• Zimą lepiej zadzwoń - Stowarzyszenie Muzeów Uczelnianych i artykuł Alicji Zemanek z 2018 roku podają, że dla indywidualnych gości muzeum działa tylko od kwietnia do października. Aktualna tabela ogrodu wymienia je przez cały rok; przed wizytą w grudniu lub lutym potwierdź to pod numerem 12 663 36 35.
• Zasady w salach - regulamin zakazuje dotykania eksponatów, jedzenia i picia oraz rozmów przez telefon. Zdjęcia do własnego użytku są bezpłatne na całym terenie ogrodu, a regulamin zalicza do tego terenu także muzeum.
• Schody przy wejściu - ogród nie publikuje informacji o dostępności muzeum dla osób z niepełnosprawnościami, a blog Trasa dla bobasa zaznacza, że do sal prowadzą schody. Osoba na wózku powinna zadzwonić przed wizytą. Osoby z orzeczeniem o niepełnosprawności wchodzą do ogrodu bezpłatnie.
• Oprowadzanie po ogrodzie na zamówienie - oprowadzanie po ogrodzie z przewodnikiem trwa 60-75 minut i kosztuje 30 zł od dorosłego i 20 zł od dziecka, a grupa mniejsza niż siedem osób płaci stałe 150 zł. Termin ustalisz pod numerem 795 545 718, od poniedziałku do piątku w godzinach 7:30-15:00.

Jak dojechać

Tramwaj: ogród wskazuje przystanek Rondo Mogilskie. Z Rynku Głównego to 1,4 km w linii prostej, więc spacer jest rozsądną alternatywą; jedna z recenzji w serwisie Tripadvisor (lipiec 2023) mówi o około 15 minutach pieszo ze Starego Miasta.

Autobus: najbliższy przystanek według ogrodu to Lubicz.

Samochodem: ogród nie ma własnego parkingu. Przy ulicy Kopernika sąsiadują z nim szpitale, więc o wolne miejsce jest trudno - lepiej zostawić auto w domu.

Rowerem: do ogrodu nie wolno wprowadzać rowerów. Stojak czeka na dziedzińcu Collegium Śniadeckiego, przed wejściem.

W okolicy

Dział roślin leczniczych w ogrodzie ma naturalny ciąg dalszy w Muzeum Farmacji UJ przy Floriańskiej, 1,1 km w linii prostej. We wtorki jest czynne do 18:30, więc zdążysz tam po zamknięciu sal botanicznych.

Rośliny i zwierzęta w jednym dniu da się zestawić z muzeum przyrodniczym ISEZ PAN przy Św. Sebastiana, 1,4 km w linii prostej. Jest czynne od wtorku do piątku od 9:00, godzinę wcześniej niż muzeum ogrodu: zacznij od nosorożca ze Staruni, a do Kopernika przejdź przed południem.

Pełną skalę przyrodniczych zbiorów uczelni zobaczysz w Centrum Edukacji Przyrodniczej UJ na Ruczaju, 5,6 km w linii prostej. Tu są cztery sale, tam dioramy i czaszka mamuta z Bzianki, ale na Ruczaj trzeba już dojechać tramwajem.

Historia

Budynek jest starszy niż muzeum o dwa stulecia. Według Wikipedii w latach 1788-1792 przebudowano dawny pałac Czartoryskich na Wesołej na obserwatorium astronomiczne, w którym pracował Jan Śniadecki. Na dachu zostały kopuły obserwacyjne, a wysokie sale parteru oddano ogrodowi i mieszkali w nich jego dyrektorzy. Obecne muzeum zajmuje dawne mieszkanie służbowe Władysława Szafera, który kierował ogrodem od 1918 roku.

Stałą ekspozycję otwarto 26 maja 1983 roku, na dwusetlecie ogrodu, według scenariusza Alicji Zemanek. W latach 1994-2011 placówka nosiła nazwę Muzeum Botaniczne i Pracownia Historii Botaniki im. J. Dyakowskiej, potem wróciła do dawnej. W ogrodzie działa też stacja meteorologiczna, która według Wikipedii i miejskiego portalu krakow.pl prowadzi pomiary bez przerwy od 1825 roku.