Muzeum Geologiczne Instytutu Nauk Geologicznych PAN

Czego się spodziewać

To muzeum jednego pytania: z czego zbudowany jest teren, po którym chodzisz w Krakowie. Wystawa stała „Budowa geologiczna obszaru krakowskiego” działa od 1994 roku, przygotowana według scenariusza prof. Ryszarda Gradzińskiego. Widać w niej tamtą szkołę wystawiennictwa - gabloty, opisy, mapy i przekroje, zero ekranów dotykowych i zero dźwięku.

Ekspozycja ma trzy części. W pierwszej gabloty ustawiono chronologicznie, od prekambru po kredę, i w każdej obok okazów znajdziesz profil skał danego okresu z zaznaczeniem, czy powstały w morzu, na lądzie, czy z magmy. Druga część to paleontologia obszaru krakowskiego: fauna, flora i skamieniałości śladowe wybrane z archiwów muzeum. Trzecia to plansze o tektonice, rzeźbie terenu i zjawiskach krasowych oraz o tym, jak od czasów Staszica badano tutejsze podłoże.

Uwaga na jedno nieporozumienie. Muzeum ma jedną z największych kolekcji meteorytów w Polsce - Wikipedia podaje 333 okazy - ale jest to zbiór archiwalny, nie część wystawy stałej. Meteoryty wyjeżdżają do gablot przy okazji Nocy Muzeów i wydarzeń popularyzatorskich, więc jeśli przychodzisz właśnie po nie, sprawdź wcześniej program. To samo dotyczy dziewiętnastowiecznych zbiorów mineralogicznych Antoniego Wagi i Ignacego Domeyki oraz paleobotanicznych kolekcji Mariana Raciborskiego z okazami holotypowymi.

Najlepsze dla osób, które już lubią skały i skamieniałości, dla krakowian ciekawych własnego podłoża i dla nauczycieli szukających konkretu do lekcji o jurze i karbonie. Kto oczekuje przycisków, filmów i sal doświadczalnych, wyjdzie rozczarowany - to zaplecze instytutu badawczego udostępnione publiczności, a nie centrum nauki.

Wskazówki

• Ostatni tydzień miesiąca: w ostatni czwartek, piątek i sobotę miesiąca muzeum pracuje 11:00-18:00 zamiast krótkich godzin porannych, a w ostatnią sobotę wstęp jest bezpłatny. To jedyny termin, w którym da się tu wpaść po pracy.
• Wejście jest w bramie: adres pocztowy to Senacka 1, ale zwiedzających wpuszcza brama wjazdowa przy Senackiej 3. Nie szukaj kasy od frontu.
• Bilet kupisz tylko na miejscu: 4 zł normalny, 3 zł ulgowy. Muzeum nie prowadzi sprzedaży internetowej ani rezerwacji dla osób indywidualnych, a przy trzech dniach otwarcia w tygodniu kolejek nie ma.
• Zarezerwuj 45 minut: tyle wystarczy na przejście wszystkich trzech części. Godzina, jeśli czytasz plansze o historii badań, bo to najlepiej napisany fragment wystawy.
• Grupa poza czwartkiem, piątkiem i sobotą: w pozostałe dni robocze muzeum otwiera się wyłącznie dla umówionych grup zorganizowanych. Telefon jest tu jedynym kanałem - formularza rezerwacji nie ma.
• Wózek, schody i toaleta: do recepcji prowadzą dwa stopnie, pochylnię zakłada obsługa budynku po otwarciu obu skrzydeł drzwi, windy w budynku nie ma i nie ma toalety przystosowanej dla osób z niepełnosprawnościami. Zadzwoń przed wizytą.
• Dzieci raczej na warsztaty niż na wystawę: samo przejście gablot nie utrzyma uwagi młodszego dziecka. Muzeum prowadzi warsztaty i lekcje dla grup szkolnych i to jest tu format dla najmłodszych.

Jak dojechać

Pieszo: z Rynku Głównego ulicą Grodzką w stronę Wawelu, po ośmiu minutach w lewo w Poselską lub Senacką. Muzeum sąsiaduje z Muzeum Archeologicznym, więc szukaj tego samego kwartału.

Tramwaj: przystanek Wawel przy Stradomskiej albo plac Wszystkich Świętych - z obu około pięciu minut pieszo.

Autobus: linie obsługujące Stradomską i plac Wszystkich Świętych zatrzymują się w tej samej odległości co tramwaje.

Samochodem: strefa ograniczonego ruchu w obrębie Plant wyklucza podjazd pod bramę, a przed budynkiem nie ma wyznaczonych miejsc parkingowych. Zostaw auto w parkingu podziemnym pod placem Na Groblach i dojdź w dziesięć minut.

W okolicy

Tuż obok, w tym samym kwartale, działa Muzeum Archeologiczne - naturalna druga połowa wizyty, bo pokazuje, co ludzie zostawili w warstwach oglądanych piętro niżej w gablotach geologicznych. Dziesięć minut spacerem znajdziesz Muzeum Przyrodnicze ISEZ PAN , drugą kolekcję Polskiej Akademii Nauk na Starym Mieście, ze słynnym nosorożcem włochatym ze Staruni; oba zbiory zaczęła gromadzić w 1865 roku ta sama Komisja Fizjograficzna. Jeśli szukasz przeciwieństwa, czyli nauki z przyciskami i salami doświadczalnymi, pojedź do Małopolskiego Centrum Nauki Cogiteon w Czyżynach - to inny model zwiedzania i inny budżet czasu.

Historia

Zbiory są starsze od muzeum o niemal sto lat. Gromadzenie zaczęła w 1865 roku Komisja Fizjograficzna przy Towarzystwie Naukowym Krakowskim, kontynuował je Dział Geologiczny Akademii Umiejętności, a od 1921 roku Muzeum Przyrodnicze PAU. Po powołaniu Polskiej Akademii Nauk w 1954 roku geologiczna część zbiorów trafiła do Pracowni Geologiczno-Stratygraficznej, z której wywodzi się dzisiejszy ośrodek badawczy przy Senackiej.

Sam adres ma przeszłość niezwiązaną z nauką. Do 1797 roku stał tu klasztor i kościół karmelitów, potem kwartał zajęły więzienie i sąd, a budynek instytutu wzniesiono w latach sześćdziesiątych XX wieku w obrębie dawnych zabudowań klasztornych. Stąd wrażenie, którego trudno się pozbyć na dziedzińcu: muzeum o czasie geologicznym mieści się w miejscu, które w skali miasta zmieniało funkcję co kilkadziesiąt lat.