Muzeum Archeologiczne w Krakowie

Czego się spodziewać

Bilet do najstarszego muzeum archeologicznego w Polsce kupuje się dziś na jedną wystawę. Gmach Muzeum Archeologicznego w Krakowie przy ulicy Senackiej jest w środku przebudowy i z czterech ekspozycji stałych działa wyłącznie „Pradzieje i średniowiecze Małopolski”. To ona, a nie reputacja placówki, decyduje, czy warto tu wejść.

Wystawa mieści się w jednej sali na drugim piętrze, w zaadaptowanym na ten cel poddaszu. Dzieli się na osiem części, każda przypisana jednej dacie - od 70 tysięcy lat p.n.e. po rok 1300. Na każdą składa się gablota, rekonstrukcja domostwa i stanowisko dotykowe z kopiami zabytków. Kopie wykonano z oryginalnych surowców, więc krzemień pod palcami naprawdę jest krzemieniem.

Najmocniej zapadają w pamięć rzeczy pojedyncze: obozowisko łowców mamutów odkryte w rejonie Kopca Kościuszki, makieta Jaskini Ciemnej, para neandertalczyków i trzynastowieczna cegła z odciśniętą psią łapą. Zabytków jest tu jednak stosunkowo niewiele. Ciężar opowieści niosą rekonstrukcje, makiety, mapy i animacje - tak zaprojektowano tę ekspozycję dwadzieścia lat temu i dzisiejsza wersja świadomie to kontynuuje.

Dobre miejsce dla ciekawych tego, co działo się w Małopolsce, zanim nad Wisłą stanął zamek, i dla dzieci mniej więcej od ósmego roku życia. Stanowiska dotykowe działają też na młodszych, ale rekonstrukcje pochówków i kości bywają dla nich za mocne. Kto przyjeżdża po Światowida ze Zbrucza, egipskie sarkofagi albo peruwiańską ceramikę Władysława Klugera, powinien odłożyć wizytę - te sale są zamknięte od 2 kwietnia 2024 roku.

Muzeum prowadzi poza gmachem głównym dwa oddziały: podziemia kościoła św. Wojciecha na Rynku Głównym, czynne od maja do października, oraz oddział w Nowej Hucie-Branicach . Osobne bilety, osobne godziny, osobne wyjścia z domu.

Wskazówki

• Nie przyjeżdżaj po Światowida. Posąg ze Zbrucza, galeria egipska i zbiory peruwiańskie są niedostępne od kwietnia 2024 roku. Muzeum podaje termin „do ok. 12.2026 r.”, ale dwanaście nowych wystaw i odnowiony ogród zaplanowano dopiero na koniec 2027 roku. Jeżeli jedziesz do Krakowa dla jednego eksponatu, zadzwoń przed wyjazdem.
• Zarezerwuj godzinę, najwyżej półtorej. To jedna sala i osiem części. Opinie mówiące o trzech czy czterech godzinach opisują muzeum sprzed kwietnia 2024 roku, kiedy otwarte były cztery ekspozycje.
• Wtorek jest bezpłatny, ale wejściówkę bierzesz w kasie. Wstęp wolny obejmuje wystawy stałe, a wejściówki wydaje kasa muzeum. Grupy powyżej dziesięciu osób muszą zarezerwować termin (rezerwacjegrupy@ma.krakow.pl , telefon 12 422 71 00 wewnętrzny 3) i mają pierwszeństwo w zwiedzaniu.
• Niedziela jest krótka. Muzeum działa wtedy od 11:00 do 16:00, a ostatnie wejście wypada o 15:30. Od wtorku do soboty masz 9:00-17:00 i ostatnie wejście o 16:30.
• Przewodnik opłaca się dopiero grupie. Oprowadzanie po polsku kosztuje 85 zł, w języku obcym 120 zł - więcej niż pięć biletów normalnych. Bilet rodzinny (do czterech osób, w tym co najmniej jedno dziecko do 18 lat) to 45 zł, a posiadacz Karty Dużej Rodziny płaci 10 zł.
• Kasa jest w bramie, wystawa na drugim piętrze. Wejście wyłącznie od Senackiej 3. Po kupieniu biletu przechodzisz przez dziedziniec, dalej drzwiami z przyciskiem, a winda stoi zaraz po prawej - to samo rozwiązanie dla wózka dziecięcego i inwalidzkiego. Do samej kasy wózkiem się nie wjedzie, ale obok drzwi jest dzwonek i obsługa sprzedaje bilet na zewnątrz.
• Ogrodu nie zobaczysz. Ogród od strony Poselskiej 3, polecany w wielu starszych przewodnikach i wciąż opisany na jednej z podstron muzeum, figuruje w aktualnym cenniku jako „NIECZYNNY do odwołania”.
• Remont słychać. Muzeum samo uprzedza, że w budynku mogą pojawiać się odgłosy wiercenia i zakurzenie. Zwiedzający narzekają też na skąpe opisy po angielsku - jeżeli przyprowadzasz gości z zagranicy, poproś o audioprzewodnik od razu przy kasie.

Jak dojechać

Pieszo: z Rynku Głównego ulicą Grodzką w stronę Wawelu, po czterech-pięciu minutach w prawo w Senacką; brama muzeum stoi kilkanaście kroków dalej. Od Wawelu tyle samo w drugą stronę, a z Dworca Głównego około kwadransa przez Planty i Rynek.

Tramwaj: najbliższy przystanek to Plac Wszystkich Świętych przy Grodzkiej, jakieś 300 metrów stąd. Blisko są też przystanki Filharmonia i Wawel. Przy takiej odległości od Rynku tramwaj rzadko się opłaca.

Samochodem: muzeum leży w strefie płatnego parkowania i nie ma możliwości wjazdu na jego teren. Najbliższe płatne parkingi działają przy klasztorze Franciszkanów i przy hotelu Radisson.

W okolicy

Czterysta metrów stąd, pod płytą Rynku, działają Podziemia Rynku - ta sama archeologia opowiedziana ekranami i dźwiękiem, z wejściami na konkretną godzinę. Dwie minuty ulicą Kanoniczą stoi Pałac Biskupa Erazma Ciołka ze sztuką dawnej Polski; to najrozsądniejszy drugi punkt dnia, skoro wizyta na Senackiej zajmuje godzinę, a nie trzy. Na końcu tej samej ulicy zaczyna się wzgórze z Zamkiem Królewskim na Wawelu , czyli dalszy ciąg opowieści urwanej na wystawie w roku 1300.

Historia

Muzeum powstało w 1850 roku jako Muzeum Starożytności i jest najstarszą tego typu placówką w Polsce. Mieściło się kolejno w Bibliotece Jagiellońskiej, przy Sławkowskiej 17, a od 1967 roku przy Senackiej 3. Zbiory liczą dziś ponad 773 tysiące zabytków z wykopalisk w Małopolsce, na Ukrainie, Litwie i Białorusi.

Sam adres ma dłuższą biografię niż instytucja. W IX-XIII wieku stały tu drewniano-ziemne umocnienia podgrodzia Okół, od XIV wieku przebiegał mur miejski, a od początku XVII do końca XVIII wieku działał klasztor karmelitów bosych z kościołem św. Michała i św. Józefa. Po III rozbiorze Austriacy klasztor skasowali i urządzili w nim sąd oraz więzienie św. Michała. Miasto przekazało gmach na cele kultury po 1956 roku.

Obecna przebudowa nosi nazwę „Dawny klasztor - byłe więzienie - nowoczesne Muzeum”. Pierwszy etap zaadaptował nieużywane poddasze, dokładając 700 metrów kwadratowych, windę i nową klatkę schodową; to tam 2 kwietnia 2024 roku otwarto dzisiejszą wystawę. Na całość muzeum dostało 40,3 mln zł z programu FEnIKS przy budżecie blisko 70 mln zł.