Muzeum Anatomii

Czego się spodziewać

Zacznij od jednej rzeczy, bo przesądza o całej reszcie: od 1 lutego 2026 roku Muzeum Anatomii przyjmuje wyłącznie grupy zorganizowane, po wcześniejszym telefonicznym ustaleniu terminu. Pojedyncza osoba z ulicy nie wejdzie, choćby stała pod drzwiami w godzinach otwarcia.

Ekspozycja zajmuje trzy sale na pierwszym piętrze gmachu Katedry Anatomii UJ Collegium Medicum przy Kopernika 12. W pierwszej stoją preparaty kostne, anatomia porównawcza i antropologia. Druga to preparaty mokre w słojach z formaliną i salicylanem metylu: narządy, ich przekroje, płody z wadami rozwojowymi. Obok nich preparaty korozyjne, czyli odlewy sieci naczyń uzyskane przez wypełnienie ich tworzywem, oraz woskowe modele używane kiedyś na zajęciach. Trzecia sala nosi imię profesora Ludwika Teichmanna i mieści najstarsze okazy, część spreparowaną jego własną ręką.

Skala: strona Katedry podaje ponad 2000 preparatów, a inwentaryzacja z 21 czerwca 2001 roku dała dokładnie 2077. Wirtualna galeria Katedry pokazuje je w 37 gablotach.

Katedra nie owija tego w bawełnę i sama pisze: „Muzeum Anatomii nie jest typową jednostką muzealną”. To zaplecze dydaktyczne anatomii, otwarte na zewnątrz, a nie wystawa zaprojektowana dla zwiedzającego. Eksponaty są podpisane, ale nikt nie oprowadza - dla grup przewidziano tylko krótką prelekcję wstępną o historii zbiorów i technikach preparowania.

Najlepsze dla klas biologiczno-chemicznych, studentów kierunków medycznych i ratownictwa oraz dorosłych, którzy przyjdą własną grupą. Wstęp od 16 lat, bez wyjątków. Bez choćby szkolnej wiedzy anatomicznej większość gablot będzie zbiorem trudnych obrazów bez treści, a kto źle znosi widok ludzkich zwłok, powinien odpuścić i pójść do Muzeum Farmacji siedemset metrów dalej.

Wskazówki

• Dzwoń, nie pisz. Terminy ustala pracownik Katedry pod numerem 691 500 900, od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00-15:00. Adres anatomia@cm-uj.krakow.pl działa jako droga zapasowa, ale to telefon jest kanałem wskazanym w regulaminie od lutego 2026 roku.
• Godziny wizyty nie wybierasz z grafiku. Muzeum działa w oknie 8:30-14:00 (ostatnie wejście) od poniedziałku do piątku, a konkretną godzinę wyznacza się w trakcie rozmowy rezerwacyjnej.
• Zarezerwuj 75 minut, nie 60. Samo oglądanie to około godziny, do tego prelekcja wstępna i zakup biletów w sekretariacie Katedry, bo kasy przy wejściu nie ma. Bilet normalny 14 zł, ulgowy dla uczniów i studentów 8 zł, gotówką lub kartą.
• Krakowska karta turystyczna nic tu nie da. Muzeum wprost informuje, że nie honoruje Krakow Tourist Card przy zniżkach.
• Zdjęć nie zrobisz, ale obejrzysz je w domu. Fotografowanie i filmowanie jest zakazane regulaminem uczelni. Katedra udostępnia za to własną wirtualną galerię wszystkich 37 gablot pod adresem katedra-anatomii.cm-uj.krakow.pl/panorama2 - warto ją przejrzeć przed wizytą i wrócić do niej po niej.
• Sala Teichmanna zostawia najwięcej. To trzecie pomieszczenie z najstarszą częścią zbioru; jeśli grupa zacznie się spieszyć, to właśnie na nią warto zachować czas.
• Wycieczka szkolna bez nauczyciela biologii nie wejdzie. Obecność nauczyciela biologii przy grupach licealnych jest obowiązkowa, nie zalecana.
• Sprawdź kalendarz uczelni przed rezerwacją. Latem 2026 muzeum było nieczynne od 22 czerwca do 31 sierpnia, a 31 grudnia 2026 jest w Collegium Medicum UJ dniem wolnym od pracy.

Jak dojechać

Pieszo: z Rynku Głównego około 12 minut - ulicą Sienną do Plant, przez Planty na wschód i dalej ulicą Kopernika. Z Dworca Głównego jest bliżej, około 620 metrów, czyli niecałe dziesięć minut.

Tramwaj: najbliższe przystanki to Teatr Słowackiego (około 270 metrów), Poczta Główna (około 340 metrów) i Hala Targowa (około 390 metrów). Na samej ulicy Kopernika przystanku tramwajowego nie ma, a rondo Mogilskie leży prawie kilometr dalej.

Autobus: Teatr Słowackiego, Poczta Główna i Hala Targowa obsługują także linie autobusowe, więc dojście od nich jest identyczne.

Samochodem: gmach stoi na ogrodzonym terenie UJ Collegium Medicum, w strefie parkowania B12. Postój w tej części Starego Miasta jest płatny i zwykle zajęty; przy obowiązkowej rezerwacji rozsądniej dojechać tramwajem.

Wjazd wózkiem: wejście główne od Kopernika jest na parterze, w korytarzu działa platforma podjazdowa, a między piętrami kursuje winda, więc pierwsze piętro jest osiągalne. W niektórych pomieszczeniach są dwucentymetrowe progi, w budynku nie ma toalety przystosowanej dla osób z niepełnosprawnościami, a pies asystujący ma wstęp.

W okolicy

Kilka minut dalej, przy ulicy Floriańskiej, działa Muzeum Farmacji - drugie muzeum Collegium Medicum, do którego wchodzi się bez rezerwacji i bez limitu wieku, więc jest naturalnym planem awaryjnym. Przy ulicy Jagiellońskiej, dwa kroki od Rynku, stoi Collegium Maius z kolekcją instrumentów naukowych; razem z Anatomią daje pełny obraz tego, czym uniwersytet uczył przez cztery stulecia. Kilka ulic dalej Muzeum Książąt Czartoryskich z „Damą z gronostajem” Leonarda to dobry kontrapunkt po godzinie spędzonej wśród preparatów.

Historia

Zbiór zaczął się w 1803 roku od dwunastu preparatów kostnych i płodowych przywiezionych z Wiednia. Rósł szybko: 66 okazów w 1809 roku, 227 w 1835, około 1850 w latach sześćdziesiątych XX wieku. Najstarsze preparaty przechowywano w słojach ze spirytusem zamykanych pęcherzem zwierzęcym, a kolekcję zasilały też dary krakowian, zachęcanych do oddawania zwierząt, zwłaszcza egzotycznych.

Najbardziej niezwykły epizod przypadł na okupację. W latach 1942-1944 Stanisław Kohmann, przedwojenny asystent Zakładu, wykładał anatomię na tajnym Uniwersytecie Jagiellońskim i potajemnie wynosił z muzeum preparaty na zajęcia. Za wykrycie takiej działalności groziła wtedy śmierć.

Po remoncie muzeum wróciło dla publiczności w kwietniu 2009 roku. Historię krakowskiej anatomii opisuje Janina Sokołowska-Pituchowa w książce „400 lat Katedry Anatomii w Krakowie (1602-2002)”, wydanej przez Wydawnictwo UJ.