Galeria-Pracownia Tadeusza Kantora

Czego się spodziewać

Galeria-Pracownia Tadeusza Kantora to odwrotność Cricoteki. Nad Wisłą Kantor jest reformatorem teatru, pokazywanym przez maszyny sceniczne, obrazy i archiwum. Przy Siennej 7 jest starszym człowiekiem w jednym pokoju na trzecim piętrze kamienicy przy Małym Rynku. Tu w latach 1987-1990 powstawały jego ostatnie prace i od jego śmierci w grudniu 1990 roku pokoju nie urządzano na nowo.

Oddział składa się z dwóch pomieszczeń. Pierwsze to sam pokój, wciąż taki, jakim go zostawił. Kantor nazywał to wnętrze „Biednym Pokoikiem Wyobraźni” i nazwa trafnie oddaje skalę - to skromne mieszkanie, a nie pracownia na miarę światowej sławy. Drugie to przylegająca galeria na wystawy czasowe, zbudowana według jego projektu i dokończona przez Cricotekę na początku lat 90.

Od 16 lutego 2026 roku galeria pokazuje „Kineformy” Andrzeja Pawłowskiego: oryginalny projektor, który wyświetlał ruchome abstrakcje na scenie Cricot 2, film z 1957 roku i dokumenty z epoki. To dobrze dobrany kontrapunkt, bo przypomina, że Kantor wciągał do teatru cudze wynalazki.

Czym to się różni od Cricoteki przy Nadwiślańskiej? Tam oglądasz dzieło, tu warunki, w jakich powstawało. Jeden bilet nie obejmuje obu adresów: Sienna ma własny bilet za 10 zł (ulgowy 5 zł), a bilet łączony za 40 zł dotyczy wyłącznie dwóch wystaw w budynku nad Wisłą. Wspólnym mianownikiem jest środa - wtedy bezpłatne są i Sienna, i wystawa stała nad Wisłą.

Najlepsze dla kogoś, kto widział już Cricotekę albo zna „Umarłą klasę” i chce zobaczyć człowieka za legendą. Anglojęzyczny przewodnik In Your Pocket pisze wprost, że to miejsce wyłącznie dla fanatyków Kantora, i trudno się z tym spierać. Kto Kantora nie zna, niech zacznie nad Wisłą, bo bez kontekstu pokój pozostaje zbiorem starych mebli. Z małymi dziećmi lepiej odpuścić.

Wskazówki

• Tylko od poniedziałku do środy. Od czwartku do niedzieli oddział jest zamknięty, więc weekendowy wyjazd do Krakowa go wyklucza. Ostatnie wejście o 17:45, a 11 listopada, choć wypada w środę, drzwi pozostaną zamknięte.
• Nie celuj w samo otwarcie. Strony Cricoteki nie zgadzają się co do godziny otwarcia oddziału: cennik i regulamin zwiedzania podają inną niż strona Galerii-Pracowni. Przyjdź później w ciągu dnia i nie stracisz czasu pod bramą.
• Środa to dublet za darmo. Sienna i budynek przy Nadwiślańskiej są czynne jednocześnie tylko we wtorki i środy, a w środy za wstęp na Sienną i na wystawę stałą przy Nadwiślańskiej nie płacisz. Rano Nadwiślańska, po południu Sienna - byle przed 17:45, bo oddział zamyka się godzinę wcześniej.
• Domofon 8, potem cierpliwość. Na panelu przy drzwiach kamienicy to ostatni przycisk. Jeśli nikt nie odbiera, w środku może trwać oprowadzanie - muzeum prosi, by zadzwonić ponownie i odczekać chwilę.
• Trzecie piętro bez windy. Na górę prowadzą kręte drewniane schody, więc osoba na wózku tu nie wejdzie. Zamiast tego Cricoteka udostępnia wirtualny spacer 360° po mieszkaniu, a osobom niewidomym audiodeskrypcję pokoju w pliku mp3.
• Zarezerwuj 45 minut. Sam pokój ogląda się szybko; resztę czasu zajmuje wystawa w galerii. In Your Pocket liczy godzinę, ale to górna granica.
• Zdjęcia tak, statyw i flesz nie. Regulamin Cricoteki obejmuje także Sienną: fotografujesz na użytek prywatny, niczego nie dotykasz, a dzieci poniżej 13 lat wchodzą wyłącznie z dorosłym.
• Kto wchodzi taniej. Dzieci do ukończenia 7. roku życia i osoby po 70. roku życia mają wstęp wolny, a z Kartą Krakowską płacisz cenę biletu ulgowego. Bilet kupisz na miejscu albo przez internet.

Jak dojechać

Pieszo: z Rynku Głównego przez Mały Rynek. Kamienica stoi na rogu Siennej i Stolarskiej, około 220 metrów w linii prostej od Sukiennic.

Tramwaj: przystanek Poczta Główna, stamtąd około 200 metrów ulicą Sienną w stronę Rynku; budynek znajdziesz po lewej stronie.

Z budynku głównego Cricoteki: 1,7 km w linii prostej, po drugiej stronie Wisły. Przy wizycie w obu miejscach tego samego dnia zaplanuj przejazd między nimi.

Samochodem: Cricoteka nie publikuje żadnych informacji o parkowaniu przy Siennej. Do Starego Miasta rozsądniej dojechać tramwajem.

W okolicy

• Cricoteka - Ośrodek Dokumentacji Sztuki Tadeusza Kantora - budynek główny nad Wisłą, 1,7 km w linii prostej. Najpierw tam, potem do Siennej: kolejność, w której pokój nabiera sensu.
• Podziemia Rynku - 210 metrów w linii prostej, pod płytą Rynku. Czynne także w poniedziałki (poza drugim poniedziałkiem miesiąca), więc łatwo połączyć je z poniedziałkową wizytą przy Siennej.
• Muzeum Dominikanów - 160 metrów w linii prostej, przy tej samej Stolarskiej. Uwaga na kalendarz: otwiera się od czwartku do soboty, czyli akurat wtedy, gdy Sienna jest zamknięta.

Historia

Kamienicę Gutkowskiego wzniesiono w latach 1851-1861 na miejscu domu strawionego przez wielki pożar Krakowa z 1850 roku; tworzy południową pierzeję Małego Rynku. Kantor mieszkał i pracował w lokalu nr 5 w ostatnich latach życia. Według portalu e-teatr właśnie tu dojrzewały pomysły jego ostatniego spektaklu.

Po jego śmierci wyposażenie pokoju trafiło do Cricoteki w depozyt, a część muzeum odkupiło od rodziny artysty. Galerię obok, której budowę rozpoczęto jeszcze za życia Kantora, Cricoteka dokończyła na początku lat 90. Oddział otwarto 10 marca 1995 roku wystawą obrazów z cyklu „Wszystko wisi na włosku” z 1973 roku. Do sierpnia 2013 roku wizytę trzeba było umawiać telefonicznie; od października 2020 roku mieszkanie można obejrzeć także w wirtualnym spacerze.