Dom Józefa Mehoffera

Czego się spodziewać

Szesnaście pokoi na czterystu metrach kwadratowych i ani jednej sali wystawowej w zwykłym sensie tego słowa. Przy Krupniczej 26 zwiedza się mieszkanie - to, w którym Józef Mehoffer spędził ostatnie czternaście lat życia, z jego meblami, obrazami i rodzinnymi pamiątkami na swoim miejscu. Dom ma przy tym drugą metrykę: 15 stycznia 1869 roku urodził się tutaj Stanisław Wyspiański, wnuk poprzednich właścicieli, późniejszy przyjaciel i rywal Mehoffera.

Parter od strony ogrodu artysta przeznaczył na część reprezentacyjną - jadalnia, biblioteka, salon z wyjściem na taras. Na piętrze zaczynają się pomieszczenia prywatne, w tym pokój japoński; wnuk malarza przekazał muzeum około pięćdziesięciu japońskich drzeworytów. Meble są autentyczne i mieszane stylowo: biedermeierowskie kanapy i łoża, ludwikowskie komody i sekretarzyki, klasycystyczne drobiazgi. Z malarstwa zobaczysz „Portret żony na tle Pegaza” i „Na letnim mieszkaniu”, z witraży „Caritas”, „Vita somnium breve” oraz „Wiarę, Nadzieję, Miłość”.

Najłatwiej przeoczyć to, od czego dom wziął przydomek. Rodzina nazywała go „Pałacykiem pod Szyszkami” - od rzeźbionych w drewnie szyszek pinii w sieni i na klatce schodowej. Na tej samej klatce Mehoffer kazał wmontować barokową snycerkę i kopie kamiennych zworników z katedry wawelskiej, a obudowę pieca na koks zaprojektował tak, żeby przypominała ozdobny kominek.

Najlepsze dla miłośników Młodej Polski, dawnych wnętrz i starych mebli, a także dla każdego, kto szuka godziny ciszy wewnątrz Plant. Kto przychodzi po najsłynniejsze płótna Mehoffera, trafił pod zły adres: „Dziwny ogród” i „Słońce majowe” wiszą w Muzeum Narodowym w Warszawie, a wielkoformatowe prace artysty - w Gmachu Głównym MNK. Przedszkolak przejdzie przez dom w kwadrans i dopiero w ogrodzie znajdzie coś dla siebie. W ocenach Google dom dostaje 4,6 na 5 przy około tysiącu opinii, a najczęstsze zarzuty to zbyt ostre światło w salach i mało uprzejma obsługa.

Ogród jest osobnym powodem, żeby tu przyjść. Wstęp nic nie kosztuje, a zamyka się pięć albo sześć godzin po muzeum. Odtworzono go w 2003 roku na podstawie obrazów i dokumentacji, z zachowanym starym wiązem i topolami; dla publiczności otwarto go 20 maja 2004 roku, a projekt dostał nagrodę „Sybilla 2004”.

Bez złudzeń: to 0,16 hektara między kamienicami, nie park, i bywa opisywany jako nieco zapuszczony. Za to dzieci mogą tu biegać po trawie, a w sezonie działa kawiarnia Meho Cafe - dobra na kawę, słabsza jako miejsce na obiad.

Wskazówki

• Ostatnie wejście 20 minut przed zamknięciem. Od środy do niedzieli muzeum zamyka o 16:00, więc realna granica to 15:40. Wtorek, jedyny długi dzień, daje czas do 17:40.
• Zarezerwuj godzinę na dom, pół na ogród. Sam przejście przez wnętrza to 45 minut; kto czyta wszystkie podpisy i siada w ogrodzie, spędzi tu dwie godziny.
• Bilet z Sukiennic albo z Gmachu Głównego już tu wpuszcza. Zgodnie z cennikiem MNK bilet do Sukiennic, Gmachu Głównego lub Muzeum Czartoryskich obejmuje wstęp na wystawy stałe w kilku oddziałach, w tym przy Krupniczej. Nie płać drugi raz.
• Tanio jest nie tylko we wtorki. Wtorek to dzień bezpłatnego wstępu na wystawę stałą, ale uczniowie i studenci płacą 1 zł każdego dnia, dzieci do 7 lat wchodzą za darmo, a bilet rodzinny kosztuje 36 zł. Roczny karnet na wszystkie oddziały MNK poza Muzeum Czartoryskich: 300 zł normalny, 200 zł ulgowy.
• Audioprzewodnika tu nie ma. Cennik MNK wymienia audioprzewodniki przy siedmiu oddziałach i Mehoffer nie jest jednym z nich. Zostaje przewodnik na zamówienie - 170 zł po polsku, 220 zł w języku obcym, plus bilety; rezerwacja pod numerem +48 12 433 57 44 albo na rezerwacja@mnk.pl .
• Wózka nie wprowadzisz, windy nie ma. Przy wejściu są dwa stopnie, ekspozycja zajmuje dwie kondygnacje, wózek zostaje w szatni - tak jak płaszcz i torba. Do ogrodu prowadzi pochylnia i tam wózek wjedzie.
• W sprawie dostępnej toalety MNK sam sobie przeczy. Zbiorcza lista udogodnień wymienia Mehoffera wśród oddziałów z dostępną toaletą i przewijakiem, a opis tego samego oddziału na tej samej stronie mówi: „Brak dostępnej toalety”. Jeśli to dla ciebie warunek wizyty, zadzwoń przed przyjazdem: +48 12 433 58 80.
• Pierwsza środa miesiąca, 14:00-16:00: ciche godziny. Przez dwie ostatnie godziny otwarcia MNK wycisza oddziały z myślą o osobach w spektrum autyzmu i wysoko wrażliwych. Nie ma wtedy zwiedzania w dużych grupach ani z przewodnikiem.

Jak dojechać

Tramwaj: przystanek Teatr Bagatela (linie 4, 8, 13, 14, 18, 20, 24), stamtąd w Krupniczą i cztery minuty pieszo.

Autobus: linie 124, 152, 352, 424 i 502 zatrzymują się przy tym samym przystanku.

Pieszo: z Rynku Głównego dziesięć minut przez Planty obok Teatru Bagatela; z dworca Kraków Główny około kwadransa.

Samochodem: Krupnicza leży w strefie płatnego parkowania, a muzeum nie ma własnego parkingu. Tramwaj wypada szybciej.

W okolicy

Pięć minut stąd, przy placu Sikorskiego, stoi Muzeum Stanisława Wyspiańskiego - ten sam bilet w tej samej cenie i artysta, który urodził się w domu przy Krupniczej. MNK układa z obu oddziałów gotową ścieżkę na dwie i pół do trzech godzin.

W stronę Błoń, przy alei Krasińskiego, działa Muzeum Witrażu - czynna pracownia, w której powstawały witraże obu artystów. Różnica jest istotna: tam wchodzi się wyłącznie z przewodnikiem, o wyznaczonych godzinach i za 60 zł, tutaj za 18 zł i we własnym tempie.

Na Kanoniczej czeka Pałac Biskupa Erazma Ciołka ze sztuką dawnej Polski - ta sama cena biletu 18/14 zł, a w odróżnieniu od Krupniczej jest tam winda.

Historia

Drewniany dom przy Krupniczej należał do Rogowskich, dziadków Stanisława Wyspiańskiego; po pożarze Krakowa w 1850 roku postawili w tym miejscu murowany, ukończony w 1852. Wtedy też dom dwukrotnie wszedł do historii miasta: jako punkt konspiracji w powstaniu styczniowym i jako miejsce urodzenia Wyspiańskiego. W 1872 roku kupili go Szujscy, a rok później Antoni Łuszczkiewicz przebudował budynek dla historyka i rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego Józefa Szujskiego - dobudował piętro i centralną klatkę schodową doświetloną z góry. Przez następne cztery dekady kamienicę wynajmowano, między innymi na warsztaty rzemieślnicze, i podupadła.

Mehoffer kupił ją w 1932 roku, mając 63 lata, i wziął się za generalny remont; prac wykończeniowych nie zdążył domknąć przed wrześniem 1939. Muzeum jest dziełem jego potomków: syn Zbigniew zabiegał o nie od 1963 roku i nie doczekał otwarcia, a wnuk Ryszard przekazał meble w 1987 roku oraz bibliotekę, fotografie i tkaniny w latach 1993-1995. Dom przeszedł na własność państwa w 1986 roku i został otwarty dla zwiedzających w 1996. W grudniu 2023 roku MNK dokupiło komplet 17 kartonów Mehoffera do witraży katedry we Fryburgu - zamówienia, nad którym artysta pracował od 1895 do 1936 roku.