Dom Jana Matejki

Czego się spodziewać

W Domu Jana Matejki nie zobaczysz ani jednego z obrazów, które znasz z podręcznika. „Hołd pruski” i „Kościuszko pod Racławicami” wiszą w Galerii Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach , dziesięć minut stąd. Przy Floriańskiej 41 został sam dom - kamienica, w której malarz urodził się 24 czerwca 1838 roku i w której umarł w 1893.

Zwiedza się w górę, jedną trasą, bez zawracania. Na pierwszym piętrze są salon i sypialnia zwana pokojem pod gwiazdami, od błękitnego sufitu w gwiazdy; neorenesansowe meble Matejko kupił w Wenecji. Piętro wyżej: pokój narodzin z tablicą, kopie korony i berła Kazimierza Wielkiego, tkaniny, ubiory, dokumenty i fotografie rodzinne.

Na trzecim piętrze jest pracownia, dobudowana w latach 1872-1873, i to ona zostaje w pamięci. Sztalugi, paleta, skrzynia z farbami, a obok rekwizyty, z których malarz składał historię Polski: wypchany koń naturalnej wielkości, który służył za model do monumentalnych płócien, a przy nim zbroje i broń. MNK podaje, że zbiory oddziału liczą ponad 8 tysięcy obiektów - na ekspozycji jest ich ułamek, za to upchnięty gęsto.

Najlepsze dla kogoś, kto wie, kim był Matejko, i chce zobaczyć warsztat zamiast efektu. Dobre także dla ciekawych XIX-wiecznego mieszczańskiego domu: te wnętrza są autentyczne, nie odtworzone od zera. Dziecko poniżej dziesiątego roku życia wytrzyma przy koniu i zbrojach jakiś kwadrans, reszta to gabloty i podpisy. Jeśli przyszedłeś po wielkie płótna, idź od razu do Sukiennic.

Wskazówki

• Bilet, który może już masz. Wstęp na wystawę stałą tego oddziału jest wliczony w bilet do Sukiennic, Muzeum Czartoryskich i Gmachu Głównego MNK. Byłeś tam wcześniej? Pokaż bilet w kasie zamiast kupować drugi.
• Pilnuj godziny 16:00. Tylko we wtorek muzeum pracuje do 18:00; od środy do niedzieli zamyka o 16:00, a ostatnich zwiedzających wpuszcza 20 minut wcześniej. Łatwo się na tym przejechać.
• Wtorek darmowy, ale węższy. Bezpłatny wstęp obejmuje wystawy stałe; wystaw czasowych nie. Spodziewaj się też, że wtorek będzie bardziej zatłoczony - wstęp jest wtedy bezpłatny.
• Zarezerwuj 60-90 minut. Samą trasę przejdziesz w 40 minut. Kto czyta podpisy i ogląda rysunki, zostanie i dwie godziny.
• Audioprzewodnik za 10 zł. Pięć języków: polski, angielski, rosyjski, niemiecki i francuski. Bez komentarza dom jest ładny, ale niemy - większość przedmiotów nabiera sensu dopiero z historią.
• Wystawa czasowa do 31 stycznia 2027. „Satyra i komiks u Jana Matejki” pokazuje jego rysunki satyryczne i karykatury rodzinne. Najlżejsza rzecz w tym domu i kontrapunkt dla powagi wielkich kompozycji.
• Trzy piętra schodów, bez windy. Osoba na wózku nie wjedzie, a pracownia jest na samej górze. Z małym dzieckiem licz się z noszeniem wózka.
• Rodzina taniej. Bilet rodzinny do czterech osób kosztuje 36 zł, uczniowie i studenci do ukończenia 26. roku życia płacą 1 zł za okazaniem legitymacji, dzieci poniżej 7 lat wchodzą bezpłatnie.

Jak dojechać

Pieszo: z Rynku Głównego Floriańską w stronę Bramy Floriańskiej - trzy minuty, numer 41 jest bliżej bramy. Z dworca Kraków Główny przez Planty i Bramę Floriańską niecałe dziesięć minut.

Tramwaj: linie 2, 3, 4, 8, 10, 14, 19, 20, 24 i 52 kursują obwodnicą Starego Miasta. Najbliższy przystanek to Teatr Słowackiego - stamtąd wejdź w Floriańską przez Bramę Floriańską.

Autobus: 124, 152, 304, 424 i 502, tą samą obwodnicą.

Samochodem: Floriańska jest deptakiem, pod drzwi nie podjedziesz. Zostaw auto poza obwodnicą Starego Miasta - w strefie płatnego parkowania albo na parkingu Park & Ride - i dojdź pieszo.

W okolicy

Kilkanaście numerów dalej, przy Floriańskiej 25, działa Muzeum Farmacji w Krakowie - ten sam format: zabytkowa kamienica, wąskie schody, wnętrza zamiast ekranów. Dwie minuty na północ, przy ul. Pijarskiej, stoi Muzeum Książąt Czartoryskich z „Damą z gronostajem”; jego bilet obejmuje również wstęp tutaj, więc kolejność zwiedzania ma znaczenie dla portfela. Po drugiej stronie Plant, przy pl. Sikorskiego, jest Muzeum Wyspiańskiego w Krakowie - Wyspiański był uczniem Matejki i jego muzeum pokazuje, jak daleko od mistrza odszedł w jedno pokolenie.

Historia

Kamienica pod numerem 41 stoi tu od XVI wieku. Matejko kupił ją w 1871 roku i przez dwa lata przebudowywał; pracownię na najwyższej kondygnacji dobudował mu w latach 1872-1873 Tomasz Pryliński. Sam przyszedł na świat w tym domu w 1838 roku, w pokoju na drugim piętrze, opatrzonym później tablicą z łacińskim zdaniem „Saepe providet Deus, ut magna claudantur parvis”.

Po śmierci malarza Marian Sokołowski napisał, że Kraków powinien mieć dom-muzeum na wzór pamiątkowych domów Rafaela i Michała Anioła. Towarzystwo imienia Jana Matejki, ze zbiórką prowadzoną przez księcia Eustachego Sanguszkę, odkupiło kamienicę od rodziny 7 listopada 1895 roku. Salon i sypialnię udostępniono zwiedzającym 1 maja 1896, a całe muzeum otwarto w 1898.

W 1904 roku towarzystwo przekazało dom miastu i od tego czasu jest on oddziałem Muzeum Narodowego w Krakowie - najstarszym muzeum biograficznym na ziemiach polskich. Gruntowne remonty przeszedł w 1953 i 2009 roku.