Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Maius

Czego się spodziewać

Pod jednym adresem działają tu dwa różne muzea, a różnica między nimi kosztuje dziewięć złotych. Trasa indywidualna za 17 zł prowadzi przez Librarię, Stubę Communis, dwa skarbce i dwa pokoje profesorskie. Trasa z przewodnikiem za 26 zł dokłada Sale z Globusami i Galerię Rzeźby Średniowiecznej. Kto przychodzi po globus jagielloński z biletem indywidualnym, do niego nie dotrze - i nikt go o tym nie uprzedzi.

Do samego muzeum wchodzi się z piętra, przez późnogotycki portal zwany Złotą Bramą, po schodach z arkadowego dziedzińca. W skarbcu stoją berła: królowej Jadwigi po 1403 roku, kardynała Zbigniewa Oleśnickiego około 1454 roku i Fryderyka Jagiellończyka. Obok nich nagrody filmowe Andrzeja Wajdy, medal Nobla Wisławy Szymborskiej i złoto olimpijskie Roberta Korzeniowskiego. To zestawienie zostaje w pamięci mocniej niż którykolwiek z tych przedmiotów osobno.

Globus jagielloński z około 1510 roku był pierwszym w dziejach kartografii, na którym pojawiła się nazwa Ameryka. Stoi dziś w Salach z Globusami razem z arabskim astrolabium z Kordoby z 1054 roku i z instrumentami, które trafiły do Krakowa w 1493 roku, czyli wtedy, gdy studiował tu Mikołaj Kopernik. Pokój Kopernika jest zamknięty na czas remontu i część jego eksponatów przeniesiono właśnie tam.

Najlepiej trafia to do kogoś, kto lubi historię nauki, stare wnętrza albo ma własną historię z Uniwersytetem Jagiellońskim. Interaktywności nie ma żadnej: są gabloty, meble, portrety i przewodnik, który wykonuje całą pracę. Dziecku poniżej dziesiątego roku życia daruj bilet - dziedziniec i grający zegar są bezpłatne i to na nie zareaguje.

Lista zamkniętych pomieszczeń jest dziś długa. Z powodu remontu niedostępne są Pokój Kopernika, Aula Jagiellońska, Schody Rektorskie, Zielona Sala i Korytarzyk Drezdeński; nieczynna jest także winda dla osób z niepełnosprawnościami. Ogród Profesorski i Zaułek Estreichera są zamknięte do odwołania. Sam dziedziniec z kawiarnią „U Pęcherza” działa codziennie w godzinach 9:00-18:00 i wejście na niego nie wymaga biletu.

Wskazówki

• Globus zobaczysz tylko z przewodnikiem. Trasa indywidualna (17 zł, ulgowy 10 zł) obejmuje Librarię, Stubę Communis, oba skarbce oraz pokoje Antoniego Żołędziowskiego i Ambrożego Grabowskiego. Sale z Globusami są wyłącznie na trasie z przewodnikiem (26 zł, ulgowy 14 zł), od wtorku do piątku przed południem.
• Poniedziałek to jedyny pełny dzień bez przewodnika. Wtedy wejdziesz indywidualnie od 9:00 do 17:00. Od wtorku do piątku dopiero od 13:30, w sobotę od 10:00 do 16:00, ostatnie wejście pół godziny przed zamknięciem. W niedzielę muzeum nie przyjmuje zwiedzających.
• Środa jest bezpłatna, ale w tym samym wąskim oknie. Wstęp wolny obejmuje zwiedzanie indywidualne w godzinach 13:30-17:00, z ostatnim wejściem o 16:30. Oprowadzanie z przewodnikiem kosztuje w środę tyle samo co zawsze.
• Ustaw przyjście pod zegar. Gra codziennie o 9:00, 11:00, 13:00, 15:00 i 17:00. Przy muzyce z tabulatury Jana z Lublina i przy „Gaudeamus igitur” przechodzi sześć figur: pedel, królowa Jadwiga, Władysław Jagiełło, święty Jan z Kęt, Hugo Kołłątaj i rektor Stanisław ze Skalbmierza. Ogląda się to z dziedzińca, bez biletu.
• Język sprawdzaj po godzinie, nie po dniu. Od wtorku do czwartku oprowadzanie o 9:00 idzie po polsku albo po angielsku, o 9:45 po angielsku, o 10:30 po francusku, hiszpańsku lub bułgarsku, o 11:15 po polsku; w piątki o 10:30 wyłącznie po francusku. Poszerzona trasa z instrumentami naukowymi to 12:30 po angielsku od wtorku do piątku oraz 11:15 po polsku w piątki. Muzeum nie podaje, w jakich językach są podpisy przy eksponatach.
• Zdjęcia bez lampy błyskowej. Muzeum nie publikuje regulaminu fotografowania; taką zasadę podają relacje zwiedzających. Ze strony muzeum warto wcześniej pobrać folder PDF z trasą i opisami sal - na miejscu opisy są skromne.
• Przed wyjściem z domu przejrzyj komunikaty „Z ostatniej chwili”. Uroczystości uniwersyteckie regularnie skracają dzień. Na sam koniec września 2026 przypada osiem zmian godzin otwarcia, 29 i 30 września muzeum jest nieczynne, a 1 października ekspozycja główna stoi zamknięta z powodu inauguracji roku akademickiego.
• Bilety w kasie albo na bilety.uj.edu.pl. Nie ma wejść na konkretną godzinę ani obowiązku rezerwacji, inaczej niż w Podziemiach Rynku dwie minuty stąd. Rezerwacje grupowe idą na collegiummaius.info@uj.edu.pl albo pod numery 12 663 15 21 i 12 663 14 48.

Jak dojechać

Pieszo: z Rynku Głównego trzy minuty ulicą świętej Anny, z Dworca Głównego około kwadransa przez Stare Miasto, z Wawelu dziesięć minut ulicą Grodzką i Plantami.

Tramwaj: najbliższy przystanek to Filharmonia na ulicy Straszewskiego, około pięciu minut pieszo przez Planty. Teatr Bagatela leży o minutę dalej i obsługuje więcej kierunków.

Autobus: linie jadące obwodnicą Plant zatrzymują się przy Teatrze Bagatela i na placu Wszystkich Świętych, z obu miejsc pięć do siedmiu minut spacerem.

Samochodem: cała okolica leży w strefie ograniczonego ruchu, więc pod wejście nie podjedziesz. Najbliższe parkingi znajdziesz poza Plantami, po zewnętrznej stronie obwodnicy.

W okolicy

• Podziemia Rynku - dwie minuty stąd, pod płytą Rynku Głównego. Obie wizyty zależą od mechaniki wejść, ale w odwrotny sposób: tam rezerwujesz konkretną godzinę z wyprzedzeniem, tu dopasowujesz się do rozkładu oprowadzań.
• Galeria w Sukiennicach - na samym Rynku, polskie malarstwo XIX wieku. Naturalny wybór na to samo popołudnie, jeśli po godzinie w gotyckich wnętrzach masz ochotę na coś jaśniejszego.
• Muzeum Książąt Czartoryskich - pięć minut na północ, z „Damą z gronostajem” Leonarda da Vinci. Wizyta dla jednego arcydzieła, w przeciwieństwie do tutejszej trasy przez kilkanaście sal.

Historia

W 1400 roku Władysław Jagiełło wykupił od rodziny Pęcherzów narożną kamienicę za 600 grzywien z zapisu królowej Jadwigi i przekazał ją odnowionej Akademii Krakowskiej. Przez cały XV wiek kolegium dokupywało sąsiednie domy; po pożarze 1492 roku połączono je w jedną bryłę i wtedy powstał arkadowy dziedziniec z kryształowymi sklepieniami krużganków.

Neogotycką twarz budynek dostał dopiero w XIX wieku, gdy przystosowywano go do potrzeb Biblioteki Jagiellońskiej - prace prowadził Karol Kremer w latach 1839-1858, a po nim Herman Bergmann w latach 1864-1870. Biblioteka wyprowadziła się w 1940 roku i to otworzyło drogę do restauracji kierowanej przez Karola Estreichera, która przywróciła stan sprzed 1840 roku. Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego powołano uchwałą senatu w 1947 roku; Estreicher kierował nim od 1951 do 1976 roku.

Grający zegar na dziedzińcu jest czwartym w dziejach gmachu. Pierwszy naprawiano już w 1465 roku, trzeci ufundował w 1522 roku profesor Maciej z Miechowa, a obecny uruchomiono 30 września 2000 roku.