Muzeum im. Aleksandra Kłosińskiego w Kętach

Czego się spodziewać

Około 4400 przedmiotów, które mieszkańcy Kęt znosili do jednej kamienicy przy Rynku przez pół wieku. Zaczęło się od jednego człowieka: Aleksander Kłosiński (1892-1974) zapisał miastu kolekcję gromadzoną przez całe życie, a w 1977 roku stała się ona podstawą Zbiorów Historycznych Miasta Kęty. Imię Kłosińskiego muzeum nosi od 1994 roku, a dom pod numerem 16 zajmuje od 1995 - kilkadziesiąt metrów od pomnika świętego Jana Kantego, kęczanina i profesora Akademii Krakowskiej.

Ekspozycja stała działa na parterze od 2005 roku i prowadzi trzema wątkami. Pierwszy to miasto urzędowe: przywileje, skrzynie cechowe, sztuka sakralna z okolicznych kościołów, dokumenty z czasów austriackich po 1772 roku i pamiątki po legionistach, którzy stacjonowali w Kętach zimą 1915 roku.

Drugi wątek to dom mieszczański - salon urządzony czereśniowymi meblami w stylu Ludwika Filipa, obrazy (między innymi Jana Grabowskiego) i zrekonstruowany zakład fotograficzny z początku XX wieku. Trzeci to wieś: narzędzia rolnicze, ceramika z miejscowych warsztatów i strój łaski, czyli miejscowy ubiór ludowy. Archeologia sięga epoki halsztackiej, od VIII do V wieku przed naszą erą.

Na piętrze jest jedna sala wystaw czasowych i to ona wyznacza rytm instytucji. W 2026 roku pokazano tu kartografię Kęt od XVI do XX wieku, potem szkołę XX wieku, a od lipca dziewięćdziesięciolecie zapory w Porąbce. Na te wystawy wchodzi się bezpłatnie, także wtedy, gdy za ekspozycję stałą trzeba zapłacić.

Najlepsze dla kogoś, kto ma z Kętami albo doliną Soły związek rodzinny, i dla zwiedzającego, który jest już w Oświęcimiu lub Bielsku-Białej i szuka cywilnej, codziennej przeciwwagi dla tamtejszych tematów. Kto szuka dużej kolekcji albo widowiskowej scenografii, pojedzie dalej - piętnaście kilometrów stąd zamek w Oświęcimiu daje wieżę, piwnice i bilet za 12 zł.

Wskazówki

• Niedziela jest bezpłatna, ale do 27 września 2026 roku nie działa. Muzeum ogłosiło: „Od 23 sierpnia do 27 września 2026 Muzeum w każdą niedzielę będzie nieczynne”. Do tego czasu zostają dni robocze i pełny bilet - 8 zł normalny, 4 zł ulgowy.
• Czwartek to jedyny dzień po pracy. Otwarte od 12:00 do 17:00, podczas gdy wtorek, środa i piątek kończą się o 15:00. Poniedziałek i sobota są zamknięte przez cały rok, więc klasyczny weekendowy wypad tutaj nie wejdzie.
• Zarezerwuj 45-60 minut. Muzeum nie podaje czasu zwiedzania; parter i jedna sala czasowa zajmują godzinę spokojnym krokiem, a pół godziny, jeśli akurat czynna jest tylko wystawa czasowa.
• Przewodnik kosztuje 15 zł i wymaga telefonu. Nie ma sprzedaży online ani formularza rezerwacji - termin umawia się pod numerem 33 845 31 07 lub mailem, najlepiej kilka dni wcześniej.
• Nie przegap salonu i zakładu fotograficznego. To jedyne dwa fragmenty ekspozycji, które są urządzonymi wnętrzami, a nie gablotami, i jedyne, których nie da się obejrzeć na zdjęciach w internecie.
• Zapytaj o „Spotkanie przy armacie”. Muzealny cykl rozmów doszedł we wrześniu 2026 roku do numeru 124. Spotkania są otwarte i bezpłatne, a to najkrótsza droga do ludzi, których rodziny oddały tu większość eksponatów.
• Nie sugeruj się blogiem muzeum. Wpisy w rodzaju „najczęściej zadawane pytania” podają weekendowe godziny 10:00-18:00 i otwarcie w soboty, czego nie potwierdza tabela na stronie głównej. Wiążąca jest tabela.
• O dostępność zapytaj przed przyjazdem. Zabytkowa kamienica, a muzeum nie publikuje niczego o windzie ani o wejściu bez schodów - z wózkiem dziecięcym lub inwalidzkim lepiej zadzwonić wcześniej.

Jak dojechać

Samochodem z Krakowa: około 55 km na zachód, mniej więcej godzina jazdy przez Kalwarię Zebrzydowską i Wadowice. Muzeum stoi przy samym Rynku, który jest niewielkim placem - miejsce do zaparkowania łatwiej znaleźć w bocznych ulicach niż na nim.

Samochodem z Bielska-Białej: 15 km drogą krajową 52, kwadrans jazdy. To najbliższe duże miasto i najkrótszy dojazd.

Pociągiem: Kęty leżą na linii 117 z Krakowa Głównego do Bielska-Białej, obsługiwanej przez Polregio przez Kalwarię Zebrzydowską, Wadowice i Andrychów. Uwaga: na odcinku Kęty - Bielsko-Biała Główna przewoźnik uruchamiał autobusową komunikację zastępczą z powodu modernizacji linii, więc rozkład sprawdź przed wyjazdem. Ze stacji do Rynku idzie się kilkanaście minut.

Autobusem: przez Kęty biegnie droga krajowa 52 z Bielska-Białej do Wadowic, obsługiwana przez przewoźników podmiejskich i busy; przystanki w centrum dzieli od Rynku kilka minut pieszo.

W okolicy

Piętnaście kilometrów na północ Muzeum Zamek w Oświęcimiu opowiada tę samą historię pogranicza, ale z wieżą, gotyckimi piwnicami i biletem za 12 zł. Latem, od czerwca do września, jest czynne także w soboty; poza sezonem sobota i tam jest dniem zamkniętym. Dziesięć kilometrów na wschód Muzeum Historyczno-Etnograficzne w Andrychowie pokazuje pokrewną etnografię bez biletu. Nie publikuje jednak żadnych godzin otwarcia i wpuszcza wyłącznie po uzgodnieniu terminu - przy takim sąsiedztwie stały grafik Kęt wygląda na luksus. Dalej na północny wschód nie jedź do Libiąża: Muzeum Regionalne im. Olgi Cygankiewicz w Libiążu nie działa, a gmina wystawiła jego budynek na sprzedaż.

Historia

Kęty miały prawa miejskie przed 1267 rokiem, prawo magdeburskie otrzymały w 1391, a po 1457 stały się miastem królewskim. Muzealnictwo przyszło tu jednak dopiero po II wojnie światowej i wyrosło z prywatnej pasji. Aleksander Kłosiński zbierał przez dziesięciolecia dokumenty, sprzęty i pamiątki związane z miastem; po jego śmierci kolekcja trafiła do gminy, a w 1977 roku otwarto z niej Zbiory Historyczne Miasta Kęty przy ulicy Mickiewicza.

Od 1983 roku opiekę nad zbiorami sprawowało Muzeum Okręgowe w Bielsku-Białej. W 1994 instytucja przyjęła imię Kłosińskiego, rok później przeniosła się do zabytkowej kamienicy przy Rynku 16, a w 2004 usamodzielniła się jako instytucja kultury gminy Kęty. Nową ekspozycję stałą na parterze otwarto w 2005 roku. Zbiór urósł do około 4400 obiektów i niemal w całości pochodzi z darów mieszkańców - to nadal muzeum budowane przez miasto, a nie przez zakupy.