Muzeum im. Stanisława Fischera w Bochni

Czego się spodziewać

Pierwsze, co zobaczysz w bocheńskim muzeum regionalnym, to afrykańskie maski. Zbiór pozaeuropejski Muzeum Fischera w Bochni - Afryka, Azja, Ameryka Południowa - stoi na parterze obok małopolskich świątków i chińskiej porcelany, i to on najczęściej zaskakuje zwiedzających, którzy przyszli po historię soli. Dopiero wyżej zaczyna się to, czego można się było spodziewać.

Na pierwszym piętrze wisi galeria malarstwa polskiego XIX i XX wieku: Teodor Axentowicz, Olga Boznańska, Julian Fałat, Jacek Malczewski, Tadeusz Makowski, Włodzimierz Tetmajer, Leon Wyczółkowski, a obok nich osobny zestaw malarzy bocheńskich.

W tych samych salach mieszczą się archeologia regionu od neolitu, pamiątki cechowe, powstania narodowe, judaika i dzieje kopalni soli opowiedziane z archiwów, nie pod ziemią. Poddasze muzeum oddaje wystawom czasowym, a te zmieniają się kilka razy do roku i bywają robione z własnych zbiorów - w ostatnich latach pokazywano tak rysunki Jana Matejki.

Całość to ponad dwadzieścia tysięcy obiektów w pięciu działach: artystycznym, historycznym, archeologicznym, etnograficznym i przyrodniczym. Numizmatyka sięga od IV wieku p.n.e. po wiek XX, a archiwum przechowuje dokumenty pergaminowe, starodruki z XV-XVIII wieku i unikatowe plany salinarne.

To muzeum klasyczne: gabloty, podpisy, obrazy na ścianie. Żadnych ekranów dotykowych i żadnej ścieżki multimedialnej - kto szuka atrakcji dla dziecka, znajdzie ją raczej w sali pozaeuropejskiej niż w reszcie ekspozycji. Najlepsze dla osób, które lubią muzea regionalne z prawdziwą kolekcją malarstwa, i dla przyjezdnych, którzy chcą zrozumieć Bochnię ponad tym, co pokazuje kopalnia. Godzina wystarczy na przejście trzech poziomów, dwie - jeśli czytasz podpisy.

Warto rozróżnić dwie rzeczy, które turyści mylą: to nie jest Kopalnia Soli Bochnia. Kopalnia jest osobną instytucją z własną trasą turystyczną, a muzeum przy Rynku opowiada jej historię na powierzchni, z map i akt salinarnych.

Wskazówki

• Przyjdź w czwartek - wstęp jest wtedy bezpłatny, a muzeum otwarte najdłużej w tygodniu, od 11:30 do 19:00. To jedyny dzień, w którym zwiedzanie da się wcisnąć po pracy.
• Ostatnie wejście pół godziny przed zamknięciem - regulamin jest w tej sprawie jednoznaczny. We wtorki, środy i piątki zamknięcie wypada o 15:30, więc pod drzwiami trzeba stanąć najpóźniej o 15:00.
• Zarezerwuj godzinę, dwie przy uważnym czytaniu - muzeum nie podaje sugerowanego czasu zwiedzania; relacja z wizyty na mojamalopolska.pl potwierdza, że przy spokojnym tempie wychodzi dwa razy tyle, ile zakłada większość odwiedzających.
• Nie przegap galerii malarstwa i sali pozaeuropejskiej - to dwie rzeczy, których nie da się zobaczyć nigdzie indziej w powiecie. Zbiór afrykański i azjatycki w muzeum regionalnym tej wielkości jest ewenementem.
• Biletów nie kupisz przez internet - muzeum nie prowadzi sprzedaży online ani wejść na godzinę; płacisz na miejscu. Oprowadzanie kosztuje 30 zł plus bilety do piętnastu osób i 60 zł plus bilety powyżej, a zamawia się je telefonicznie pod numerem 14 612 32 85.
• Żydowska Trasa Pamięci to osobna usługa - 100 zł dla grup do piętnastu osób i 150 zł powyżej. Uwaga: od 2 stycznia 2024 roku muzeum nie dysponuje kluczami do cmentarza żydowskiego na Krzęczkowie, więc przed zamówieniem spytaj, co dokładnie obejmuje trasa.
• Wózkiem wjedziesz na parter i do wirydarza - deklaracja dostępności wymienia rampę przy wejściu głównym oraz bezprogowy hol, sale wystaw czasowych i wirydarz. O windzie na wyższe piętra i o tłumaczu migowym strona milczy, więc przed wizytą warto zadzwonić.
• Czwartek ma drugie dno - od 1983 roku muzeum prowadzi Czwartkowe Spotkania Muzealne, wykłady z historii i humanistyki; w sezonie 2026 zaczynały się o 17:30. Bilet ulgowy przysługuje od 4. roku życia, dzieci młodsze wchodzą bezpłatnie.

Jak dojechać

Pociągiem z Krakowa: ze stacji Kraków Główny w kierunku Tarnowa i Rzeszowa do stacji Bochnia. Stamtąd do Rynku jest niespełna kilometr na południe, około 12-15 minut pieszo.

Samochodem: autostradą A4 na wschód, zjazd Bochnia; z Krakowa to około 40 kilometrów i niecała godzina. Parking jest przy samym Rynku, w dni powszednie płatny.

Na miejscu: muzeum stoi w południowo-wschodnim narożniku Rynku, kilka minut od dworca autobusowego i od szybu Sutoris - centralnego, staromiejskiego wejścia do kopalni soli.

W okolicy

W tej samej Bochni działa Muzeum Motyli w Bochni z żywymi motylami tropikalnymi - odwrotność Fischera pod każdym względem i ratunek, gdy dziecku skończy się cierpliwość do gablot.

Dziesięć kilometrów na południe Muzeum Ziemi Wiśnickiej prowadzi opowieść w tym samym formacie regionalnym, a wątek wiśnicki wraca w bocheńskich zbiorach i wystawach czasowych - te dwa miejsca czyta się najlepiej razem.

Kto chce zobaczyć pod ziemią to, co muzeum pokazuje w aktach, ma pod ręką Kopalnię Soli w Wieliczce w drodze powrotnej do Krakowa.

Historia

Muzeum powstało w 1959 roku dzięki Stanisławowi Fischerowi, który przekazał miastu własną kolekcję: dawną rzeźbę ludową i malarstwo, starodruki i rękopisy, pamiątki cechowe, militaria i zabytki archeologiczne. Fischer był nauczycielem i działaczem regionalnym, a także jednym ze Sprawiedliwych wśród Narodów Świata. Jego pomnik dłuta profesora Czesława Dźwigaja stoi przy wejściu do muzeum od 1997 roku.

Siedzibą placówki jest dawny klasztor dominikanów, którego najstarsze fragmenty urząd miasta datuje na wiek XVI. Fasada od strony Rynku nosi dekorację sgraffitową z XVIII wieku, a cały gmach jest najbardziej okazałym budynkiem wschodniej pierzei placu. Budynek stracił funkcję sakralną po pożarze w 1751 roku i przez następne dziesięciolecia służył administracji: w 1777 roku przejęła go administracja salinarna, a od 1783 roku urzędowały tu władze cyrkułu bocheńskiego. Adaptację na muzeum zaczęto pod koniec lat pięćdziesiątych XX wieku, a w 1969 roku placówka przejęła cały budynek. Ten rodowód tłumaczy, dlaczego archiwum salinarne trafiło akurat tutaj, i dlaczego muzeum, a nie kopalnia, przechowuje osiemnasto- i dziewiętnastowieczne mapy bocheńskich podziemi.